യോഗവിയോഗൈ രഹിതോ യോഗീ ഭോഗവിഭോഗൈ രഹിതോ ഭോഗീ। ഏവം ചരതി ഹി മന്ദം മന്ദം മനസാ കല്പിതസഹജാനന്ദമ്
യോഗിയും യോഗരഹിതത്വവും അതിജീവിച്ചവനാണ്; ഭോക്താവും അനുഭവം, അനനുഭവം എന്നിവയിൽ അകപ്പെടാത്തവനാണ്; അങ്ങനെ, മനസ്സിൽ സ്വാഭാവികമായ ആനന്ദം അനുഭവിച്ച്, മൃദുവായി, മൃദുവായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ബോധവിബോധൈഃ സതതം യുക്തോ ദ്വൈതാദ്വൈതൈഃ കഥമിഹ മുക്തഃ। സഹജോ വിരജഃ കഥമിഹ യോഗീ ശുദ്ധനിരഞ്ജനസമരസഭോഗീ
എപ്പോഴും ജ്ഞാനത്തിലും അജ്ഞാനത്തിലും ലയിച്ചവൻ, ദ്വൈതവും അദ്വൈതവും അതിജീവിച്ചവൻ എങ്ങനെ മോചിതനാകും? സ്വാഭാവികവും രാഗരഹിതനുമായ യോഗിയാണ് ശുദ്ധവും കലങ്കരഹിതവുമായ സമരസാനുഭവി.
ഭഗ്നാഭഗ്നവിവര്ജിതഭഗ്നോ ലഗ്നാലഗ്നവിവര്ജിതലഗ്നഃ। ഏവം കഥമിഹ സാരവിസാരഃ സമരസതത്ത്വം ഗഗനാകാരഃ
ഭംഗവും അഭംഗവും വിട്ട് നിൽക്കുന്നവൻ, ആസക്തിയും അനാസക്തിയും അതിജീവിച്ചവൻ; അങ്ങനെ, ഇവിടെ സാരവും അസാരവും എങ്ങനെയാകും? സമരസമായ തത്ത്വം ആകാശസദൃശമാണ്.
സതതം സര്വവിവര്ജിതയുക്തഃ സര്വം തത്ത്വവിവര്ജിതമുക്തഃ। ഏവം കഥമിഹ ജീവിതമരണം ധ്യാനാധ്യാനൈഃ കഥമിഹ കരണമ്
എപ്പോഴും എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും വിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നവൻ, എല്ലാത്തിലും തത്ത്വം വിട്ട് മോചിതനായവൻ; അങ്ങനെ, ഇവിടെ ജീവനും മരണവും, ധ്യാനവും അധ്യാനവുമെന്നു പ്രവർത്തനം എങ്ങനെയാകും?
ഇന്ദ്രജാലമിദം സര്വം യഥാ മരുമരീചികാ। അഖണ്ഡിതമനാകാരോ വര്തതേ കേവലഃ ശിവഃ
ഇവയെല്ലാം ഒരു ഇന്ദ്രജാലംപോലെയും മരുഭൂമിയിലെ മായാമരിച്ചികപോലെയും ആണ്; വിഭജിക്കപ്പെടാത്ത, രൂപരഹിതമായ ശിവൻ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
ധര്മാദൌ മോക്ഷപര്യന്തം നിരീഹാഃ സര്വഥാ വയമ്। കഥം രാഗവിരാഗൈശ്ച കല്പയന്തി വിപശ്ചിതഃ
ധർമ്മത്തിന്റെ തുടക്കം മുതൽ മോക്ഷത്തിന്റെ അവസാനം വരെ ഞങ്ങൾ എങ്ങനെയും ആഗ്രഹരഹിതരാണ്; അപ്പോൾ ജ്ഞാനികൾ ആസക്തിയും അനാസക്തിയും എങ്ങനെ കൽപ്പിക്കുന്നു?
വിന്ദതി വിന്ദതി ന ഹി ന ഹി യത്ര ഛന്ദോലക്ഷണം ന ഹി ന ഹി തത്ര। സമരസമഗ്നോ ഭാവിതപൂതഃ പ്രലപതി തത്ത്വം പരമവധൂതഃ
അവൻ കണ്ടെത്തുന്നു, കണ്ടെത്തുന്നു—അല്ല, അല്ല—അവിടെ ആഗ്രഹത്തിന്റെ അടയാളം ഇല്ല, ഇല്ല; സമരസതയിൽ ലയിച്ച്, ധ്യാനത്തിലൂടെ ശുദ്ധനായ പരമാവധൂതൻ തത്ത്വം പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
ഇതി സപ്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ഏഴാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ത്വദ്യാത്രയാ വ്യാപകതാ ഹതാ തേ ധ്യാനേന ചേതഃപരതാ ഹതാ തേ। സ്തുത്യാ മയാ വാക്പരതാ ഹതാ തേ ക്ഷമസ്വ നിത്യം ത്രിവിധാപരാധാന്
നിന്റെ വ്യാപ്തി കാലത്തിന്റെ ത്രയത്തിൽ നശിച്ചു; ധ്യാനത്തിലൂടെ മനസ്സിന്റെ പരത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു; എന്റെ സ്തുതിയാൽ വാക്കിന്റെ പരത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു—ഈ ത്രിവിധ അപരാധങ്ങൾ എപ്പോഴും ക്ഷമിക്കണമേ.
കാമൈരഹതധീര്ദാന്തോ മൃദുഃ ശുചിരകിഞ്ചനഃ। അനീഹോ മിതഭുക് ശാന്തഃ സ്ഥിരോ മച്ഛരണോ മുനിഃ
ആഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ട് മനസ്സു തകർന്നിട്ടില്ലാത്തവൻ, ദമനയുള്ളവൻ, മൃദുവും ശുദ്ധനും ഒന്നുമില്ലാത്തവനും, ആഗ്രഹരഹിതനും അളവിലുള്ള ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, ശാന്തനും സ്ഥിരനുമാണ്; എന്നിൽ ശരണം പ്രാപിച്ച മുനിയാണ്.
അപ്രമത്തോ ഗഭീരാത്മാ ധൃതിമാന് ജിതഷഡ്ഗുണഃ। അമാനീ മാനദഃ കല്പോ മൈത്രഃ കാരുണികഃ കവിഃ
അവധൂതന് അശാന്തനായി, ആന്തരികമായി ആഴമുള്ളവനായി, മനസ്സുറപ്പുള്ളവനായി, ആറു ഗുണങ്ങളെ ജയിച്ചവനായി, വിനയത്തോടെ മറ്റുള്ളവരെ ആദരിക്കുന്നവനായി, കഴിവുള്ളവനായി, സ്നേഹപൂര്വ്വമായവനായി, കരുണയുള്ളവനായി, ജ്ഞാനിയുമായി ഇരിക്കുന്നു.
കൃപാലുരകൃതദ്രോഹസ്തിതിക്ഷുഃ സര്വദേഹിനാമ്। സത്യസാരോഽനവദ്യാത്മാ സമഃ സര്വോപകാരകഃ
അവന് കരുണയോടെ, ആരോടും വൈരാഗ്യമില്ലാതെ, എല്ലാ ജീവികളോടും ക്ഷമയോടെ, സത്യത്തില് ഉറച്ചവനായി, കുറ്റമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ, എല്ലാവരോടും സമമായി, എല്ലാവര്ക്കും ഉപകാരപ്രദനായവനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അവധൂതലക്ഷണം വര്ണൈര്ജ്ഞാതവ്യം ഭഗവത്തമൈഃ। വേദവര്ണാര്ഥതത്ത്വജ്ഞൈര്വേദവേദാന്തവാദിഭിഃ
അവധൂതന്റെ ലക്ഷണങ്ങള് ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാന്മാരും, വേദത്തിലെ വാക്കുകളും അര്ത്ഥങ്ങളും അറിയുന്നവരും, വേദവും ഉപനിഷത്തും പഠിച്ചവരും തിരിച്ചറിയണം.
ആശാപാശവിനിര്മുക്ത ആദിമധ്യാന്തനിര്മലഃ। ആനന്ദേ വര്തതേ നിത്യമകാരം തസ്യ ലക്ഷണമ്
ആശയുടെ ബന്ധങ്ങളില് നിന്ന് മോചിതനായവന്, ആരംഭം, നടുവ്, അവസാനം എന്നിങ്ങനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധനായവന്, സ്ഥിരമായി ആനന്ദത്തില് നിലകൊള്ളുന്നവന്—ഇതാണ് 'അ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
വാസനാ വര്ജിതാ യേന വക്തവ്യം ച നിരാമയമ്। വര്തമാനേഷു വര്തേത വകാരം തസ്യ ലക്ഷണമ്
വാസനകള് ഇല്ലാത്തവനും, രോഗമില്ലാതെ സംസാരിക്കുന്നവനും, ഇപ്പോഴുള്ളവരോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നവനും—ഇതാണ് 'വ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
ധൂലിധൂസരഗാത്രാണി ധൂതചിത്തോ നിരാമയഃ। ധാരണാധ്യാനനിര്മുക്തോ ധൂകാരസ്തസ്യ ലക്ഷണമ്
ശരീരം പൊടിയില് മൂടപ്പെട്ടവനും, മനസ്സ് ശാന്തമായവനും, രോഗമില്ലാത്തവനും, ധാരണയും ധ്യാനവും വിട്ടുവിട്ടവനും—ഇതാണ് 'ധു' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
തത്ത്വചിന്താ ധൃതാ യേന ചിന്താചേഷ്ടാവിവര്ജിതഃ। തമോഽഹംകാരനിര്മുക്തസ്തകാരസ്തസ്യ ലക്ഷണമ്
തത്വചിന്തയില് നിലകൊള്ളുന്നവനും, ചിന്തയോ പ്രവര്ത്തിയോ ഇല്ലാത്തവനും, അഗ്നാനവും അഹങ്കാരവും വിട്ടവനും—ഇതാണ് 'ത' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
ദത്താത്രേയാവധൂതേന നിര്മിതാനന്ദരൂപിണാ। യേ പഠന്തി ച ശൃണ്വന്തി തേഷാം നൈവ പുനര്ഭവഃ
ആനന്ദസ്വരൂപനായ ദത്താത്രേയ അവധൂതന് സൃഷ്ടിച്ച ഈ ഉപദേശങ്ങള് വായിക്കുന്നവര്ക്കും കേള്ക്കുന്നവര്ക്കും വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
ഇതി അഷ്ടമോഽധ്യായഃ
ഇതോടെ എട്ടാമത്തെ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.