ಅವಧೂತಗೀತಾ

ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕುರಿತು ಜ್ಞಾನಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ನನಗೆ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಅಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ, ಬಂಧನ ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಏನು ಸೇರಿದಂತೆಯೋ, ಬೇರ್ಪಟ್ಟಂತೆಯೋ ನನಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೇಲಿನವನು ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿನವನು ಅಲ್ಲ, ಮಧ್ಯಸ್ಥನೂ ಅಲ್ಲ, ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಅಲ್ಲ, ಶತ್ರುವೂ ಅಲ್ಲ. ನನಗೆ ಲಾಭ ಅಥವಾ ಹಾನಿಯ ವಿಷಯವೇ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಆರಾಧಕನೂ ಅಲ್ಲ, ಆರಾಧ್ಯನೂ ಅಲ್ಲ; ನನಗೆ ಉಪದೇಶವೋ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯೋ ಇಲ್ಲ. ಚೈತನ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು? ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕನೂ ಇಲ್ಲ, ವ್ಯಾಪಿತವೂ ಇಲ್ಲ, ವಾಸಸ್ಥಾನವೋ ಅಥವಾ ಅವಾಸಸ್ಥಾನವೋ ಇಲ್ಲ. ಖಾಲಿತ್ವ ಅಥವಾ ಖಾಲಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯವಿಲ್ಲ, ಕಾರಣ ಅಥವಾ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲ. ಯೋಚನೀಯ ಅಥವಾ ಅಯೋಚನೀಯದ ಕುರಿತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ವಿಭಜಕ ಅಥವಾ ವಿಭಜಿತವಿಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿ ಅಥವಾ ಜ್ಞೇಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಬರುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹೋಗುವಿಕೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು, ಪ್ರಿಯವನೇ? ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ದೇಹವಿಲ್ಲ, ದೇಹರಹಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ಬುದ್ಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸೂ ಇಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ವೈರಾಗ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ರೂಪವಿಲ್ಲ, ಗುಪ್ತವಾದರೂ ಇಲ್ಲ. ಏಕತ್ವ ಅಥವಾ ವಿಭಕ್ತಿಯ ವಿಷಯ ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು, ಸ್ನೇಹಿತನೇ? ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲ, ನಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವನೂ ಅಲ್ಲ; ನನಗೆ ನಿಯಮ ಅಥವಾ ನಿಯಮಾಭ್ಯಾಸ ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲ. ಜಯ ಅಥವಾ ಪರಾಜಯದ ಕುರಿತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು, ಸ್ನೇಹಿತನೇ? ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ರೂಪಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ನಿರಾಕಾರನೂ ಅಲ್ಲ; ನನಗೆ ಆದಿ, ಅಂತ್ಯ, ಮಧ್ಯ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ದುರ್ಬಲತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಏನು ಮರಣಶೀಲವೋ ಅಮೃತವೋ, ವಿಷವೋ ಅಮೃತವೋ, ಪ್ರಿಯವನೇ, ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ಅಶುದ್ಧದ ಕುರಿತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ನನಗೆ ಕನಸು ಅಥವಾ ಜಾಗೃತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಯೋಗಾಸನವೂ ಇಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಹಗಲು ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ; ನಾಲ್ಕನೇ ಅಥವಾ ನಾನ್ಕನೆಯಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಎಲ್ಲವೂ ಮುಕ್ತವಾದ ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಯೆ ಅಥವಾ ಅಮಾಯೆಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದವನು; ಸಂಧ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಸಮಾಧಿಗಳೊಡನೆ ಏಕೀಕೃತವಾದ ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿ, ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿ; ಐಕ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ನಾನು ಮೂಢನೂ ಅಲ್ಲ, ಪಂಡಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ಮೌನ ಅಥವಾ ಅಮೌನ ನನಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ; ತರ್ಕ ಅಥವಾ ವಿವಾದ ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ನನಗೆ ತಂದೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲ, ಕುಟುಂಬವೋ ಜಾತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಜನನ ಅಥವಾ ಮರಣ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ; ಆಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಮೋಹ ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ನನಗೆ ಉದಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಸ್ತಮಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಪ್ರಕಾಶ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಕಾಶ ನನಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ; ಸಂಧ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಅಚಲವಾಗಿ ತಿಳಿ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿಳಿ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ತಿಳಿ; ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಧ್ಯಾನಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲ ಸುಕೃತ-ದುಷ್ಕೃತಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ತ್ಯಾಗಾಂಬು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಿಯವನೇ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳ ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ತಲುಪುತ್ತಾರೆ; ಸಮತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದು, ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧರಾದು, ಪರಮ ಅವಧೂತನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಓಂ. ಈ ಆಕಾಶವನ್ನಂತೆ ಇರುವ ಜ್ಞಾನವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲ-ниಚ್ಛ ವಿಚಾರವೇ ಇಲ್ಲ; ಅವಿನಾಶೀ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದು, ಎಲ್ಲ ಲೀಲಾ-ಅಲೀಲಾ ನಾಶವಾಗಿರುವಾಗ? ‘ತತ್ತ್ವಮಸಿ’ ಎಂಬ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದ ಸತ್ಯವು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ: ನೀನೇ ಅದು, ಎಲ್ಲ ಬಾಧೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದು, ಸಮಸ್ತರಲ್ಲಿ ಸಮನಾದವನು; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಮೇಲುದಕ್ಕೂ ಕೆಳಗೂ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮನಾಗಿ, ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮನಾಗಿ, ಒಂದೇ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದಾಗ, ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಕಲ್ಪಿತ ತತ್ತ್ವಗಳ ವಿಚಾರ ಇಲ್ಲ, ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯ ವಿಚಾರವೂ ಇಲ್ಲ; ಶಬ್ದಗಳ ಸಂಧಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ, ಮನವೇ, ನೀನು ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಅಸ್ಥಳ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾಲ ಅಥವಾ ಅಕಾಲ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ಘಟಾಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಘಟವೂ ಇಲ್ಲ; ಜೀವಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಆತ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ; ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯ ವಿಭಾಗವಿಲ್ಲ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷದ ಸ್ಥಿತಿ ಸದಾ ಇದೆ, ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ದೀರ್ಘ-ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ; ವೃತ್ತ ಅಥವಾ ಕೋನ ವಿಭಾಗವಿಲ್ಲ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ಖಾಲಿತ್ವವೂ ಇಲ್ಲ, ಖಾಲಿತ್ವವಿಲ್ಲದದೂ ಇಲ್ಲ; ಶುದ್ಧವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಶುದ್ಧವೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವಲ್ಲದೂ ಇಲ್ಲ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ವೈಷಮ್ಯ ಅಥವಾ ಅವೈಷಮ್ಯ ವಿಚಾರ ಇಲ್ಲ; ಒಳ-ಹೊರ ಸಂಧಿಯ ವಿಚಾರವೂ ಇಲ್ಲ; ಶತ್ರು-ಮಿತ್ರ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಶಿಷ್ಯ-ಗುರು ಭಾವವಿಲ್ಲ; ಚಲನೆ-ಅಚಲನೆಯ ಭೇದ ವಿಚಾರವೂ ಇಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಖಂಡವಾದ ಮೋಕ್ಷ ಇದೆ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ರೂಪವೂ ಇಲ್ಲ, ನಿರಾಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ; ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ; ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಲಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧನ ಇಲ್ಲ; ಜೀವಿತ ಅಥವಾ ಮೃತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಹುದು? ಶುದ್ಧ, ನಿರ್ಮಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಆಸೆ ಅಥವಾ ಆಸೆವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವೂ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಾನ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವ ಅಖಂಡವಾಗಿದೆ; ಸಂಪರ್ಕ ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದವಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮವಾಗಿರುವಾಗ, ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಮನೆ ಇಲ್ಲದವನಾಗಿರಲಿ, ಗುಡಿಸಲಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಎಲ್ಲ ಸಂಗಾತಿಗಳೂ ಸಮ; ಇಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ಆಸಕ್ತಿ-ಅನಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನು; ಜ್ಞಾನ-ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತನು; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಪರಿವರ್ತನಾರಹಿತವೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಅಸತ್ಯ; ವಿಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವಿಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಅಸತ್ಯ; ಸತ್ಯವು ಆತ್ಮದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೆ, ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ನಿಜವಾಗಿ ಸಮರು; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಅಖಂಡರು; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಅಚಲರು; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ವಿವೇಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವಿವೇಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಅಜ್ಞಾನ; ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಅಜ್ಞಾನ; ಅಖಂಡ ಜ್ಞಾನವಿರುವಾಗ, ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಬಂಧನ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಪಾಪ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಖಾಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಮನವೇ, ನೀನು ಸಮನಾಗಿರುವಾಗ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ?