ಶ್ರದ್ಧಾ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳು, ಈ ಮಹಾನ್ನುಭಾವದ ಉಪದೇಶವನ್ನು. ನೀನೇ ಈ ಒಂದೇ ಪರಮಾತ್ಮ, ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರಿಯದೆ ಇರುವೆ? ಅವಿಭಕ್ತ, ಅವಿನಾಶಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮವಾಗಿ ಇರುವನು. ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ, ನಿರಂತರನಾದ ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡುತ್ತೀಯ? ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಾದರೂ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಒಂದೇ, ನಿರಂತರವಾದುದಾಗಿ ತಿಳಿಯು. ನಾನು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವವನೂ, ಪರಮ ಧ್ಯೇಯವೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ—ಅವಿಭಕ್ತನನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು? ನೀನು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ದೇಹವಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿವೆ—ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಎಂದು. ನೀನು ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಶಿವನೇ ನೀನು. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ, ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಭೂತದಂತೆ ಓಡಾಡುವುದೇಕೆ? ಯೋಗ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ನಿನಗೂ ನನಗೂ ಸೇರಿಲ್ಲ. ನೀನು ಇಲ್ಲ, ನಾನು ಇಲ್ಲ, ಈ ಜಗತ್ತು ಇಲ್ಲ—ಆತ್ಮವೇ ಎಲ್ಲವೂ. ನೀನು ಶಬ್ದಾದಿ ಐದು ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ, ಅವು ನಿನಗಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ನೀನೇ ಪರಮ ಸತ್ಯ—ಹಾಗಿದ್ದರೂ ದುಃಖಿಸುವುದೇಕೆ? ಜನನ-ಮರಣ ನಿನಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ, ಮನವೇ, ಬಂಧನ-ಮುಕ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪವೂ ಅಲ್ಲ. ಅಳುವುದೇಕೆ, ಪ್ರಿಯವನೇ? ಹೆಸರು-ರೂಪವೂ ನಿನಗಾಗಿಯೂ ನನಗಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಮನವೇ, ನೀನು ಎಷ್ಟು ಗೊಂದಲದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೋ, ಭೂತದಂತೆ! ಅವಿಭಕ್ತ ಆತ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಸಕ್ತಿ-ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಂತೋಷವಾಗಿರು. ನೀನೇ ಸತ್ಯ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ, ಸ್ಥಿರ, ಒಂದೇ, ಮುಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ; ನಿನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವೈರಾಗ್ಯ ಇಲ್ಲ—ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳೆಂದರೇನು? ಸಕಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸತ್ಯವು ಗುಣರಹಿತ, ಶುದ್ಧ, ಅವಿನಾಶಿ, ದೇಹರಹಿತ, ಸಮ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ; ಅದನ್ನು ನಾನೇ ಎಂದು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪವಾಗಿ ತಿಳಿಯು. ರೂಪವಿರುವುದು ಅಸತ್ಯ, ರೂಪವಿಲ್ಲದ್ದು ಅನಂತ; ಈ ಸತ್ಯೋಪದೇಶದಿಂದ ಪುನಃ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಂದೇ ಸತ್ಯವು ಸದಾ ಸಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುವುದೂ, ಬಹುದಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಯ ಹೇಗೆ? ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯ ಹೇಗೆ? ‘ಇದೆ’ ಅಥವಾ ‘ಇಲ್ಲ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಲಯ ಹೇಗೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಮುಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನೀನು ಶುದ್ಧ, ಸಮ ಸತ್ಯ, ದೇಹವಿಲ್ಲದ, ಅಜನ್ಮ, ಅವಿನಾಶಿ; ‘ನಾನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ’ ಅಥವಾ ‘ನಾನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ’ ಎನ್ನುವುದು ಹೇಗೆ? ಮಹಾವಾಕ್ಯ ‘ತತ್ತ್ವಮಸಿ’ಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಸ್ವಾತ್ಮವೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಸತ್ಯವಾದ ಐದು ಭೌತಿಕಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಸ್ತ್ರ ‘ಇದು ಅಲ್ಲ, ಅದು ಅಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ತುಂಬಿರುವೆ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದಿಂದ, ನಿರಂತರವಾಗಿ; ನಿನಗೆ ಧ್ಯಾನವೂ ಧ್ಯಾತಾವೂ ಇಲ್ಲ—ಹಾಗಾದರೆ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬಲ್ಲದು? ನಾನು ಶಿವನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ಹಾಗಾದರೆ ಅವನ ಕುರಿತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ನಾನು ಶಿವನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ಹಾಗಾದರೆ ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಲಿ? ನಾನು ಶಿವನೇ, ಪರಮ ಸತ್ಯ, ಸಮ ಸ್ವರೂಪ, ಆಕಾಶದಂತೆ ಎಂದರೆ— ನಾನು ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಸಮ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಉದಯಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲ; ವಿಷಯ-ವಿಷಯಿ ಭಾವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ, ಅದು ಸ್ವಾನುಭವವಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಅನಂತ ರೂಪಗಳಿಲ್ಲ, ಸತ್ಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ಅಲ್ಲ; ಪರಮ ಸತ್ಯ, ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಹಿಂಸೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅಹಿಂಸೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ನೀನು ಶುದ್ಧ, ಸಮ ಸತ್ಯ, ದೇಹವಿಲ್ಲದ, ಅಜನ್ಮ, ಅವಿನಾಶಿ; ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಹೇಗೆ? ಮತ್ತೆ ಮೋಹ ಹೇಗೆ? ಹಂಡಿ ಒಡೆದಾಗ ಅದರೊಳಗಿನ ಆಕಾಶವು ಸುಲಭವಾಗಿ, ವಿಭಜನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ; ಶಿವನಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಬೇಧವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಹಂಡಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಹಂಡಿ-ಆಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಜೀವಾತ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಆತನ ದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೇ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳು—ಜ್ಞಾತೃ-ಜ್ಞೇಯರಹಿತ ಚೈತನ್ಯ. ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮವೇ, ಶಾಶ್ವತ, ನಿತ್ಯ; ಎಲ್ಲವೂ ಖಾಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಖಾಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ—ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಇದನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ತಿಳಿಯು. ವೇದಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಲೋಕಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಯಾಗಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ವರ್ಣ-ಆಶ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಕುಟುಂಬ-ಜನ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ; ಧೂಮಮಾರ್ಗ, ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಾರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ—ಪರಮ ಸತ್ಯವೇ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ. ವ್ಯಾಪಕ-ವ್ಯಾಪ್ಯ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ, ನೀನೇ ಒಂದೇ, ಪೂರ್ತಿಯಾದರೆ; ಆತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಭಾವಿಸಬಹುದು? ಕೆಲವರು ಅದ್ವೈತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ದ್ವೈತವನ್ನು—ಆದರೆ ಅವರು ಸಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ದ್ವೈತ-ಅದ್ವೈತಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ. ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ಶಬ್ದಾದಿ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದ, ಮನಸ್ಸು-ಮಾತಿಗೆ ಅಗ್ರಹ್ಯವಾದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಬಲ್ಲರು? ಈ ದೇಹಾದಿಗಳು ಆಕಾಶದಂತೆ ಅಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ನಿಜವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ನಿನಗೆ ದ್ವೈತದ ಕ್ರಮವೇ ಇಲ್ಲ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಪರಮಾತ್ಮವೂ ನನಗೆ ಬೇರೆ ಎನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆಕಾಶವು ಒಂದೇ ಇದ್ದಂತೆ—ಧ್ಯಾತೃ, ಧ್ಯಾನ, ಧ್ಯೇಯ ಎಂಬ ಬೇಧ ಹೇಗೆ? ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಏನು ತಿಂದರೂ, ಏನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಕೊಟ್ಟರೂ—ಇವು ಯಾವತ್ತೂ ನನಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ; ನಾನು ಶುದ್ಧ, ಅಜನ್ಮ, ಅವಿನಾಶಿ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತನ್ನು ರೂಪರಹಿತವೆಂದು ತಿಳಿಯು; ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯು; ಶುದ್ಧಿಯ ದೇಹವೆಂದು ತಿಳಿಯು; ಶಿವನ ಒಂದೇ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿಯು. ನೀನೇ ಸತ್ಯ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಮತ್ತೆ ನಾನು ಏನು ತಿಳಿಯಬೇಕು? ಆತ್ಮವು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು? ಪ್ರಿಯವನೇ, ಮೋಹ ಅಥವಾ ಅಮೋಹ ಹೇಗೆ? ನೆರಳು ಅಥವಾ ಅನೆರಳು ಇಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ವಾಸ್ತವ, ಆಕಾಶದಂತೆ ರೂಪರಹಿತ, ನಿರ್ಮಲ. ನಾನು ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ; ಯಾವಾಗಲೂ ಬಂಧನವಿಲ್ಲ. ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ನಿರ್ದೋಷ, ಶುದ್ಧ—ಇದು ನನ್ನ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ಜಗತ್ತು, ಮಹತ್ತತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ನನಗೆ ಯಾವುದೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಎಲ್ಲವೂ—ಹಾಗಿದ್ದರೆ ವರ್ಣ-ಆಶ್ರಮ ಹೇಗೆ? ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಒಂದೇ, ನಿರಂತರವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಶೂನ್ಯವಲ್ಲದೆ, ಆದರೆ ಆಕಾಶಾದಿ ಐದು ಶೂನ್ಯಗಳೂ ನಾನು. ನಾನು ನಪುಂಸಕನಲ್ಲ, ಪುರುಷನಲ್ಲ, ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಅಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಲ, ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಆತ್ಮವನ್ನು ಸುಖಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಸುಖರಹಿತ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಭಾವಿಸಬಹುದು? ಆರು ಅಂಗಗಳ ಯೋಗದಿಂದಲೂ, ಮನಸ್ಸಿನ ನಾಶದಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧತೆ ಸಿಗದು; ಗುರುೋಪದೇಶದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಸತ್ಯವನ್ನು ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಅರಿಯಬೇಕು. ದೇಹವು ಐದು ಭೌತಿಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿಲ್ಲ, ಅವು ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದೂ ಅಲ್ಲ; ಆತ್ಮವೇ ಎಲ್ಲವೂ—ಹಾಗಿದ್ದರೆ ತುರೀಯಸ್ಥಿತಿಯೂ, ಇತರ ಮೂರುವೂ ಹೇಗೆ? ನಾನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವನು ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಕರ್ತೃನೂ ಅಲ್ಲ, ಭೋಕ್ತೃನೂ ಅಲ್ಲ; ವ್ಯಾಪಕ-ವ್ಯಾಪ್ಯ ಭಾವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ.