ಇತಿ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಈ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.
ಓಂ ಇತಿ ಗದಿತಂ ಗಗನಸಮಂ ತತ್ ನ ಪರಾಪರಸಾರವಿಚಾರ ಇತಿ। ಅವಿಲಾಸವಿಲಾಸನಿರಾಕರಣಂ ಕಥಮಕ್ಷರಬಿನ್ದುಸಮುಚ್ಚರಣಮ್
ಓಂ. ಆಕಾಶದಂತಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಉನ್ನತ-ಅಧಮ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಲೀಲೆಯೂ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಅಕ್ಷರಬಿಂದು ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೇ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಇತಿ ತತ್ತ್ವಮಸಿಪ್ರಭೃತಿಶ್ರುತಿಭಿಃ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಮಾತ್ಮನಿ ತತ್ತ್ವಮಸಿ। ತ್ವಮುಪಾಧಿವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
‘ನೀನು ಅದು’ ಎಂಬ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಸಮಭಾವದಿಂದಿರುವವನು; ಹೀಗಿರುತ್ತಾ ಮನವೆ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಅಧಊರ್ಧ್ವವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮಂ ಬಹಿರನ್ತರವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮಮ್। ಯದಿ ಚೈಕವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸಮನಾಗಿರುವವನು, ಒಳಗೆ-ಹೊರಗೆ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸಮನಾಗಿರುವವನು; ಒಂದೇ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನೂ ಮೀರಿ ಸಮನಾಗಿರುವವನು; ಹೀಗಿರುತ್ತಾ ಮನವೆ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಹಿ ಕಲ್ಪಿತಕಲ್ಪವಿಚಾರ ಇತಿ ನ ಹಿ ಕಾರಣಕಾರ್ಯವಿಚಾರ ಇತಿ। ಪದಸನ್ಧಿವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಕಲ್ಪಿತ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ವಿಚಾರ ಇಲ್ಲ, ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿಚಾರವೂ ಇಲ್ಲ; ಪದಗಳ ಸಂಧಿಯ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸಮನಾಗಿರುವವನು; ಹೀಗಿರುತ್ತಾ ಮನವೆ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಹಿ ಬೋಧವಿಬೋಧಸಮಾಧಿರಿತಿ ನ ಹಿ ದೇಶವಿದೇಶಸಮಾಧಿರಿತಿ। ನ ಹಿ ಕಾಲವಿಕಾಲಸಮಾಧಿರಿತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಜ್ಞಾನ-ಅಜ್ಞಾನಗಳ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ಥಳ-ಅಸ್ಥಳಗಳ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾಲ-ಅಕಾಲಗಳ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಹೀಗಿರುತ್ತಾ ಮನವೆ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಹಿ ಕುಮ್ಭನಭೋ ನ ಹಿ ಕುಮ್ಭ ಇತಿ ನ ಹಿ ಜೀವವಪುರ್ನ ಹಿ ಜೀವ ಇತಿ। ನ ಹಿ ಕಾರಣಕಾರ್ಯವಿಭಾಗ ಇತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಮಡಕೆ-ಆಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಡಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಜೀವಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಜೀವವೂ ಇಲ್ಲ; ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿಭಾಗವೂ ಇಲ್ಲ; ಹೀಗಿರುತ್ತಾ ಮನವೆ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಇಹ ಸರ್ವನಿರನ್ತರಮೋಕ್ಷಪದಂ ಲಘುದೀರ್ಘವಿಚಾರವಿಹೀನ ಇತಿ। ನ ಹಿ ವರ್ತುಲಕೋಣವಿಭಾಗ ಇತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಮೋಕ್ಷ ಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ, ಚಿಕ್ಕ-ದೊಡ್ಡ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ವೃತ್ತ-ಕೋಣಗಳ ವಿಭಾಗವೂ ಇಲ್ಲ; ಹೀಗಿರುತ್ತಾ ಮನವೆ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಇಹ ಶೂನ್ಯವಿಶೂನ್ಯವಿಹೀನ ಇತಿ ಇಹ ಶುದ್ಧವಿಶುದ್ಧವಿಹೀನ ಇತಿ। ಇಹ ಸರ್ವವಿಸರ್ವವಿಹೀನ ಇತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಖಾಲಿತನವೂ ಇಲ್ಲ, ಖಾಲಿತನ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧತೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಶುದ್ಧತೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಹಿ ಭಿನ್ನವಿಭಿನ್ನವಿಚಾರ ಇತಿ ಬಹಿರನ್ತರಸನ್ಧಿವಿಚಾರ ಇತಿ। ಅರಿಮಿತ್ರವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಅಥವಾ ಅಭಿನ್ನತೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವೇ ಇಲ್ಲ; ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ಹೊರಗೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವೂ ಇಲ್ಲ. ಶತ್ರುವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಿತ್ರರೂ ಇಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಹಿ ಶಿಷ್ಯವಿಶಿಷ್ಯಸ್ವರೂಪೈತಿ ನ ಚರಾಚರಭೇದವಿಚಾರ ಇತಿ। ಇಹ ಸರ್ವನಿರನ್ತರಮೋಕ್ಷಪದಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನೂ ಇಲ್ಲ, ಗುರುನೂ ಇಲ್ಲ; ಚಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದುದೆಂಬ ಭೇದವಿಚಾರವೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿರಂತರವಾದ ಮುಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನನು ರೂಪವಿರೂಪವಿಹೀನ ಇತಿ ನನು ಭಿನ್ನವಿಭಿನ್ನವಿಹೀನ ಇತಿ। ನನು ಸರ್ಗವಿಸರ್ಗವಿಹೀನ ಇತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ರೂಪವೂ ಇಲ್ಲ, ರೂಪವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಭಿನ್ನತೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಭಿನ್ನತೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಲಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಗುಣಾಗುಣಪಾಶನಿಬನ್ಧ ಇತಿ ಮೃತಜೀವನಕರ್ಮ ಕರೋಮಿ ಕಥಮ್। ಇತಿ ಶುದ್ಧನಿರಞ್ಜನಸರ್ವಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಗುಣ ಅಥವಾ ದೋಷಗಳಿಂದ ಬಂಧನವೇ ಇಲ್ಲ; ಜೀವಿತ ಅಥವಾ ಮೃತರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ? ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೂ, ಕಲಂಕವಿಲ್ಲದಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಇಹ ಭಾವವಿಭಾವವಿಹೀನ ಇತಿ ಇಹ ಕಾಮವಿಕಾಮವಿಹೀನ ಇತಿ। ಇಹ ಬೋಧತಮಂ ಖಲು ಮೋಕ್ಷಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ಥಿತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಕಾಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾಮವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವೂ, ಅಜ್ಞಾನವೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಇಹ ತತ್ತ್ವನಿರನ್ತರತತ್ತ್ವಮಿತಿ ನ ಹಿ ಸನ್ಧಿವಿಸನ್ಧಿವಿಹೀನ ಇತಿ। ಯದಿ ಸರ್ವವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವವೆಂದರೆ ನಿರಂತರವಾದ ತತ್ತ್ವ; ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ವಿಚ್ಛೇದವೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮನವೇ, ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಅನಿಕೇತಕುಟೀ ಪರಿವಾರಸಮಂ ಇಹಸಙ್ಗವಿಸಙ್ಗವಿಹೀನಪರಮ್। ಇಹ ಬೋಧವಿಬೋಧವಿಹೀನಪರಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಮನೆ ಇಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲ ಸಂಗಡಿಗರೂ ಸಮಾನ; ಇಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅನಾಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಅವಿಕಾರವಿಕಾರಮಸತ್ಯಮಿತಿ ಅವಿಲಕ್ಷವಿಲಕ್ಷಮಸತ್ಯಮಿತಿ। ಯದಿ ಕೇವಲಮಾತ್ಮನಿ ಸತ್ಯಮಿತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲ, ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅಸತ್ಯ; ಇಲ್ಲಿ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವುಗಳೂ ಅಸತ್ಯ. ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದರೆ, ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಇಹ ಸರ್ವಸಮಂ ಖಲು ಜೀವ ಇತಿ ಇಹ ಸರ್ವನಿರನ್ತರಜೀವ ಇತಿ। ಇಹ ಕೇವಲನಿಶ್ಚಲಜೀವ ಇತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮಾನ; ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ನಿರಂತರವಾಗಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಅವಿವೇಕವಿವೇಕಮಬೋಧ ಇತಿ ಅವಿಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪಮಬೋಧ ಇತಿ। ಯದಿ ಚೈಕನಿರನ್ತರಬೋಧ ಇತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ವಿವೇಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವಿವೇಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವು ಅಜ್ಞಾನ; ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅವು ಅಜ್ಞಾನ. ಒಂದೇ ನಿರಂತರವಾದ ಜ್ಞಾನ ಇದ್ದರೆ, ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಹಿ ಮೋಕ್ಷಪದಂ ನ ಹಿ ಬನ್ಧಪದಂ ನ ಹಿ ಪುಣ್ಯಪದಂ ನ ಹಿ ಪಾಪಪದಮ್। ನ ಹಿ ಪೂರ್ಣಪದಂ ನ ಹಿ ರಿಕ್ತಪದಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಬಂಧನದ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಪಾಪ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಪೂರ್ಣವೂ ಇಲ್ಲ, ಖಾಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಯದಿ ವರ್ಣವಿವರ್ಣವಿಹೀನಸಮಂ ಯದಿ ಕಾರಣಕಾರ್ಯವಿಹೀನಸಮಮ್। ಯದಿಭೇದವಿಭೇದವಿಹೀನಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವರ್ಣವೂ ಇಲ್ಲದ ಸಮಾನತೆ ಇದೆ; ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ ಸಮಾನತೆ ಇದೆ; ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಭೇದವೂ ಇಲ್ಲದ ಸಮಾನತೆ ಇದೆ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಇಹ ಸರ್ವನಿರನ್ತರಸರ್ವಚಿತೇ ಇಹ ಕೇವಲನಿಶ್ಚಲಸರ್ವಚಿತೇ। ದ್ವಿಪದಾದಿವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಚಿತೇ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೈತನ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೈತನ್ಯ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೈತನ್ಯ ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಅತಿಸರ್ವನಿರನ್ತರಸರ್ವಗತಂ ಅತಿನಿರ್ಮಲನಿಶ್ಚಲಸರ್ವಗತಮ್। ದಿನರಾತ್ರಿವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಗತಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಹಿ ಬನ್ಧವಿಬನ್ಧಸಮಾಗಮನಂ ನ ಹಿ ಯೋಗವಿಯೋಗಸಮಾಗಮನಮ್। ನ ಹಿ ತರ್ಕವಿತರ್ಕಸಮಾಗಮನಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಸಂಗಮವಿಲ್ಲ; ಯೋಗ ಮತ್ತು ವಿಯೋಗದ ಸಂಗಮವಿಲ್ಲ; ತರ್ಕ ಮತ್ತು ತರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಸಂಗಮವೂ ಇಲ್ಲ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಇಹ ಕಾಲವಿಕಾಲನಿರಾಕರಣಂ ಅಣುಮಾತ್ರಕೃಶಾನುನಿರಾಕರಣಮ್। ನ ಹಿ ಕೇವಲಸತ್ಯನಿರಾಕರಣಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾಲವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅಣುವಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣದೂ ಇಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸಣ್ಣದೂ ಇಲ್ಲ; ಶುದ್ಧ ಸತ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದು. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಇಹ ದೇಹವಿದೇಹವಿಹೀನ ಇತಿ ನನು ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಿವಿಹೀನಪರಮ್। ಅಭಿಧಾನವಿಧಾನವಿಹೀನಪರಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ, ದೇಹವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ನಿಜಕ್ಕೂ, ಕನಸು ಮತ್ತು ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಪರಮಾತ್ಮನು ಇಲ್ಲ; ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತನೂ ಇಲ್ಲ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಗಗನೋಪಮಶುದ್ಧವಿಶಾಲಸಮಂ ಅತಿಸರ್ವವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮಮ್। ಗತಸಾರವಿಸಾರವಿಕಾರಸಮಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಆಕಾಶದಂತೆ, ಶುದ್ಧವೂ, ವಿಶಾಲವೂ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವೂ, ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಗಳೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವಾಗ, ಮನವೇ, ನೀನು ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ? ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ.
ಇಹ ಧರ್ಮವಿಧರ್ಮವಿರಾಗತರ- ಮಿಹ ವಸ್ತುವಿವಸ್ತುವಿರಾಗತರಮ್। ಇಹ ಕಾಮವಿಕಾಮವಿರಾಗತರಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವೂ ಅಧರ್ಮವೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವೂ ಅವಸ್ತುವೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಕಾಮವೂ ಕಾಮವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಿವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ, ಮನವೇ, ನೀನು ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ಸುಖದುಃಖವಿವರ್ಜಿತಸರ್ವಸಮ- ಮಿಹ ಶೋಕವಿಶೋಕವಿಹೀನಪರಮ್। ಗುರುಶಿಷ್ಯವಿವರ್ಜಿತತತ್ತ್ವಪರಂ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಸುಖವೂ ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಶೋಕವೂ ಶೋಕವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಿವೆ; ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯನ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ, ಸತ್ಯವೇ ಮೇಲಾಗಿದೆ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಕಿಲಾಙ್ಕುರಸಾರವಿಸಾರ ಇತಿ ನ ಚಲಾಚಲಸಾಮ್ಯವಿಸಾಮ್ಯಮಿತಿ। ಅವಿಚಾರವಿಚಾರವಿಹೀನಮಿತಿ ಕಿಮು ರೋದಿಷಿ ಮಾನಸಿ ಸರ್ವಸಮಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಮೊಳೆ, ಸಾರ, ವಿಸ್ತಾರ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ; ಚಲನೆ, ಸ್ಥಿರತೆ, ಸಮಾನತೆ, ಭಿನ್ನತೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ವಿಚಾರವೋ ಅಥವಾ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲದಿರುವುದೋ ಇಲ್ಲ. ಮನವೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?