അവധൂതഗീതാ

ബഹുധാ ശ്രുതയഃ പ്രവദന്തി യതോ വിയദാദിരിദം മൃഗതോയസമമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വസമം കിമു രോദിഷി മാനസി സര്വസമമ്

വ്യത്യസ്തമായി ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു ഈ ലോകം, ആകാശം മുതലായവ, മൃഗജലപോലെയാണെന്ന്; പക്ഷേ എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, മനസേ, നീ എന്തിനാണ് ദുഃഖിക്കുന്നത്?

വിന്ദതി വിന്ദതി ന ഹി ന ഹി യത്ര ഛന്ദോലക്ഷണം ന ഹി ന ഹി തത്ര। സമരസമഗ്നോ ഭാവിതപൂതഃ പ്രലപതി തത്ത്വം പരമവധൂതഃ

അവൻ നേടുന്നു, നേടുന്നു — അതല്ല, അതല്ല — അവിടെ ഒരു അടയാളമോ ലക്ഷണമോ ഇല്ല; സമത്വത്തിൽ ലയിച്ച മനസ്സോടെ, ധ്യാനത്തിലൂടെ ശുദ്ധനായ പരമാവധൂതൻ സത്യം പറയുന്നു.

ഇതി പഞ്ചമോഽധ്യായഃ

ഇതോടെ അഞ്ചാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.

ബഹുധാ ശ്രുതയഃ പ്രവദന്തി വയം വിയദാദിരിദം മൃഗതോയസമമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവ- മുപമേയമഥോഹ്യുപമാ ച കഥമ്

വ്യത്യസ്തമായി ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു ഞാനും ഈ ലോകവും, ആകാശം മുതലായവയും, മൃഗജലപോലെയാണെന്ന്; പക്ഷേ എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണ്, അതിൽ അതുപോലുള്ളതൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, ഉപമ എങ്ങനെയാകും?

അവിഭക്തിവിഭക്തിവിഹീനപരം നനു കാര്യവികാര്യവിഹീനപരമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം യജനം ച കഥം തപനം ച കഥമ്

വ്യത്യാസവും അവ്യത്യാസവും അതിജീവിച്ച പരമാവസ്ഥയും, പ്രവർത്തിയും പ്രവർത്തിയില്ലായ്മയും അതിജീവിച്ച പരമാവസ്ഥയും, എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, പൂജയും തപസ്സും എങ്ങനെയാകും?

മന ഏവ നിരന്തരസര്വഗതം ഹ്യവിശാലവിശാലവിഹീനപരമ്। മന ഏവ നിരന്തരസര്വശിവം മനസാപി കഥം വചസാ ച കഥമ്

മനസ്സ് തന്നെയാണ് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞത്, അതിന് പരിമിതിയോ വിശാലതയോ ഇല്ല; മനസ്സ് തന്നെയാണ് എല്ലായിടത്തും അക്ഷുണ്ണവും പരമശിവവും. അതിനെ മനസ്സുകൊണ്ടോ വാക്കുകൊണ്ടോ എങ്ങനെയാണ് പിടികൂടാൻ കഴിയുക?

ദിനരാത്രിവിഭേദനിരാകരണ- മുദിതാനുദിതസ്യ നിരാകരണമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം രവിചന്ദ്രമസൌ ജ്വലനശ്ച കഥമ്

പകലും രാത്രിയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാക്കൽ, ഉദിച്ചതും ഉദിക്കാത്തതും ഇല്ലാതാക്കൽ — എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും എങ്ങനെയാകും?

ഗതകാമവികാമവിഭേദ ഇതി ഗതചേഷ്ടവിചേഷ്ടവിഭേദ ഇതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം ബഹിരന്തരഭിന്നമതിശ്ച കഥമ്

ആഗ്രഹവും ആഗ്രഹരാഹിത്യവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാക്കൽ, പ്രവർത്തിയും പ്രവർത്തിയില്ലായ്മയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാക്കൽ — എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, മനസ്സിൽ അകത്തും പുറത്തും വ്യത്യാസം എങ്ങനെയാകും?

യദി സാരവിസാരവിഹീന ഇതി യദി ശൂന്യവിശൂന്യവിഹീന ഇതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം പ്രഥമം ച കഥം ചരമം ച കഥമ്

സാരമോ അസാരമോ ഇല്ല, ശൂന്യമോ അശൂന്യമോ ഇല്ല, എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, ആദിയും അവസാനും എങ്ങനെയാകും?

യദിഭേദവിഭേദനിരാകരണം യദി വേദകവേദ്യനിരാകരണമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം തൃതീയം ച കഥം തുരീയം ച കഥമ്

വ്യത്യാസവും അവ്യത്യാസവും ഇല്ലാതാക്കൽ, അറിവും അറിയപ്പെടുന്നതും ഇല്ലാതാക്കൽ, എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, മൂന്നാമത്തേതും നാലാമത്തേതും എങ്ങനെയാകും?

ഗദിതാവിദിതം ന ഹി സത്യമിതി വിദിതാവിദിതം നഹി സത്യമിതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം വിഷയേന്ദ്രിയബുദ്ധിമനാംസി കഥമ്

പറഞ്ഞതോ പറയാത്തതോ സത്യമല്ല; അറിയുന്നതോ അറിയാത്തതോ സത്യമല്ല; എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, വിഷയങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ബുദ്ധിയും മനസ്സും എങ്ങനെയാകും?

ഗഗനം പവനോ ന ഹി സത്യമിതി ധരണീ ദഹനോ ന ഹി സത്യമിതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം ജലദശ്ച കഥം സലിലം ച കഥമ്

ആകാശവും കാറ്റും സത്യമല്ല; ഭൂമിയും അഗ്നിയും സത്യമല്ല; എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, മേഘവും വെള്ളവും എങ്ങനെയാകും?

യദി കല്പിതലോകനിരാകരണം യദി കല്പിതദേവനിരാകരണമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം ഗുണദോഷവിചാരമതിശ്ച കഥമ്

കൽപ്പിതലോകം ഇല്ലാതാക്കൽ, കൽപ്പിതദേവതകൾ ഇല്ലാതാക്കൽ, എല്ലാം ഒരുപോലെയും അക്ഷുണ്ണവുമാണെങ്കിൽ, ഗുണവും ദോഷവും മനസ്സിൽ എങ്ങനെയാകും?

മരണാമരണം ഹി നിരാകരണം കരണാകരണം ഹി നിരാകരണമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം ഗമനാഗമനം ഹി കഥം വദതി

മരണം ജനനം എന്നിവയൊന്നും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; ചെയ്യുന്നതും ചെയ്യാത്തതും ഇല്ല. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, വരികയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നതിനെപ്പറ്റി എങ്ങനെ പറയാം?

പ്രകൃതിഃ പുരുഷോ ന ഹി ഭേദ ഇതി ന ഹി കാരണകാര്യവിഭേദ ഇതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം പുരുഷാപുരുഷം ച കഥം വദതി

പ്രകൃതിയും പുരുഷനും യഥാർത്ഥത്തിൽ വേറിട്ടതല്ല; കാരണവും ഫലവും എന്നിങ്ങനെയുള്ള വ്യത്യാസങ്ങളും ഇല്ല. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, പുരുഷനും അപുരുഷനും എന്നതിനെപ്പറ്റി എങ്ങനെ പറയാം?

തൃതീയം ന ഹി ദുഃഖസമാഗമനം ന ഗുണാദ്ദ്വിതീയസ്യ സമാഗമനമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം സ്ഥവിരശ്ച യുവാ ച ശിശുശ്ച കഥമ്

ദുഃഖം ഉണ്ടാകാൻ മൂന്നാമത്തേതൊന്നുമില്ല; ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് രണ്ടാമത്തേതുമുണ്ടാകുന്നില്ല. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, വയസ്സും യൗവനവും ബാല്യവും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

നനു ആശ്രമവര്ണവിഹീനപരം നനു കാരണകര്തൃവിഹീനപരമ്। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവ- മവിനഷ്ടവിനഷ്ടമതിശ്ച കഥമ്

ആശ്രമവും വർണ്ണവും അതിന് അതീതമാണ്; കാരണവും ചെയ്യുന്നവനും അതിന് അതീതമാണ്. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, നശിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ നശിക്കാത്തതെന്ന ചിന്ത എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ഗ്രസിതാഗ്രസിതം ച വിതഥ്യമിതി ജനിതാജനിതം ച വിതഥ്യമിതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവ- മവിനാശി വിനാശി കഥം ഹി ഭവേത്

ഭക്ഷിക്കുന്നവനും ഭക്ഷിക്കപ്പെടാത്തതും എന്ന ധാരണ തെറ്റാണ്; ജനിച്ചവനും ജനിക്കാത്തതും എന്ന ധാരണയും തെറ്റാണ്. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, നശിക്കുന്നതും നശിക്കാത്തതും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

പുരുഷാപുരുഷസ്യ വിനഷ്ടമിതി വനിതാവനിതസ്യ വിനഷ്ടമിതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവ- മവിനോദവിനോദമതിശ്ച കഥമ്

പുരുഷനും അപുരുഷനും, സ്ത്രീയും അസ്ത്രീയും നശിക്കുന്നു എന്ന ധാരണ തെറ്റാണ്. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, ആനന്ദവും ആനന്ദമില്ലായ്മയും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

യദി മോഹവിഷാദവിഹീനപരോ യദി സംശയശോകവിഹീനപരഃ। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവ- മഹമേതി മമേതി കഥം ച പുനഃ

മോഹവും വിഷാദവും അതിന് അതീതമാണ്; സംശയവും ദുഃഖവും അതിന് അതീതമാണ്. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, 'ഞാൻ' എന്നും 'എന്റെ' എന്നും എങ്ങനെ വീണ്ടും ചിന്തിക്കാം?

നനു ധര്മവിധര്മവിനാശ ഇതി നനു ബന്ധവിബന്ധവിനാശ ഇതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം- മിഹദുഃഖവിദുഃഖമതിശ്ച കഥമ്

ധർമ്മവും അധർമ്മവും നശിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു; ബന്ധവും മോക്ഷവും നശിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, ദുഃഖവും ദുഃഖമില്ലായ്മയും എന്ന ചിന്ത എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ന ഹി യാജ്ഞികയജ്ഞവിഭാഗ ഇതി ന ഹുതാശനവസ്തുവിഭാഗ ഇതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം വദ കര്മഫലാനി ഭവന്തി കഥമ്

യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും യജ്ഞവും യഥാർത്ഥത്തിൽ വേറിട്ടതല്ല; അഗ്നിയും ഹോമദ്രവ്യവും വേറിട്ടതല്ല. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, കര്‍മ്മഫലങ്ങള്‍ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും എന്ന് പറയൂ.

നനു ശോകവിശോകവിമുക്ത ഇതി നനു ദര്പവിദര്പവിമുക്ത ഇതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം നനു രാഗവിരാഗമതിശ്ച കഥമ്

ദുഃഖവും ദുഃഖമില്ലായ്മയും ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു; അഹങ്കാരവും അഹങ്കാരമില്ലായ്മയും ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, ആസക്തിയും അനാസക്തിയും എന്ന ചിന്ത എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ന ഹി മോഹവിമോഹവികാര ഇതി ന ഹി ലോഭവിലോഭവികാര ഇതി। യദി ചൈകനിരന്തരസര്വശിവം ഹ്യവിവേകവിവേകമതിശ്ച കഥമ്

മോഹവും മോഹമില്ലായ്മയും എന്ന മാറ്റം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; ലോഭവും ലോഭമില്ലായ്മയും എന്ന മാറ്റവും ഇല്ല. എല്ലായിടത്തും ഒരേ അശേഷമായ ശിവൻ മാത്രമുണ്ടെങ്കിൽ, വിവേകവും വിവേകമില്ലായ്മയും എന്ന ചിന്ത എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ത്വമഹം ന ഹി ഹന്ത കദാചിദപി കുലജാതിവിചാരമസത്യമിതി। അഹമേവ ശിവഃ പരമാര്ഥ ഇതി അഭിവാദനമത്ര കരോമി കഥമ്

നീയും ഞാനും ഒരിക്കലും കൊല്ലുന്നവരല്ല; കുടുംബവും ജനനവും എന്നുള്ള ചിന്തയൊക്കെ അസത്യമാണ്. ഞാനേ ശിവൻ, പരമാർത്ഥം എന്നാണെങ്കിൽ, ഇവിടെ അഭിവാദ്യം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ഗുരുശിഷ്യവിചാരവിശീര്ണ ഇതി ഉപദേശവിചാരവിശീര്ണ ഇതി। അഹമേവ ശിവഃ പരമാര്ഥ ഇതി അഭിവാദനമത്ര കരോമി കഥമ്

ഗുരുവും ശിഷ്യനും എന്ന വ്യത്യാസം ഇല്ലാതായി; ഉപദേശവും അതിന്റെ വ്യത്യാസവും ഇല്ലാതായി. ഞാനേ ശിവൻ, പരമാർത്ഥം എന്നാണെങ്കിൽ, ഇവിടെ അഭിവാദ്യം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ന ഹി കല്പിതദേഹവിഭാഗ ഇതി ന ഹി കല്പിതലോകവിഭാഗ ഇതി। അഹമേവ ശിവഃ പരമാര്ഥ ഇതി അഭിവാദനമത്ര കരോമി കഥമ്

ദേഹങ്ങളുടെ ഭേദം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; ലോകങ്ങളുടെ ഭേദവും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല. ഞാനേ ശിവൻ, പരമാർത്ഥം എന്നാണെങ്കിൽ, ഇവിടെ അഭിവാദ്യം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

സരജോ വിരജോ ന കദാചിദപി നനു നിര്മലനിശ്ചലശുദ്ധ ഇതി। അഹമേവ ശിവഃ പരമാര്ഥ ഇതി അഭിവാദനമത്ര കരോമി കഥമ്

രജസ്സുള്ളതോ രഹിതമായതോ ഒരിക്കലുമില്ല; അതു ശുദ്ധവും അചഞ്ചലവും മിനുക്കുമില്ലാത്തതുമാണ്. ഞാനേ ശിവൻ, പരമാർത്ഥം എന്നാണെങ്കിൽ, ഇവിടെ അഭിവാദ്യം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ന ഹി ദേഹവിദേഹവികല്പ ഇതി അനൃതം ചരിതം ന ഹി സത്യമിതി। അഹമേവ ശിവഃ പരമാര്ഥ ഇതി അഭിവാദനമത്ര കരോമി കഥമ്

ദേഹവും ദേഹമില്ലായ്മയും എന്ന വ്യത്യാസം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; ആചരണം അസത്യമാണ്, യഥാർത്ഥമല്ല. ഞാനേ ശിവൻ, പരമാർത്ഥം എന്നാണെങ്കിൽ, ഇവിടെ അഭിവാദ്യം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?