प्रिय श्रोते, ऐका—आवधूत आपल्या स्वरूपाचा अनुभव सांगतो. तो म्हणतो, “मृत्युमय किंवा अमृतमय, विष किंवा अमृत, हे काहीही माझ्यासाठी कधीच उत्पन्न होत नाही; मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त, मग शुद्ध किंवा अशुद्ध कशाचीच मी चर्चा कशी करू? माझ्यासाठी स्वप्न किंवा जागरण नाही, योगाची कोणतीही मुद्रा नाही, रात्री किंवा दिवसाचा प्रश्नच नाही; मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त, मग चतुर्थ किंवा अचतुर्थ अवस्थेची चर्चा कशी करावी? माझे स्वरूप, सर्वांपासून आणि सर्व गोष्टींपासून मुक्त असलेले, मायेतून किंवा अमायेतून स्पर्शरहित; मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त, मग संधिपूजेच्या विधीची चर्चा कशी करावी? माझे स्वरूप, सर्व समाधींसोबत एकरूप, सर्व चिन्ह आणि भेदांपासून मुक्त; मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त, मग एकत्र किंवा वेगळे होण्याची चर्चा कशी करावी? मी मूर्ख नाही, ना पंडित; मौन किंवा अमौन माझ्याशी संबंधित नाही; मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त, मग तर्क किंवा विवादाची चर्चा कशी करावी? माझा ना पिता, ना माता, ना कुठलीही कुटुंब किंवा जात; जन्म किंवा मृत्यू कधीच नाही; मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त, मग आसक्ती किंवा भ्रांतीची चर्चा कशी करावी? मी कधीच स्थिर नाही, ना नेहमी उदय होतो; तेज किंवा अतेज माझ्याशी संबंधित नाही; मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त, मग संधिपूजेची चर्चा कशी करावी? माझे स्वरूप जाण, निःसंशय, निःशांत, निःखंड, निःकलंक; मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त. ज्ञानी सर्व ध्यानांचा त्याग करतात, सर्व कर्म—सद्कर्म किंवा दुष्कर्म सोडतात; ते संन्यासाचा अमृत पितात, कारण मी मुक्तीचा सार आहे, सर्व रोगांपासून मुक्त. तो प्राप्त करतो, तो प्राप्त करतो—जिथे इच्छेचा कुठलाही चिन्ह नाही, तिथेच; पूर्ण समत्वात लीन, ध्यानाने शुद्ध, सर्वोच्च आवधूत सत्य बोलतो. याप्रमाणे चौथा अध्याय संपतो. ओम्. आकाशासारखे हे सांगितले गेले, ज्यात उच्च-नीच विचार नाही; imperishable अक्षराचा उच्चार कसा होईल, जेव्हा सर्व खेळ आणि अखेळ नाकारले गेले आहेत? ‘तत्त्वमसि’ पासून सुरू झालेल्या उपदेशांनी, आत्म्यात सत्य स्थापन झाले: तू तेच आहेस, सर्व बंधनांपासून मुक्त आणि सर्वांसारखा; मग तू दुःखी का, हे मन, जेव्हा तू सर्वांसारखा आहेस? वरखालीपासून मुक्त, सर्वांसारखा; आतबाहेरपासून मुक्त, सर्वांसारखा; एकत्वातून मुक्त असशील, तर तू दुःखी का, हे मन, जेव्हा तू सर्वांसारखा आहेस? कल्पित संकल्पांची चौकशी नाही, कारण-परिणामाची चौकशी नाही; शब्दांच्या संगमापासून मुक्त, सर्वांसारखा; मग तू दुःखी का, हे मन? ज्ञान- अज्ञानाची समाधी नाही, स्थान- अस्थानाची समाधी नाही, काल- अकालाची समाधी नाही; मग तू दुःखी का, हे मन? मडक्यातील अवकाश नाही, मडका नाही; देहधारी आत्मा नाही, आत्मा नाही; कारण-परिणामाचा विभाग नाही; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे मुक्तीची अवस्था सदैव आहे, लांब-छोट्या भेदांपासून मुक्त; वर्तुळ किंवा कोनाचा विभाग नाही; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे शून्यता किंवा अशून्यता नाही; इथे शुद्धता किंवा अशुद्धता नाही; इथे सर्व किंवा असर्व नाही. मग तू दुःखी का, हे मन? फरक किंवा अफरकाचा विचार नाही; आत-बाहेरच्या संबंधाची चौकशी नाही; शत्रू-मित्रापासून मुक्त, सर्वांसारखा; मग तू दुःखी का, हे मन? शिष्य किंवा गुरूचा सार नाही; स्थिर-चंचल भेदाची चौकशी नाही; इथे मुक्ती सर्वत्र निःखंड आहे; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे रूप किंवा अरूप नाही; फरक किंवा अफरक नाही; सृष्टी किंवा लय नाही. मग तू दुःखी का, हे मन? सद्गुण किंवा दुष्कर्माचा बंधन नाही; मी जिवंत किंवा मृत व्यक्तीचे कर्म कसे करू? शुद्ध, निःकलंक, सर्वांसारखा; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे अवस्था किंवा अनवस्था नाही; इच्छा किंवा अनिच्छा नाही; ज्ञान आणि अज्ञानही मुक्तीसारखे; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे सार निःखंड सार आहे; संबंध किंवा असंबंधाचा अभाव नाही; सर्व गोष्टींपासून मुक्त आणि सर्वांसारखा; मग तू दुःखी का, हे मन? घर नसले किंवा झोपडी असले, सर्व साथीदार समान; इथे सर्वोच्च आसक्ती-अनासक्तीपासून मुक्त; सर्वोच्च ज्ञान-अज्ञानापासून मुक्त; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे बदल किंवा अबाधितपणा, जे असत्य आहे, नाही; भेद किंवा अभेद, जे असत्य आहे, नाही; सत्य फक्त आत्म्यात आहे; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे सर्व प्राणी खरेच समान; सर्व प्राणी निःखंड; सर्व प्राणी फक्त स्थिर; मग तू दुःखी का, हे मन? भेद किंवा अभेद, जे अज्ञान आहे, नाही; कल्पना किंवा अकल्पना, जे अज्ञान आहे, नाही; फक्त निःखंड ज्ञान आहे; मग तू दुःखी का, हे मन? मुक्ती, बंधन, पुण्य, पाप, पूर्णता, शून्यता—या अवस्थांचा अभाव; मग तू दुःखी का, हे मन? रंग-अरंगापासून मुक्त समता, कारण-परिणामापासून मुक्त समता, फरक-अफरकापासून मुक्त समता; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे सर्व चेतना सर्वत्र निःखंड; सर्व चेतना सर्वत्र फक्त स्थिर; चेतना द्वैत वगैरेपासून मुक्त; मग तू दुःखी का, हे मन? पूर्ण निःखंड, सर्वत्र व्यापलेली; पूर्ण शुद्ध, स्थिर, सर्वत्र व्यापलेली; दिवस-रात्रापासून मुक्त, सर्वत्र व्यापलेली; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे बंधन-मुक्तीचा संगम नाही; एकत्रता-वियोगाचा संगम नाही; तर्क-अतर्काचा संगम नाही; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे काल आणि अकाल नाकारले; सर्वात लहान कण आणि सूक्ष्मता नाकारली; शुद्ध सत्याचा नकार नाही; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे देह किंवा अदेह नाही; सर्वोच्च स्वप्न आणि गाढ झोपेपासून मुक्त; सर्वोच्च अभिव्यक्ती आणि अनभिव्यक्तीपासून मुक्त; मग तू दुःखी का, हे मन? आकाशासारखे—शुद्ध, विशाल, सर्वांसारखे, सर्व भेदांपासून मुक्त, सर्वात समान; सार, विस्तार, किंवा बदल नसलेले; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे पुण्य-पाप ओलांडले; पदार्थ-अपदार्थ ओलांडले; इच्छा-अनिच्छा ओलांडली; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे सुख-दुःख नाही, सर्व समान; दुःख-अदुःख ओलांडले; गुरू-शिष्य ओलांडले, सत्य सर्वोच्च; मग तू दुःखी का, हे मन? इथे अंकुर, सार, विस्तार नाही; चंचलता-स्थिरता, समता-भेदता नाही; चौकशी किंवा अचौकशी नाही; मग तू दुःखी का, हे मन? अशा प्रकारे आवधूत, आपले स्वरूप सांगतो—मुक्त, निःकलंक, सर्वांसारखा, सर्व दुःखांपासून पार, आणि मनाला सतत आठवण करून देतो: ‘हे मन, तू सर्वांसारखा आहेस, मग तू दुःखी का?