हे ऐक, प्रिय आत्मा! तूच हा एकच आहेस—हे कसे समजत नाहीस? अविभाज्य, अविनाशी ब्रह्म सर्वत्र समप्रमाणात आहे. तू नेहमीच प्रकट, अखंड आहेस, प्रभो; मग दिवस-रात्र असा भेदभाव कसा करतोस? स्वतःला सर्वत्र, सर्वकाळ, अखंड एकरूप जाण. मीच ध्यान करणारा आणि मीच ध्यानाचा सर्वोच्च विषय—अखंडाला विभागता येईल का? तू न जन्मतोस, न मरतोस, तुला कधीच देह नव्हता. शास्त्रांनी अनेक प्रकारे सांगितले आहे की सर्व काही ब्रह्म आहे. तू आत आणि बाहेर दोन्ही ठिकाणी आहेस; तूच शिव आहेस, सर्वत्र, सदैव. मग भुतासारखा गोंधळून का धावतोस? एकत्व आणि विभक्तता येतात, पण ती ना तुझी ना माझी आहेत. तू नाहीस, मी नाही, हे जग नाही—फक्त आत्माच सर्व काही आहे. तू पाच गुणांच्या (ध्वनी इत्यादी) समूहाचा नाहीस, ना ते तुझे आहेत. तूच सर्वोच्च सत्य आहेस—मग शोक का करतोस? जन्म-मरण, बंधन-मोक्ष, पुण्य-पाप हे काहीच तुझे नाही, ओ मना. नाव आणि रूप तुझे नाही, माझेही नाही. मग का रडतोस, प्रिय? ओ मना, किती गोंधळात पडलास, भुतासारखा धावत राहतोस! अखंड आत्मा पाहा आणि आसक्ती-द्वेष सोडून सुखी हो. तूच सत्य, सर्व विकारांपासून मुक्त, अचल, एकरूप, मुक्तीचे मूर्तिमंत स्वरूप; तुझ्या नात्यांमध्ये आसक्ती किंवा अनासक्ती नाही—तर इच्छा किंवा तृष्णा तुला कशी छळू शकते? सर्व शास्त्रे सांगतात की सत्य निर्गुण, शुद्ध, अविनाशी, देहरहित, सम आहे; हेच मी आहे, यात शंका नाही. ज्याला रूप आहे ते खोटे, आणि जे निराकार आहे ते अनंत; या सत्याच्या शिकवणीतून पुन्हा जन्मच राहत नाही. ज्ञानी सांगतात, एकच सत्य सदैव सम आहे; आसक्ती सोडल्यावर मन पुन्हा एक किंवा अनेक होत नाही. जे आत्मा नाही त्यात तद्रूपता कशी? आत्माच्या खरी स्वरूपात तद्रूपता कशी? ‘आहे’ किंवा ‘नाही’ यात तद्रूपता कशी, जेव्हा सर्व काही एक आहे? तू शुद्ध, सम, देहरहित, अजन्मा, अविनाशी आहेस; मग ‘माझे ज्ञान आहे’ किंवा ‘माझे ज्ञान नाही’ असे कसे विचारतोस? ‘तत्त्वमसि’ या महावाक्याने तुझ्या स्वतःच्या आत्म्याचे निर्देश होते; शास्त्र म्हणते, ‘हे नाही, ते नाही’—जे पंचमहाभूत आहे ते खरे नाही. सर्व काही तुझ्याच स्वरूपाने, आत्म्यात आत्म्याने अखंड भरलेले आहे; तुझ्यासाठी ध्यान करणारा किंवा ध्यान नाही—मग तुझे मन निर्लज्जपणे ध्यान कसे करेल? मला शिव माहित नाही—मग मी त्याचे वर्णन कसे करू? मला शिव माहित नाही—मग मी त्याची पूजा कशी करू? मीच जर शिव, सर्वोच्च सत्य, समरूप, आकाशासारखा असेन— मी सत्य नाही, समसत्य नाही, ना कल्पनेतून उत्पन्न झालेले; विषय-प्रत्ययापासून मुक्त—मग स्वतःचा अनुभव कसा येईल? अनंत रूप असणारे काही नाही, सत्यस्वरूप काही नाही; सर्वोच्च सत्य, एकरूप आत्मा, ना हिंसक ना अहिंसक. तू शुद्ध, सम, देहरहित, अजन्मा, अविनाशी आहेस; मग आत्म्याबद्दल गोंधळ कसा, किंवा मी पुन्हा भ्रमित कसा होऊ? मडकं फुटल्यावर त्यातील आकाश सहज, अविभाज्यपणे एकरूप होतं; शिवाने शुद्ध झालेल्या मनाने मी कोणतीही वेगळेपणा पाहत नाही. ना मडकं, ना मडक्यातील आकाश, ना जीव, ना जीवाचा देह आहे; केवळ ब्रह्म, चेतना, ज्यात जाणणारा आणि ज्ञेय काहीच नाही. सर्वत्र, सदैव, सर्व वस्तू आत्माच आहेत, सतत आणि शाश्वत; सर्व काही रिकामं आणि न रिकामं—हेच माझे खरे स्वरूप, यात शंका नाही. ना वेद, ना लोक, ना देव, ना यज्ञ, ना जात, ना आश्रम, ना कुटुंब, ना जन्म; ना धुराचा मार्ग, ना प्रकाशाचा—सर्वोच्च सत्य हे ब्रह्माच्या एकरूप आहे. व्यापणारा आणि व्यापलेला यातून मुक्त, तूच एक, जर तृप्त असशील; मग स्वतःला प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष का मानतोस? कोणी अद्वैत, कोणी द्वैत इच्छितात; पण त्यांना समसत्य सापडत नाही, जे द्वैत आणि अद्वैत दोन्हीपासून मुक्त आहे. जे न रंग, न गुण, न ध्वनी, आणि मन व वाणीच्या पलीकडे आहे, त्या सत्याचे वर्णन ते कसे करतील? हे सर्व—देह वगैरे—खोटे, आकाशासारखे आहे हे जेव्हा उमजते, तेव्हाच ब्रह्माची खरी ओळख होते; तुझ्यासाठी द्वैताचा अनुक्रम नाही. अगदी स्वाभाविक आत्माही मला भिन्न वाटत नाही; जसे आकाश एक आहे, तसेच—मग ध्यान करणारा, ध्यान किंवा ध्यानाचा विषय कसा असू शकतो? मी जे काही करतो, खातो, अर्पण किंवा देतो—त्यापैकी काहीही खरे माझे नाही; मी शुद्ध, अजन्मा, अविनाशी आहे. हे सारे जग निराकार जाण, हे सारे जग अपरिवर्तनीय जाण, हे सारे जग पवित्रतेचे देह जाण, हे सारे जग शिवाच्या एकरूप जाण. तूच सत्य आहेस—यात शंका नाही; मी अजून काय जाणावं? आत्म्याला, जो जाणण्याचा विषय नाही, स्वतःच जाणण्यासारखा कसा मानशील? प्रिय, माया किंवा अमाया कशी असू शकते? सावली किंवा असावली काही नाही. हे सर्व एकच सत्य, आकाशासारखे निराकार, निष्कलंक. मी आरंभ, मध्य, आणि अंतापासून मुक्त आहे; मी कधीच बांधला जात नाही. माझ्या स्वरूपाने मी निष्कलंक आणि शुद्ध आहे—ही माझी ठाम श्रद्धा आहे. हे सर्व जग, महत्त्वतत्त्वापासून खालीपर्यंत, मला काहीच वाटत नाही; फक्त ब्रह्मच सर्व काही आहे—मग जात किंवा आश्रम कसा असेल? मला सर्व प्रकारे ठाऊक आहे की मीच अखंड सर्व आहे; मी आधाररहित, शून्य नाही, तरीही आकाश वगैरे पाच शून्यांचा आहे. मी नपुंसक नाही, पुरुष नाही, स्त्री नाही; न ज्ञान, न कल्पना. आत्म्याला सुखी किंवा सुखरहित कसे मानशील? षडंग योगाने, ना मनाच्या नाशाने शुद्धता मिळते; ना गुरूच्या उपदेशाने—सत्य स्वतःच, स्वतःकडूनच उमगते. शरीर पंचमहाभूतांनी बनलेले नाही, ना त्याशिवाय अस्तित्वात आहे; आत्माच सर्वकाही आहे—मग चौथा किंवा इतर तीन अवस्थांचा प्रश्नच कुठे? मी न बांधलेला, न मुक्त; ना ब्रह्मापासून वेगळा. मी कर्ता नाही, भोक्ता नाही; व्यापणारा किंवा व्यापला जाणारा नाही—मी सर्वथा मुक्त आहे.