అష్టావక్రగీతా

స్వప్నేన్ద్రజాలవత్ పశ్య దినాని త్రీణి పంచ వా। మిత్రక్షేత్రధనాగారదారదాయాదిసంపదః

ఈ మూడు లేదా ఐదు రోజులు కలలు లేదా మాయలాంటివని తెలుసుకో. స్నేహితులు, భూములు, ధనం, ఇల్లు, భార్యలు, వారసులు, సంపద—all ఇవన్నీ కలలో కనిపించేవాటిలానే.

యత్ర యత్ర భవేత్తృష్ణా సంసారం విద్ధి తత్ర వై। ప్రౌఢవైరాగ్యమాశ్రిత్య వీతతృష్ణః సుఖీ భవ

ఎక్కడ కోరిక ఉంటే అక్కడే సంసారం ఉందని తెలుసుకో. పక్కా విరక్తితో ఉండి, కోరికలు లేకుండా సంతోషంగా జీవించు.

తృష్ణామాత్రాత్మకో బన్ధస్తన్నాశో మోక్ష ఉచ్యతే। భవాసంసక్తిమాత్రేణ ప్రాప్తితుష్టిర్ముహుర్ముహుః

బంధనం అనేది కోరిక వల్లే కలుగుతుంది; దాన్ని నశింపజేయడమే మోక్షం. ఈ లోక జీవితం మీద ఆసక్తి లేకుండా ఉంటే, మళ్లీ మళ్లీ సంతృప్తి కలుగుతుంది.

త్వమేకశ్చేతనః శుద్ధో జడం విశ్వమసత్తథా। అవిద్యాపి న కించిత్సా కా బుభుత్సా తథాపి తే

నీవు ఒక్కడే చైతన్య స్వరూపి, పవిత్రుడు. ఈ లోకం జడమయమైనది, అసత్యమైనది. అవిద్య కూడా ఏమీ కాదు. అలాంటప్పుడు నీకు ఇంకా ఈ విచారణ ఎందుకు?

రాజ్యం సుతాః కలత్రాణి శరీరాణి సుఖాని చ। సంసక్తస్యాపి నష్టాని తవ జన్మని జన్మని

రాజ్యాలు, కుమారులు, భార్యలు, శరీరాలు, సుఖాలు—even వాటి పట్ల ఆసక్తి ఉన్నవారికీ ప్రతి జన్మలో పోయిపోతూనే ఉంటాయి.

అలమర్థేన కామేన సుకృతేనాపి కర్మణా। ఏభ్యః సంసారకాన్తారే న విశ్రాన్తమభూన్ మనః

ధనం, కామం, మంచిపనులు—ఇవన్నీ చాలించు. ఇవన్నీ ఉన్నా, సంసారపు ఎడారిలో మనసు ఎప్పుడూ విశ్రాంతి పొందలేదు.

కృతం న కతి జన్మాని కాయేన మనసా గిరా। దుఃఖమాయాసదం కర్మ తదద్యాప్యుపరమ్యతామ్

ఎన్ని జన్మల్లో శరీరంతో, మనసుతో, మాటతో బాధలు, కష్టాలు కలిగించే పనులు చేశావో చూడు. ఇవన్నీ ఇకనుంచి ఆపేయాలి.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ భావాభావవికారశ్చ స్వభావాదితి నిశ్చయీ। నిర్వికారో గతక్లేశః సుఖేనైవోపశామ్యతి

అష్టావక్రుడు ఇలా చెప్పాడు: కలుగుదల, లేకపోవడం, మార్పు—all ఇవన్నీ సహజమేనని తెలుసుకున్నవాడు, మార్పులేని వాడు, బాధలు లేని వాడు, సులభంగా శాంతిని పొందుతాడు.

ఈశ్వరః సర్వనిర్మాతా నేహాన్య ఇతి నిశ్చయీ। అన్తర్గలితసర్వాశః శాన్తః క్వాపి న సజ్జతే

ఈశ్వరుడే అన్నిటికీ కర్త, వేరొకరు లేరు అని తెలుసుకున్నవాడు, లోపల ఆశలు పోయినవాడు, ఎక్కడా ఆసక్తి లేకుండా శాంతిగా ఉంటాడు.

ఆపదః సంపదః కాలే దైవాదేవేతి నిశ్చయీ। తృప్తః స్వస్థేన్ద్రియో నిత్యం న వాన్ఛతి న శోచతి

అపదలు, సంపదలు కాలానుసారం, విధి వల్ల వస్తాయని తెలుసుకున్నవాడు, ఎప్పుడూ తృప్తిగా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని ఉండి, ఏదీ కోరడు, దుఃఖించడు.

సుఖదుఃఖే జన్మమృత్యూ దైవాదేవేతి నిశ్చయీ। సాధ్యాదర్శీ నిరాయాసః కుర్వన్నపి న లిప్యతే

సుఖం, దుఃఖం, జననం, మరణం—all ఇవన్నీ విధి వల్లనే అని తెలుసుకున్నవాడు, చేయవలసినదాన్ని చూసి, కష్టపడకుండా, పనులు చేస్తూ కూడా అంటుకోడు.

చిన్తయా జాయతే దుఃఖం నాన్యథేహేతి నిశ్చయీ। తయా హీనః సుఖీ శాన్తః సర్వత్ర గలితస్పృహః

చింత వల్లే దుఃఖం వస్తుంది, వేరేలా కాదు అని తెలుసుకున్నవాడు, ఆ చింత లేకుండా సంతోషంగా, శాంతిగా, ఎక్కడా కోరికలు లేకుండా ఉంటాడు.

నాహం దేహో న మే దేహో బోధోఽహమితి నిశ్చయీ। కైవల్యం ఇవ సంప్రాప్తో న స్మరత్యకృతం కృతమ్

నేను శరీరం కాదు, శరీరం నాది కాదు, నేను బోధ మాత్రమేనని తెలుసుకున్నవాడు, ముక్తుడిలా ఒంటరిగా ఉండి, చేసినదీ, చేయనిదీ గుర్తు పెట్టుకోడు.

ఆబ్రహ్మస్తంబపర్యన్తం అహమేవేతి నిశ్చయీ। నిర్వికల్పః శుచిః శాన్తః ప్రాప్తాప్రాప్తవినిర్వృతః

బ్రహ్మ నుంచి గడ్డి వరకు అన్నీ నేనే అని తెలుసుకున్నవాడు, ఏ భేదమూ లేని వాడు, పవిత్రుడు, శాంతుడు, పొందినదీ, పొందనిదీ పట్టించుకోడు.

నాశ్చర్యమిదం విశ్వం న కించిదితి నిశ్చయీ। నిర్వాసనః స్ఫూర్తిమాత్రో న కించిదివ శామ్యతి

ఈ లోకం ఆశ్చర్యంగా లేదు, ఏదీ లేదు అని తెలుసుకున్నవాడు, వాంఛలు లేని వాడు, కేవలం చైతన్య స్వరూపుడై, ఏదీ లేనట్టు శాంతిగా ఉంటాడు.

జనక ఉవాచ॥ కాయకృత్యాసహః పూర్వం తతో వాగ్విస్తరాసహః। అథ చిన్తాసహస్తస్మాద్ ఏవమేవాహమాస్థితః

జనకుడు ఇలా చెప్పాడు: మొదట నేను శరీరంతో పనులు చేయలేకపోయాను; తర్వాత మాటతో వివరించలేకపోయాను; ఆ తర్వాత ఆలోచించలేకపోయాను. అలా నేనే ఇలా స్థిరమయ్యాను.

ప్రీత్యభావేన శబ్దాదేరదృశ్యత్వేన చాత్మనః। విక్షేపైకాగ్రహృదయ ఏవమేవాహమాస్థితః

పదాలకు, ఇతర విషయాలకు ఆనందం లేకపోవడం వల్ల, ఆత్మ కనిపించకపోవడం వల్ల, మనసు చంచలత లేక, ఏకాగ్రంగా ఉండటం వల్ల, నేనే ఇలా స్థిరమయ్యాను.

సమాధ్యాసాదివిక్షిప్తౌ వ్యవహారః సమాధయే। ఏవం విలోక్య నియమం ఏవమేవాహమాస్థితః

సమాధి సాధన వంటి కార్యాలు కూడా సమాధికి అడ్డుగా ఉంటాయని గమనించి, నేను ఇలాంటి నియమాన్ని గుర్తించి, ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

హేయోపాదేయవిరహాద్ ఏవం హర్షవిషాదయోః। అభావాదద్య హే బ్రహ్మన్న్ ఏవమేవాహమాస్థితః

ఏదైనా వదిలిపెట్టడం లేదా స్వీకరించడం లేకపోవడం వల్ల ఆనందం, దుఃఖం కలగవని తెలుసుకొని, ఓ బ్రహ్మన్, నేను ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

ఆశ్రమానాశ్రమం ధ్యానం చిత్తస్వీకృతవర్జనం। వికల్పం మమ వీక్ష్యైతైరేవమేవాహమాస్థితః

ఆశ్రమం, ఆశ్రమం కానిది, ధ్యానం, మనసు ఆలోచనలను అంగీకరించడం ఇవన్నీ ఊహలే అని గ్రహించి, నేను ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

కర్మానుష్ఠానమజ్ఞానాద్ యథైవోపరమస్తథా। బుధ్వా సమ్యగిదం తత్త్వం ఏవమేవాహమాస్థితః

అజ్ఞానంతో కర్మలు ఆగిపోతాయి అన్నట్లే, ఈ సత్యాన్ని సరిగ్గా తెలుసుకొని, నేను ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

అచింత్యం చింత్యమానోఽపి చిన్తారూపం భజత్యసౌ। త్యక్త్వా తద్భావనం తస్మాద్ ఏవమేవాహమాస్థితః

ఆలోచించలేని దాన్ని ఆలోచించబోయినా అది ఆలోచన రూపమే అవుతుంది. అందుకే అలాంటి ధ్యానాన్ని వదిలిపెట్టి, నేను ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

ఏవమేవ కృతం యేన స కృతార్థో భవేదసౌ। ఏవమేవ స్వభావో యః స కృతార్థో భవేదసౌ

ఈ విధంగా చేసే వాడు సార్థకుడవుతాడు. ఈ స్వభావం ఉన్నవాడు కూడా సార్థకుడవుతాడు.

జనక ఉవాచ॥ అకించనభవం స్వాస్థం కౌపీనత్వేఽపి దుర్లభం। త్యాగాదానే విహాయాస్మాదహమాసే యథాసుఖమ్

జనకుడు చెప్పాడు: ఏదీ లేకుండా, తనలో తానే స్థిరంగా ఉండడం, కౌపీనమొకటి మాత్రమే ఉన్నవారికీ అరుదైనది. తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం రెండింటినీ విడిచిపెట్టి, నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.

కుత్రాపి ఖేదః కాయస్య జిహ్వా కుత్రాపి ఖేద్యతే। మనః కుత్రాపి తత్త్యక్త్వా పురుషార్థే స్థితః సుఖమ్

శరీరానికి ఎక్కడో అలసట వస్తుంది, నాలుక ఎక్కడో అలసిపోతుంది, మనసు ఇంకెక్కడో అలసిపోతుంది. ఇవన్నీ వదిలిపెట్టి, నేను సుఖంగా స్వయంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

కృతం కిమపి నైవ స్యాద్ ఇతి సంచిన్త్య తత్త్వతః। యదా యత్కర్తుమాయాతి తత్ కృత్వాసే యథాసుఖమ్

ఏ పని నిజంగా జరుగుతుందో లేదో లోతుగా ఆలోచించి, ఏ పని చేయాల్సి వస్తే అది చేసి, మిగతా సమయం సుఖంగా కూర్చుంటాను.

కర్మనైష్కర్మ్యనిర్బన్ధభావా దేహస్థయోగినః। సంయోగాయోగవిరహాదహమాసే యథాసుఖమ్

శరీరంలో ఉన్న యోగికి, చేయడం లేదా చేయకపోవడం మీద పట్టింపు ఉండదు. కలయిక, వేరుదనం రెండూ లేనందున, నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.

అర్థానర్థౌ న మే స్థిత్యా గత్యా న శయనేన వా। తిష్ఠన్ గచ్ఛన్ స్వపన్ తస్మాదహమాసే యథాసుఖమ్

నిల్చోవడం, నడవడం, పడుకోవడం వల్ల నాకు లాభం లేదా నష్టం ఉండదు. నిల్చొని, నడిచి, నిద్రపోయినా, అందువల్ల నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.

స్వపతో నాస్తి మే హానిః సిద్ధిర్యత్నవతో న వా। నాశోల్లాసౌ విహాయాస్మదహమాసే యథాసుఖమ్

నిద్రలో నాకు నష్టం లేదు, ప్రయత్నిస్తే నాకు సిద్ధి లేదు. నాశనం, ఆనందం రెండింటినీ వదిలిపెట్టి, నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.