അവധൂതഗീതാ

യദി നാമ ന മുക്തോഽസി ന ബദ്ധോഽസി കദാചന। സാകാരം ച നിരാകാരമാത്മാനം മന്യസേ കഥമ്

നീ മോചിതനല്ലെങ്കിലും, ഒരിക്കലും ബന്ധിച്ചവനുമല്ല; ആത്മാവിനെ രൂപമുള്ളതോ രൂപരഹിതമായതോ ആയി നീ എങ്ങിനെ കരുതുന്നു?

ജാനാമി തേ പരം രൂപം പ്രത്യക്ഷം ഗഗനോപമമ്। യഥാ പരം ഹി രൂപം യന്മരീചിജലസന്നിഭമ്

നിന്റെ പരമരൂപം ഞാൻ നേരിട്ട് ആകാശം പോലെ അറിയുന്നു; ആ പരമരൂപം വെള്ളത്തിൽ മറിച്ചുപോലെയാണ്.

ന ഗുരുര്നോപദേശശ്ച ന ചോപാധിര്ന മേ ക്രിയാ। വിദേഹം ഗഗനം വിദ്ധി വിശുദ്ധോഽഹം സ്വഭാവതഃ

എനിക്ക് ഗുരുവോ ഉപദേശമോ ഉപാധിയോ കർമ്മമോ ഇല്ല; ഞാൻ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ വിശുദ്ധനും ദേഹരഹിതനും ആകാശം പോലെയുമാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക.

വിശുദ്ധോഽസ്യ ശരീരോഽസി ന തേ ചിത്തം പരാത്പരമ്। അഹം ചാത്മാ പരം തത്ത്വമിതി വക്തും ന ലജ്ജസേ

നിന്റെ ശരീരം വിശുദ്ധമാണെന്നും, മനസ്സ് ഏറ്റവും ഉന്നതമാണെന്നും, നീ തന്നെയാണ് പരമാത്മാവെന്നും നീ അവകാശപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ പറയാൻ നിനക്ക് ലജ്ജയില്ല.

കഥം രോദിഷി രേ ചിത്ത ഹ്യാത്മൈവാത്മാത്മനാ ഭവ। പിബ വത്സ കലാതീതമദ്വൈതം പരമാമൃതമ്

എന്തിനാണ് നീ കരയുന്നത്, മനസേ? ആത്മാവിൽ ആത്മാവായി നിലകൊൾ. പ്രിയമേ, കാലാതീതമായ അദ്വൈതത്തിന്റെ അമൃതം നീ കുടിക്കൂ.

നൈവ ബോധോ ന ചാബോധോ ന ബോധാബോധ ഏവ ച। യസ്യേദൃശഃ സദാ ബോധഃ സ ബോധോ നാന്യഥാ ഭവേത്

അവിടെ അറിവുമില്ല, അജ്ഞാനവും ഇല്ല, രണ്ടും ഒന്നിച്ചുമില്ല. ആരുടെ ബോധം ഇങ്ങനെ ആണോ, അവന്റെ ബോധം മറ്റൊന്നാകാൻ കഴിയില്ല.

ജ്ഞാനം ന തര്കോ ന സമാധിയോഗോ ന ദേശകാലൌ ന ഗുരൂപദേശഃ। സ്വഭാവസംവിത്തരഹം ച തത്ത്വ- മാകാശകല്പം സഹജം ധ്രുവം ച

അറിവ് യുക്തിയല്ല, ധ്യാനമല്ല, ദേശം അല്ല, കാലം അല്ല, ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശവും അല്ല. ഞാൻ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ബോധമുള്ളത്, ആകാശംപോലെയുള്ളത്, സഹജവും സ്ഥിരവുമാണ്.

ന ജാതോഽഹം മൃതോ വാപി ന മേ കര്മ ശുഭാശുഭമ്। വിശുദ്ധം നിര്ഗുണം ബ്രഹ്മ ബന്ധോ മുക്തിഃ കഥം മമ

ഞാൻ ജനിച്ചിട്ടില്ല, മരിച്ചിട്ടില്ല, എനിക്ക് നല്ലതോ ചീത്തയോ കർമ്മമില്ല. ഞാൻ വിശുദ്ധനും ഗുണരഹിതനുമായ ബ്രഹ്മമാണ്. എനിക്ക് ബന്ധനമോ മോക്ഷമോ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

യദി സര്വഗതോ ദേവഃ സ്ഥിരഃ പൂര്ണോ നിരന്തരഃ। അന്തരം ഹി ന പശ്യാമി സ ബാഹ്യാഭ്യന്തരഃ കഥമ്

ദൈവം എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നവനും, സ്ഥിരനും, പൂർണ്ണനും, ഇടവേളയില്ലാത്തവനും ആണെങ്കിൽ, ഞാൻ വേർതിരിവ് കാണുന്നില്ല. അപ്പോൾ അകത്തോ പുറത്തോ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

സ്ഫുരത്യേവ ജഗത്കൃത്സ്നമഖണ്ഡിതനിരന്തരമ്। അഹോ മായാമഹാമോഹോ ദ്വൈതാദ്വൈതവികല്പനാ

സകല ലോകവും തകർന്നുപോലും ഇല്ലാതെ, തുടർച്ചയായി പ്രകാശിക്കുന്നു. അയ്യോ, മായയുടെ വലിയ വഞ്ചന, ഈ ഇരട്ടത്വത്തിലും അദ്വൈതത്തിലും ഉളള ഭ്രമം!

സാകാരം ച നിരാകാരം നേതി നേതീതി സര്വദാ। ഭേദാഭേദവിനിര്മുക്തോ വര്തതേ കേവലഃ ശിവഃ

രൂപമുള്ളതും രൂപരഹിതവും, എല്ലായ്പ്പോഴും 'ഇത് അല്ല, അത് അല്ല' എന്നതുമാണ്. ഭേദവും അഭേദവും ഇല്ലാതെ, ഏകമായ ശിവൻ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.

ന തേ ച മാതാ ച പിതാ ച ബന്ധുഃ ന തേ ച പത്നീ ന സുതശ്ച മിത്രമ്। ന പക്ഷപാതീ ന വിപക്ഷപാതഃ കഥം ഹി സംതപ്തിരിയം ഹി ചിത്തേ

നിനക്ക് അമ്മയുമില്ല, അച്ഛനും ഇല്ല, ബന്ധുവുമില്ല; ഭാര്യയുമില്ല, മകനുമില്ല, സുഹൃത്തുമില്ല. നീ ആരെയും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനുമല്ല, എതിരാളിയുമല്ല. അപ്പോൾ ഈ മനസ്സിലെ ദു:ഖം എങ്ങനെ?

ദിവാ നക്തം ന തേ ചിത്തം ഉദയാസ്തമയൌ ന ഹി। വിദേഹസ്യ ശരീരത്വം കല്പയന്തി കഥം ബുധാഃ

നിനക്ക്, മനസേ, പകലോ രാത്രിയോ ഇല്ല, ഉദയമോ അസ്തമയമോ ഇല്ല. ശരീരമില്ലാത്തവനു ശരീരമുള്ളതെന്നു ജ്ഞാനികൾ എങ്ങനെ കരുതും?

നാവിഭക്തം വിഭക്തം ച ന ഹി ദുഃഖസുഖാദി ച। ന ഹി സര്വമസര്വം ച വിദ്ധി ചാത്മാനമവ്യയമ്

അവിഭക്തമോ വിഭക്തമോ അല്ല, ദു:ഖം അല്ല, സുഖം അല്ല, എല്ലാം അല്ല, ഒന്നുമല്ല. ആത്മാവിനെ അക്ഷയമായതെന്നു അറിക.

നാഹം കര്താ ന ഭോക്താ ച ന മേ കര്മ പുരാഽധുനാ। ന മേ ദേഹോ വിദേഹോ വാ നിര്മമേതി മമേതി കിമ്

ഞാൻ ചെയ്യുന്നവനുമല്ല, അനുഭവിക്കുന്നവനുമല്ല; എനിക്ക് പഴയതോ പുതിയതോ കർമ്മമില്ല. എനിക്ക് ശരീരമോ ശരീരരഹിതത്വമോ ഇല്ല. അപ്പോൾ 'എന്റെത്' അല്ലെങ്കിൽ 'എന്റെതല്ല' എന്നത് എന്ത്?

ന മേ രാഗാദികോ ദോഷോ ദുഃഖം ദേഹാദികം ന മേ। ആത്മാനം വിദ്ധി മാമേകം വിശാലം ഗഗനോപമമ്

എനിക്ക് രാഗം പോലുള്ള ദോഷങ്ങളുമില്ല, ശരീരത്തിന്റെ ദു:ഖവും ഇല്ല. എന്നെ നീ ഒരേയൊരു ആത്മാവായി, വിശാലമായ ആകാശംപോലെയുള്ളവനായി അറിക.

സഖേ മനഃ കിം ബഹുജല്പിതേന സഖേ മനഃ സര്വമിദം വിതര്ക്യമ്। യത്സാരഭൂതം കഥിതം മയാ തേ ത്വമേവ തത്ത്വം ഗഗനോപമോഽസി

സുഹൃത്തേ മനസേ, അധികം സംസാരിച്ച് എന്ത് പ്രയോജനം? സുഹൃത്തേ മനസേ, ഇതെല്ലാം വിചാരങ്ങൾ മാത്രം. പ്രധാനമായത് ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു: നീ തന്നെയാണ് സത്യം, ആകാശംപോലെ വിശാലൻ.

യേന കേനാപി ഭാവേന യത്ര കുത്ര മൃതാ അപി। യോഗിനസ്തത്ര ലീയന്തേ ഘടാകാശമിവാമ്ബരേ

ഏതു വിധമായാലും, എവിടെയായാലും, മരണത്തിലും പോലും, യോഗികൾ അവിടെ ലയിക്കുന്നു, കുടത്തിനുള്ളിലെ ആകാശം ആകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ.

തീര്ഥേ ചാന്ത്യജഗേഹേ വാ നഷ്ടസ്മൃതിരപി ത്യജന്। സമകാലേ തനും മുക്തഃ കൈവല്യവ്യാപകോ ഭവേത്

ക്ഷേത്രത്തിൽ ആയാലും, ചണ്ഡാളന്റെ വീട്ടിലായാലും, മരിക്കുമ്പോൾ ഓർമ്മ പോയാലും, ആ സമയത്ത് ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന മോക്ഷം ആകുന്നു.

ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാംശ്ച ദ്വിപദാദിചരാചരമ്। മന്യന്തേ യോഗിനഃ സര്വം മരീചിജലസന്നിഭമ്

ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം, മോക്ഷം, ജീവികൾ—നടക്കുന്നവരും നില്ക്കുന്നവരും—ഇവയെല്ലാം യോഗികൾ മരുഭൂമിയിലെ മായാജലപോലെയാണ് കാണുന്നത്.

അതീതാനാഗതം കര്മ വര്തമാനം തഥൈവ ച। ന കരോമി ന ഭുഞ്ജാമി ഇതി മേ നിശ്ചലാ മതിഃ

കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും ഇപ്പോഴത്തെതുമായ കർമ്മങ്ങൾ—ഞാൻ ചെയ്യുന്നതുമല്ല, അനുഭവിക്കുന്നതുമല്ല; അതുകൊണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് അചഞ്ചലമാണ്.

ശൂന്യാഗാരേ സമരസപൂത- സ്തിഷ്ഠന്നേകഃ സുഖമവധൂതഃ। ചരതി ഹി നഗ്നസ്ത്യക്ത്വാ ഗര്വം വിന്ദതി കേവലമാത്മനി സര്വമ്

ശൂന്യമായ വീടിനകത്ത് സമത്വത്തിൽ ശുദ്ധിയോടെ ഏകാന്തമായി നിൽക്കുന്ന അവധൂതന് ആനന്ദം ലഭിക്കുന്നു. അവൻ അഹങ്കാരം ഉപേക്ഷിച്ച് നഗ്നനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; എല്ലാം സ്വയം അകത്താണ് കണ്ടെത്തുന്നത്.

ത്രിതയതുരീയം നഹി നഹി യത്ര വിന്ദതി കേവലമാത്മനി തത്ര। ധര്മാധര്മൌ നഹി നഹി യത്ര ബദ്ധോ മുക്തഃ കഥമിഹ തത്ര

മൂന്നിനപ്പുറമുള്ള നാലാമത്തേത് സ്വയം അകത്തല്ലാതെ മറ്റൊരിടത്തും കണ്ടെത്താനാവില്ല; അവിടെ പുണ്യവും പാപവും ഇല്ല, ബന്ധനമോ മോക്ഷമോ ഇല്ല—അങ്ങനെയുള്ളതിൽ അവയൊന്നും എങ്ങനെയുണ്ടാകും?

വിന്ദതി വിന്ദതി നഹി നഹി മന്ത്രം ഛന്ദോലക്ഷണം നഹി നഹി തന്ത്രമ്। സമരസമഗ്നോ ഭാവിതപൂതഃ പ്രലപിതമേതത്പരമവധൂതഃ

അവൻ കണ്ടെത്തുന്നു, കണ്ടെത്തുന്നു—മന്ത്രവുമല്ല, ഛന്ദസ്സുമല്ല, തന്ത്രവുമല്ല; സമത്വത്തിൽ ലയിച്ചും ധ്യാനത്തിൽ ശുദ്ധിയോടെ ഉള്ളതാണിത്; ഇതാണ് പരമാവധൂതന്റെ വാക്ക്.

സര്വശൂന്യമശൂന്യം ച സത്യാസത്യം ന വിദ്യതേ। സ്വഭാവഭാവതഃ പ്രോക്തം ശാസ്ത്രസംവിത്തിപൂര്വകമ്

എല്ലാം ശൂന്യവും അശൂന്യവുമാണ്; സത്യം അസത്യം എന്നിങ്ങനെയുള്ളതൊന്നുമില്ല. സ്വഭാവത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ശാസ്ത്രബോധത്തോടെ ഇതാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

ഇതി പ്രഥമോഽധ്യായഃ

ഇതോടെ ആദ്യ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.

ബാലസ്യ വാ വിഷയഭോഗരതസ്യ വാപി മൂര്ഖസ്യ സേവകജനസ്യ ഗൃഹസ്ഥിതസ്യ। ഏതദ്ഗുരോഃ കിമപി നൈവ ന ചിന്തനീയം രത്നം കഥം ത്യജതി കോഽപ്യശുചൌ പ്രവിഷ്ടമ്

കുട്ടിയാകട്ടെ, ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിൽ ലീനനായവനാകട്ടെ, മൂഢനോ ദാസനോ ഗൃഹസ്ഥനോ ആയിരിക്കട്ടെ—ഗുരുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഒന്നും ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല; രത്നം അശുദ്ധിയിലേക്കു പോയാലും ആരാണ് അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുക?

നൈവാത്ര കാവ്യഗുണ ഏവ തു ചിന്തനീയോ ഗ്രാഹ്യഃ പരം ഗുണവതാ ഖലു സാര ഏവ। സിന്ദൂരചിത്രരഹിതാ ഭുവി രൂപശൂന്യാ പാരം ന കിം നയതി നൌരിഹ ഗന്തുകാമാന്

ഇവിടെ കവിതയുടെ ഗുണങ്ങൾ നോക്കേണ്ടതില്ല; നല്ലവൻ സാരമാത്രം സ്വീകരിക്കണം. ഭൂമിയിൽ വർണ്ണമോ രൂപമോ ഇല്ലാത്ത ഒരു കപ്പലും കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെ അതിരപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകും.

പ്രയത്നേന വിനാ യേന നിശ്ചലേന ചലാചലമ്। ഗ്രസ്തം സ്വഭാവതഃ ശാന്തം ചൈതന്യം ഗഗനോപമമ്

ശ്രമമില്ലാതെ, അചഞ്ചലമായതുകൊണ്ടു സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായതും എല്ലാം അകത്തേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ സ്വഭാവം ശാന്തവും ആകാശംപോലെയും ഉള്ള ചൈതന്യമാണ്.