ଅଵଧୂତଗୀତା

येनेदं पूरितं सर्वमात्मनैवात्मनात्मनि। निराकारं कथं वन्दे ह्यभिन्नं शिवमव्ययम्

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ନିରାକାର, ଅଭିନ୍ନ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଶିବଙ୍କୁ କେମିତି ପୂଜିବି?

पञ्चभूतात्मकं विश्वं मरीचिजलसन्निभम्। कस्याप्यहो नमस्कुर्यामहमेको निरञ्जनः

ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତରେ ଗଠିତ ବିଶ୍ୱ ମାୟାର ମୃଗମରୀଚିକା ପରି; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା, ତେବେ କାହାକୁ ଶିର ନମାଇବି?

आत्मैव केवलं सर्वं भेदाभेदो न विद्यते। अस्ति नास्ति कथं ब्रूयां विस्मयः प्रतिभाति मे

ସମସ୍ତ କିଛି ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା; ଏଠାରେ ବିଭେଦ କିମ୍ବା ଅବିଭେଦ ନାହିଁ। ଅସ୍ତି କିମ୍ବା ନାସ୍ତି ବୋଲି କେମିତି କହିବି? ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି।

वेदान्तसारसर्वस्वं ज्ञानं विज्ञानमेव च। अहमात्मा निराकारः सर्वव्यापी स्वभावतः

ବେଦାନ୍ତର ସାର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନୁଭୂତି; ମୁଁ ନିରାକାର, ସ୍ୱଭାବତଃ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆତ୍ମା।

यो वै सर्वात्मको देवो निष्कलो गगनोपमः। स्वभावनिर्मलः शुद्धः स एवायं न संशयः

ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଅଂଶହୀନ, ଆକାଶ ପରି ଅପରିମିତ, ସ୍ୱଭାବରେ ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ, ସେଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେଠିଏ ସତ୍ୟ।

अहमेवाव्ययोऽनन्तः शुद्धविज्ञानविग्रहः। सुखं दुःखं न जानामि कथं कस्यापि वर्तते

ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ଅବିନାଶୀ, ଅନନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଆକୃତି; ମୁଁ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ କୁ ଜାଣେନି—ସେଗୁଡିକ କେଉଁଠି କାହା ପାଇଁ ଅଛି?

न मानसं कर्म शुभाशुभं मे न कायिकं कर्म शुभाशुभं मे। न वाचिकं कर्म शुभाशुभं मे ज्ञानामृतं शुद्धमतीन्द्रियोऽहम्

ମୋର କୌଣସି ମନସିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ, ନାହିଁ; ମୋର କୌଣସି ଦେହୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ, ନାହିଁ; ମୋର କୌଣସି ବାଚିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ, ନାହିଁ। ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ, ଶୁଦ୍ଧ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅତୀତ।

मनो वै गगनाकारं मनो वै सर्वतोमुखम्। मनोऽतीतं मनः सर्वं न मनः परमार्थतः

ମନ ଆକାଶ ପରି ଅଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରିଥାଏ; ମନ ସମସ୍ତ ଉପରେ, ମନ ସମସ୍ତ; କିନ୍ତୁ ପରମ ସତ୍ୟରେ, କୌଣସି ମନ ନାହିଁ।

अहमेकमिदं सर्वं व्योमातीतं निरन्तरम्। पश्यामि कथमात्मानं प्रत्यक्षं वा तिरोहितम्

ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ସମସ୍ତ, ଆକାଶ ଉପରେ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ। ମୁଁ ଆତ୍ମାକୁ କେମିତି ଦେଖିପାରିବି—ସାକ୍ଷାତ କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ?

त्वमेवमेकं हि कथं न बुध्यसे समं हि सर्वेषु विमृष्टमव्ययम्। सदोदितोऽसि त्वमखण्डितः प्रभो दिवा च नक्तं च कथं हि मन्यसे

ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଏହି ସତ୍ୟ—କିଏ ତୁମେ ବୁଝୁନାହାଁ? ଅଖଣ୍ଡ, ଅବିନାଶୀ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଭାବେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି। ତୁମେ ସଦା ପ୍ରକାଶିତ, ଅଖଣ୍ଡ, ହେ ପ୍ରଭୁ; ଦିନ ଓ ରାତି ବୋଲି କିଏ ଭାବୁଛ?

आत्मानं सततं विद्धि सर्वत्रैकं निरन्तरम्। अहं ध्याता परं ध्येयमखण्डं खण्ड्यते कथम्

ଆତ୍ମାକୁ ସଦା, ସମସ୍ତଠାରେ, ଏକମାତ୍ର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ। ମୁଁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା, ପରମ ଧ୍ୟାନ୍ୟ; ଅଖଣ୍ଡକୁ କିପରି ଭାଗ କରାଯିବ?

न जातो न मृतोऽसि त्वं न ते देहः कदाचन। सर्वं ब्रह्मेति विख्यातं ब्रवीति बहुधा श्रुतिः

ତୁମେ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହାଁ, କେବେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଅନାହାଁ; କେବେ ତୁମର ଦେହ ନାହିଁ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନେକ ଭାବରେ କହିଛି—ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ ହେବାକୁ ଚିହ୍ନାଯାଇଛି।

स बाह्याभ्यन्तरोऽसि त्वं शिवः सर्वत्र सर्वदा। इतस्ततः कथं भ्रान्तः प्रधावसि पिशाचवत्

ତୁମେ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ, ସବୁଠାରେ, ସବୁବେଳେ ଶିବ। ତେବେ କାହିଁକି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି, ଭୂତ ପରି ଏଠୁ ସେଠା ଦୌଡ଼ୁଛ?

संयोगश्च वियोगश्च वर्तते न च ते न मे। न त्वं नाहं जगन्नेदं सर्वमात्मैव केवलम्

ଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗ ଘଟେ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡିକ ତୁମର କିମ୍ବା ମୋର ନୁହେଁ। ତୁମେ ନୁହଁ, ମୁଁ ନୁହଁ, ଏହି ଜଗତ ନୁହଁ—ସମସ୍ତ କିଛି ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା।

शब्दादिपञ्चकस्यास्य नैवासि त्वं न ते पुनः। त्वमेव परमं तत्त्वमतः किं परितप्यसे

ଶବ୍ଦ ଆଦି ପଞ୍ଚକର ତୁମେ ନୁହଁ, ସେଗୁଡିକ ତୁମର ନୁହଁ। ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ; ତେବେ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ?

जन्म मृत्युर्न ते चित्तं बन्धमोक्षौ शुभाशुभौ। कथं रोदिषि रे वत्स नामरूपं न ते न मे

ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ, ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି, ଶୁଭ ଅଶୁଭ—ଏଗୁଡିକ ତୁମର ନୁହଁ, ହେ ଚିତ୍ତ। କାହିଁକି କନ୍ଦୁଛ, ହେ ପ୍ରିୟ? ନାମ ଓ ରୂପ ତୁମର ନୁହଁ, ମୋର ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।

अहो चित्त कथं भ्रान्तः प्रधावसि पिशाचवत्। अभिन्नं पश्य चात्मानं रागत्यागात्सुखी भव

ହେ ଚିତ୍ତ, କିପରି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି, ଭୂତ ପରି ଦୌଡ଼ୁଛ? ଅଭିନ୍ନ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ସୁଖୀ ହେଅ।

त्वमेव तत्त्वं हि विकारवर्जितं निष्कम्पमेकं हि विमोक्षविग्रहम्। न ते च रागो ह्यथवा विरागः कथं हि सन्तप्यसि कामकामतः

ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ମୁକ୍ତ, ଅଚଳ, ଏକାତ୍ମ, ମୁକ୍ତିର ନିଜ ରୂପ। ତୁମର କୌଣସି ଆସକ୍ତି କିମ୍ବା ବିରକ୍ତି ନାହିଁ—ତେବେ ଆସା ବା ଆକାଂକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା କିପରି ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବ?

वदन्ति श्रुतयः सर्वाः निर्गुणं शुद्धमव्ययम्। अशरीरं समं तत्त्वं तन्मां विद्धि न संशयः

ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛନ୍ତି, ସତ୍ୟ ନିର୍ଗୁଣ, ଶୁଦ୍ଧ, ଅବିନାଶୀ, ଦେହହୀନ ଏବଂ ସମ। ଏହି ସତ୍ୟକୁ ମୋତେ ଜାଣ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିନାହଁ।

साकारमनृतं विद्धि निराकारं निरन्तरम्। एतत्तत्त्वोपदेशेन न पुनर्भवसम्भवः

ଯାହାର ରୂପ ଅଛି, ସେଠାରେ ସତ୍ୟ ନାହିଁ; ଯାହା ନିରାକାର, ସେ ଅନନ୍ତ। ଏହି ସତ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।

एकमेव समं तत्त्वं वदन्ति हि विपश्चितः। रागत्यागात्पुनश्चित्तमेकानेकं न विद्यते

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ସମ ଓ ଏକାକୀ। ଆସକ୍ତି ଛାଡିଲେ, ମନ ପୁଣି ଏକ କିମ୍ବା ଅନେକ ହୁଏନାହିଁ।

अनात्मरूपं च कथं समाधि- रात्मस्वरूपं च कथं समाधिः। अस्तीति नास्तीति कथं समाधि- र्मोक्षस्वरूपं यदि सर्वमेकम्

ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ନାହିଁ, ସେଠି କିପରି ଧ୍ୟାନ? ନିଜ ଆତ୍ମାର ରୂପରେ କିପରି ଧ୍ୟାନ? 'ଅଛି' ବା 'ନାହିଁ' ଭାବରେ କିପରି ଧ୍ୟାନ, ଯଦି ସମସ୍ତ ଏକ ମୁକ୍ତିର ରୂପ?

विशुद्धोऽसि समं तत्त्वं विदेहस्त्वमजोऽव्ययः। जानामीह न जानामीत्यात्मानं मन्यसे कथम्

ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ, ସମ ସତ୍ୟ, ଦେହହୀନ, ଅଜନ୍ମା ଓ ଅବିନାଶୀ। ତେବେ, 'ମୁଁ ଜାଣେ' କିମ୍ବା 'ମୁଁ ଜାଣେନି' ବୋଲି କିପରି ଭାବିପାରିବ?

तत्त्वमस्यादिवाक्येन स्वात्मा हि प्रतिपादितः। नेति नेति श्रुतिर्ब्रूयादनृतं पाञ्चभौतिकम्

'ତୁମେ ସେହି' ଏହି ମହାବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣାଯାଇଛି। ଶ୍ରୁତି କହେ—'ଏହା ନୁହେଁ, ଏହା ନୁହେଁ'—ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତ ଅସତ୍ୟ ବିଷୟରେ।

आत्मन्येवात्मना सर्वं त्वया पूर्णं निरन्तरम्। ध्याता ध्यानं न ते चित्तं निर्लज्जं ध्यायते कथम्

ନିଜ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସମସ୍ତକୁ ନିରନ୍ତର ପୂରଣ କରିଛ। ତୁମ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାତା ନାହିଁ—ତେବେ ତୁମର ମନ କିପରି ଲଜ୍ଜା ଛାଡି ଧ୍ୟାନ କରିପାରିବ?

शिवं न जानामि कथं वदामि शिवं न जानामि कथं भजामि। अहं शिवश्चेत्परमार्थतत्त्वं समस्वरूपं गगनोपमं च

ମୁଁ ଶିବଙ୍କୁ ଜାଣେନି—ତେବେ କିପରି କହିପାରିବି? ମୁଁ ଶିବଙ୍କୁ ଜାଣେନି—ତେବେ କିପରି ଭଜିପାରିବି? ଯଦି ମୁଁ ଶିବ, ପରମ ସତ୍ୟ, ସମ ରୂପ, ଆକାଶ ପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ—

नाहं तत्त्वं समं तत्त्वं कल्पनाहेतुवर्जितम्। ग्राह्यग्राहकनिर्मुक्तं स्वसंवेद्यं कथं भवेत्

ମୁଁ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ସମ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା କିଛି ନୁହେଁ। ଗ୍ରାହ୍ୟ-ଗ୍ରାହକ ରହିତ, ସେ କିପରି ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିପାରିବ?

अनन्तरूपं न हि वस्तु किंचि- त्तत्त्वस्वरूपं न हि वस्तु किंचित्। आत्मैकरूपं परमार्थतत्त्वं न हिंसको वापि न चाप्यहिंसा

ଅନନ୍ତ ରୂପ ଥିବା କିଛି ନାହିଁ, ସତ୍ୟର ନିଜ ରୂପ ଥିବା କିଛି ନାହିଁ। ଆତ୍ମାର ଏକ ରୂପ ପରମ ସତ୍ୟ, ସେ ନ ହିଂସକ ନ ଅହିଂସକ।

विशुद्धोऽसि समं तत्त्वं विदेहमजमव्ययम्। विभ्रमं कथमात्मार्थे विभ्रान्तोऽहं कथं पुनः

ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ, ସମ ସତ୍ୟ, ଦେହହୀନ, ଅଜନ୍ମା ଓ ଅବିନାଶୀ। ତେବେ ଆତ୍ମା ବିଷୟରେ କିପରି ଭ୍ରମ ହେବ, କିମ୍ବା ମୁଁ ପୁଣି କିପରି ଭ୍ରାନ୍ତିରେ ପଡ଼ିପାରିବି?