ಅವಧೂತಗೀತಾ

ಪವಿತ್ರ, ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ, ಚಿಂತನೆಗೆ ಅತೀತ, ಅನಂತ ರೂಪವಂತ, ನಿರ್ದೋಷ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ದೋಷ, ಚಿಂತನೆಗೆ ಅತೀತ, ಅನಂತ ರೂಪವಂತ, ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ಚಿಂತನೆಗೆ ಅತೀತ, ಅನಂತ ರೂಪವಂತ—ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನೂ, ಇತರ ದೇವತೆಗಳೂ ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ? ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಕಗಳು ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ಪರಮ ತತ್ತ್ವ ಒಂದೇ, ಪವಿತ್ರ, ದ್ವಿತೀಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಾನು ಎಲ್ಲ ನಿಷೇಧಕ್ಕೂ ಅತೀತವಾದ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಿ? ಉಳಿದದ್ದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅತೀತವಾದ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೂ ಅತೀತವಾದ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಲಿ? ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕರ್ಮಕ್ಕೂ ಅತೀತವಾದ ಪರಮ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಅನಾಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಪರಮ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ. ದೇಹವಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸದಾ ಆನಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ಮಾಯೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಜಗತ್ತು ನನ್ನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅಲ್ಲ; ಕುಟಿಲತೆ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ನನ್ನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅಲ್ಲ; ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯ ಎಂಬ ವಿಭಜನೆಯೂ ನನ್ನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ಹಗಲು-ಸಂಜೆ ಎಂಬ ಕಾಲದ ವಿಭಾಗಗಳು ನನಗೆ ಇಲ್ಲ; ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ನಾನು ಒಳಗಿನ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನೂ ಅಲ್ಲ, ಕಿವಿಯಿಲ್ಲದವನೂ ಮಾತಿಲ್ಲದವನೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಶುದ್ಧವೂ ಅಶುದ್ಧವೂ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿತನಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನನಗೆ ಗುರು ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಯ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ, ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಚಲ; ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಚಲ; ಜ್ಞಾನ, ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳು ಹೋಗಿ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಚಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ಈ ಅರಣ್ಯದಂತೆ ಇರುವ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಲಿ? ಈ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಹೃತವಾದ ಸಂಶಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ಹೀಗೆಯೇ ಸದಾ ಒಂದೇ ಆಗಿ, ಅಚಲವಾಗಿ, ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಜೀವಿಗಳೂ ಅಜೀವಿಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ; ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಬೀಜವೂ ಬೀಜವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ; ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಬಂಧನ-ಮೋಕ್ಷಗಳಿಲ್ಲದೆ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಉತ್ಪತ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ; ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಸಂಸಾರವಿಲ್ಲದೆ; ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಲಯವಿಲ್ಲದೆ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಿನಗೆ ಹೆಸರು-ರೂಪದ ಕನಿಷ್ಠ ಭಾವನೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ನಿಜವಾದ ವಿಭಜನೆಯೂ ಅವಿಭಜನೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಮನಸೇ, ನೀನು ಯಾಕೆ ವಿಷಾದಿಸುತ್ತೀಯ? ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನೀನು ಯಾಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯ, ಸ್ನೇಹಿತನೆ? ನಿನಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಮರಣವೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಜನನದ ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನೀನು ಯಾಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯ, ಸ್ನೇಹಿತನೆ? ನಿನಗೆ ನಿಜವಾದ ರೂಪವಿಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ವೈಕಾರಿಕತೆ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ವಯಸ್ಸುಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನೀನು ಯಾಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯ, ಸ್ನೇಹಿತನೆ? ನಿನಗೆ ವಯಸ್ಸುಗಳಿಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನೀನು ಯಾಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯ, ಸ್ನೇಹಿತನೆ? ನಿನಗೆ ಆಸೆ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಲೋಭ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಮೋಹವೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಿನಗೆ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿಲ್ಲದಾಗ ಸಂಪತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಯಸಬಹುದು? ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದಾಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಯಸಬಹುದು? ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲದಾಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಯಸಬಹುದು? ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಿನಗೆ ಅಥವಾ ನನಗೆ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಜನನವೇ ಇಲ್ಲ; ಈ ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಮನಸ್ಸು ವಿಭಜಿತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಿನಗೆ ಅಥವಾ ನನಗೆ ವಿಭಜನೆಯೂ ಅವಿಭಜನೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಿನಗೆ ವಿರಕ್ತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಛಾಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ರಕ್ತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಛಾಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಆಸೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಛಾಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಿನಗೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾತಾ ಇಲ್ಲ, ಲಯವೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಧ್ಯಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಧ್ಯೇಯವೂ ಇಲ್ಲ, ವಸ್ತುವೂ ಕಾಲವೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ನಾನು ನಿನಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದೆ; ನೀನು ಇಲ್ಲ, ನಾನೂ ಇಲ್ಲ, ಮಹದೂ ಇಲ್ಲ, ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರೂ ಇಲ್ಲ. ಪರಮ ತತ್ತ್ವವೇ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ರೂಪ. ನಾನು ಜ್ಞಾನಾಮೃತ, ಒಂದೇ ರುಚಿಯ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವು ಆನಂದಸ್ವರೂಪವೇ ಹೇಗೆ? ಇಲ್ಲವೇ ಆನಂದಸ್ವರೂಪವಲ್ಲವೇ ಹೇಗೆ? ಪರಮ ‘ನಾನು’ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಾಗ ಜ್ಞಾನ-ಅನುಭವಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗೆ? ಅದು ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವಾಗ? ಜ್ಞಾನವು ಅಗ್ನಿ-ವಾಯುವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿ; ಜ್ಞಾನರೂಪವು ಭೂಮಿ-ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿ; ಜ್ಞಾನವು ಬರುವಿಕೆಯೂ ಹೋಗುವಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿ; ಜ್ಞಾನವು ಆಕಾಶದಂತೆ ವಿಶಾಲವೆಂದು ತಿಳಿ. ನಾನು ಶೂನ್ಯರೂಪದವನೂ ಅಲ್ಲ, ಅಶೂನ್ಯರೂಪದವನೂ ಅಲ್ಲ; ಶುದ್ಧರೂಪದವನೂ ಅಲ್ಲ, ಅಶುದ್ಧರೂಪದವನೂ ಅಲ್ಲ; ಯಾವ ರೀತಿಯರೂ ರೂಪವೂ ರೂಪರಹಿತವೂ ಅಲ್ಲ—ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವೇ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ. ಜಗತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು, ತ್ಯಜಿಸು; ತ್ಯಾಗವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸು. ತ್ಯಾಗ-ಅತ್ಯಾಗಗಳ ವಿಷವೇ ಶುದ್ಧ, ಅಮೃತ, ಸಹಜ, ಸದಾ ಇರುವದು. ಇಂತೆಯೇ ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ neither ಆಹ್ವಾನವೂ ಇಲ್ಲ, neither ವಿದಾಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಹೂಗಳು ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳು ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ಧ್ಯಾನ, ಮಂತ್ರಗಳು, ಅಥವಾ ಶಿವನ ಪೂಜೆ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ನಾನು ಬಂಧನ-ಮೋಕ್ಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಶುದ್ಧ-ಅಶುದ್ಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗ-ವಿಯೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಮುಕ್ತ, ಆಕಾಶದಂತಃ ವಿಶಾಲ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾಗಿಯೂ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ದ್ವಂದ್ವ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಉದಯಿಸಿಲ್ಲ—ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನನ್ನಲ್ಲೆ ಬಣ್ಣವಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲ, ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದರೂ ಇಲ್ಲ; ಒಳಗೋ ಹೊರಗೋ ಇಲ್ಲ; ಒಳಗಿರುವ ಯಾವ ವಿಭಜಿತವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನನಗೆ ಅಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವೂ ಉದಯಿಸಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನಾನು ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಪಾಪಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವನಲ್ಲ, ಬಂಧನ-ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲ; ಏನು ಸಂಯೋಜಿತವೋ, ಅನ್ಯೋನ್ಯವೋ ನನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ—ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ನನಗೆ ಮೇಲ್ವರ್ಗವೋ, ಕೆಳವರ್ಗವೋ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ನೇಹಿತನೋ ಶತ್ರುವೋ ಇಲ್ಲ. ಉಪಕಾರ-ಅಪಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನಾನು ಪೂಜಕನಲ್ಲ, ಪೂಜ್ಯನೂ ಅಲ್ಲ; ನನಗೆ ಉಪದೇಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಚೈತನ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕನೋ ವ್ಯಾಪಿತನೋ ಇಲ್ಲ, ವಾಸಸ್ಥಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವಾಸವೂ ಇಲ್ಲ. ಶೂನ್ಯ-ಅಶೂನ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನನಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಕಲ್ಪನೀಯ ಅಥವಾ ಅಕಲ್ಪನೀಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನನಗೆ ವಿಭಜಕ ಅಥವಾ ವಿಭಜಿತವೂ ಇಲ್ಲ, ಜ್ಞಾತೃ ಅಥವಾ ಜ್ಞೇಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಬಂದು-ಹೋಗುವಿಕೆಯನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ, ಪ್ರಿಯವನೇ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನನಗೆ ದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ, ದೇಹರಹಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ಬುದ್ಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸೂ ಇಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಗ-ವಿರಾಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಅವಭಾಸವೂ ಇಲ್ಲ, ಗುಪ್ತವಾಗಿರುವ ಅವಭಾಸವೂ ಇಲ್ಲ. ಏಕತೆ ಅಥವಾ ವಿಭಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ, ಸ್ನೇಹಿತನೆ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನಾನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನೂ ಅಲ್ಲ, ಜಯಿಸದವನೂ ಅಲ್ಲ; ನನಗೆ ನಿಯಮ ಅಥವಾ ನಿಯಮಾವಳಿ ಎಂದಿಗೂ ಉದಯಿಸಿಲ್ಲ. ವಿಜಯ ಅಥವಾ ಪರಾಜಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ, ಸ್ನೇಹಿತನೆ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ. ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ರೂಪವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ರೂಪರಹಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ನನಗೆ ಆದಿ, ಅಂತ್ಯ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿಯನ್ನೋ, ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನೋ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ, ಸ್ನೇಹಿತನೆ? ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ.