ମନରେ ଏକ ଦୀପ୍ତି ଜାଗିଥିଲା—ମୁଁ କୌଣସି ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ ସହ ଜଡିତ ନୁହେଁ, ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ମୋ ପାଇଁ ନାହିଁ; ଯାହା ଏକତାରେ ନିମଗ୍ନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟତାରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ସେଗୁଡିକୁ ମୁଁ ନଜାଣି; ମୁଁ ମୋ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ମୋ ପାଇଁ କେବେ ବଡ କିମ୍ବା ଛୋଟ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅବସ୍ଥା, ମିତ୍ର କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ନାହିଁ; ଲାଭ କିମ୍ବା କ୍ଷତି କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ମୁଁ ପୂଜକ ନୁହେଁ, ମୁଁ ପୂଜ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଉପଦେଶ କିମ୍ବା କ୍ରିୟା ନାହିଁ; ଚେତନାର ସ୍ୱଭାବ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ଏଠାରେ କୌଣସି ବ୍ୟାପକ କିମ୍ବା ବ୍ୟାପିତ ନାହିଁ, ଆଶ୍ରୟ କିମ୍ବା ନିରାଶ୍ରୟ ନାହିଁ; ଶୂନ୍ୟତା କିମ୍ବା ଅଶୂନ୍ୟତା କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷକାରୀ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜିନିଷ, କାରଣ କିମ୍ବା ଫଳ ନାହିଁ; ବିଚାରଣୀୟ କିମ୍ବା ଅବିଚାରଣୀୟ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ଏଠାରେ ବିଭାଜକ କିମ୍ବା ବିଭାଜିତ, ଜ୍ଞାତା କିମ୍ବା ଜ୍ଞେୟ ନାହିଁ; ଆସିବା କିମ୍ବା ଯିବା କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ମୋ ପାଖରେ ଶରୀର ନାହିଁ, ଶରୀରହୀନ ମୁଁ ନୁହେଁ; ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମୋର ନୁହେଁ; ରାଗ କିମ୍ବା ବିରାଗ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ଏଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଭିନ୍ନ ଦୃଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଏକତା କିମ୍ବା ବିଭେଦ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହେଁ, ନାହିଁ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ; ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ନିୟମ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ; ଜୟ କିମ୍ବା ପରାଜୟ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ମୁଁ କେବେ ରୂପ କିମ୍ବା ଅରୂପ ନୁହେଁ; ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ, ମଧ୍ୟ ମୋର ନାହିଁ; ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳତା କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଲୟ ହୋଇଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ରହିତ। ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଅମୃତ୍ୟୁ, ବିଷ କିମ୍ବା ଅମୃତ, କେବେ ମୋ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅଶୁଦ୍ଧ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ, ଯୋଗ ଆସନ ନାହିଁ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି ନାହିଁ; ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଅଚତୁର୍ଥ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ମୁକ୍ତ ଚେତନା, ମାୟା କିମ୍ବା ଅମାୟା ମୋରେ ଲାଗୁନାହିଁ; ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତି ଆଦି କ୍ରିୟା କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ସମାଧି ସହିତ ଏକତାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚେତନା, ଚିହ୍ନ କିମ୍ବା ଭେଦ ମୁକ୍ତ; ଏକତା କିମ୍ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ମୁଁ ଜଣା ନୁହେଁ, ଅଜଣା ନୁହେଁ; ମୌନ କିମ୍ବା ଅମୌନ ମୋରେ ଲାଗୁନାହିଁ; ତର୍କ କିମ୍ବା ବିବାଦ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ମୋର କୌଣସି ବାପା କିମ୍ବା ମାଆ ନାହିଁ, ପରିବାର କିମ୍ବା ଜାତି ନାହିଁ; ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ମୋରେ କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ; ଆସକ୍ତି କିମ୍ବା ମୋହ କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ମୁଁ କେବେ ଉଦୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କିମ୍ବା ଅନୁଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମୋରେ ଲାଗୁନାହିଁ; ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତି କଥା କେମିତି କହିବି? ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ଅଚଳ; ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ; ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ନିର୍ମଳ; ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ଛାଡିଦିଅନ୍ତି; ସେମାନେ ବିରାଗ ଅମୃତ ରସ ପାନ କରନ୍ତି; କାରଣ, ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ସାର୍, ସମସ୍ତ ରୋଗ ରହିତ। ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି—ଯେଉଁଠି ଚାହିଦାର ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି; ସମତାରେ ନିମଗ୍ନ, ଧ୍ୟାନରେ ଶୁଦ୍ଧ; ପରମ ଅବଧୂତ ସତ୍ୟ କଥା କହିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଓଁ। ଏହା ଆକାଶ ସମ, କୌଣସି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ନୁହେଁ; ଅକ୍ଷୟ ଅକ୍ଷର କଥା କେମିତି କହିବି, ଯେଉଁଠି ଖେଳ କିମ୍ବା ଅଖେଳ ସମାପ୍ତ? ‘ତତ୍ ତ୍ୱମ୍ ଅସି’ ଉପଦେଶ ଆରମ୍ଭରୁ ଏଠି ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି—ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସମତାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ; ମନ, ଏକତାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଇ ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ? ଉପର କିମ୍ବା ତଳରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମ; ଭିତର କିମ୍ବା ବାହାରରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମ; ଏକତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ମନ, ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ? କଳ୍ପିତ ଧାରଣା କିମ୍ବା କାରଣ-ଫଳର ଅନ୍ୱେଷଣ ନାହିଁ; ସମତାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶବ୍ଦର ଯୋଗ ରହିତ; ମନ, ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ? ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନର ସମାଧି ନାହିଁ, ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାନର ସମାଧି ନାହିଁ, ସମୟ କିମ୍ବା ଅସମୟର ସମାଧି ନାହିଁ; ମନ, ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ? ଘଡ଼ି ଆକାଶ କିମ୍ବା ଘଡ଼ି ନାହିଁ; ଦେହୀ କିମ୍ବା ଆତ୍ମା ନାହିଁ; କାରଣ-ଫଳର ବିଭାଗ ନାହିଁ; ମନ, ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ? ଏଠି ମୋକ୍ଷ ଅବସ୍ଥା ସଦା ଉପସ୍ଥିତ, ଦୀଘା କିମ୍ବା ଅଳ୍ପତାର ଭେଦ ନାହିଁ; ବୃତ୍ତ କିମ୍ବା କୋଣ ଭେଦ ନାହିଁ; ମନ, ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ? ଏଠି ଶୂନ୍ୟତା କିମ୍ବା ଅଶୂନ୍ୟତା ନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅଶୁଦ୍ଧ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ କିମ୍ବା ଅସମସ୍ତ ନାହିଁ; ମନ, ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ?