అష్టావక్రగీతా

యదా నాహం తదా మోక్షో యదాహం బన్ధనం తదా। మత్వేతి హేలయా కించిన్మా గృహాణ విముంచ మా

నేను లేను అనిపించినప్పుడు మోక్షం. నేను ఉన్నాను అనిపించినప్పుడు బంధనం. ఇది తెలుసుకుని, ఏదీ పట్టుకోక, వదిలిపెట్టక, నిర్లిప్తంగా ఉండు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ కృతాకృతే చ ద్వన్ద్వాని కదా శాన్తాని కస్య వా। ఏవం జ్ఞాత్వేహ నిర్వేదాద్ భవ త్యాగపరోఽవ్రతీ

అష్టావక్రుడు పలికెను: కర్తవ్య, అకర్తవ్యాల వంటి ద్వంద్వాలు ఎప్పుడు ఎవరికీ శాంతిస్తాయి? ఇది తెలుసుకుని, ఈ లోకంలో విరక్తితో, త్యాగబుద్ధితో, నియమాలకీ పరిమితులకీ అతీతంగా ఉండు.

కస్యాపి తాత ధన్యస్య లోకచేష్టావలోకనాత్। జీవితేచ్ఛా బుభుక్షా చ బుభుత్సోపశమః గతాః

ఎవరైనా అదృష్టవంతుడికి, లోకచర్యను చూచినంత మాత్రాన, జీవించాలనే కోరిక, ఆకలి, తెలుసుకోవాలనే తపన, కలవరమంతా పోతాయి.

అనిత్యం సర్వమేవేదం తాపత్రయదూషితం। అసరం నిన్దితం హేయమితి నిశ్చిత్య శామ్యతి

ఈ సమస్తం నశ్వరమే, మూడు విధాల బాధలతో కలుషితమై ఉంది, అసారమైనది, నిందించదగినది, వదిలేయదగినది — ఇది తెలుసుకుని మనసు శాంతిస్తుంది.

కోఽసౌ కాలో వయః కిం వా యత్ర ద్వన్ద్వాని నో నృణాం। తాన్యుపేక్ష్య యథాప్రాప్తవర్తీ సిద్ధిమవాప్నుయాత్

ఏ కాలంలో, ఏ వయస్సులో, ఏ పరిస్థితిలో మనుషులకు ద్వంద్వాలు లేవు? వాటిని పట్టించుకోకుండా, యథాస్థితిగా ప్రవర్తిస్తే సిద్ధి పొందవచ్చు.

నా మతం మహర్షీణాం సాధూనాం యోగినాం తథా। దృష్ట్వా నిర్వేదమాపన్నః కో న శామ్యతి మానవః

మహర్షులు, సద్గురు, యోగులు చెప్పిన సిద్ధాంతాలతో కాదు. ఇది తెలుసుకుని ఎవరు విరక్తి పొందితే, వారు శాంతించకుండా ఉండరు.

కృత్వా మూర్తిపరిజ్ఞానం చైతన్యస్య న కిం గురుః। నిర్వేదసమతాయుక్త్యా యస్తారయతి సంసృతేః

చైతన్య స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నవాడు గురువు కాకుండా ఎవరు ఉంటారు? విరక్తి, సమత్వంతోనే జనులను సంసార బంధనాల నుంచి దాటించవచ్చు.

పశ్య భూతవికారాంస్త్వం భూతమాత్రాన్ యథార్థతః। తత్క్షణాద్ బన్ధనిర్ముక్తః స్వరూపస్థో భవిష్యసి

భూతాల మార్పులను నిజంగా భూతాలే అని చూడుము. అలా చూసిన క్షణంలోనే బంధనాల నుంచి విముక్తుడై, నీవు నీ స్వరూపంలో నిలుస్తావు.

వాసనా ఏవ సంసార ఇతి సర్వా విముంచ తాః। తత్త్యాగో వాసనాత్యాగాత్స్థితిరద్య యథా తథా

వాసనలే సంసారం. వాటన్నింటినీ వదిలేయుము. వాసనలను వదిలినవాడవైతే, నీవు ఈ రోజే ఎలా ఉన్నా స్థిరంగా ఉంటావు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ విహాయ వైరిణం కామమర్థం చానర్థసంకులం। ధర్మమప్యేతయోర్హేతుం సర్వత్రాదరం కురు

అష్టావక్రుడు ఇలా చెప్పాడు: మనిషికి శత్రువు లాంటి కోరికను, దురదృష్టంతో నిండిన ధనాన్ని వదిలేయాలి. ఆ రెండింటి వల్ల కలిగే ధర్మాన్ని కూడా ఎక్కడైనా ఆసక్తి లేకుండా చూడాలి.

స్వప్నేన్ద్రజాలవత్ పశ్య దినాని త్రీణి పంచ వా। మిత్రక్షేత్రధనాగారదారదాయాదిసంపదః

ఈ మూడు లేదా ఐదు రోజులు కలలు లేదా మాయలాంటివని తెలుసుకో. స్నేహితులు, భూములు, ధనం, ఇల్లు, భార్యలు, వారసులు, సంపద—all ఇవన్నీ కలలో కనిపించేవాటిలానే.

యత్ర యత్ర భవేత్తృష్ణా సంసారం విద్ధి తత్ర వై। ప్రౌఢవైరాగ్యమాశ్రిత్య వీతతృష్ణః సుఖీ భవ

ఎక్కడ కోరిక ఉంటే అక్కడే సంసారం ఉందని తెలుసుకో. పక్కా విరక్తితో ఉండి, కోరికలు లేకుండా సంతోషంగా జీవించు.

తృష్ణామాత్రాత్మకో బన్ధస్తన్నాశో మోక్ష ఉచ్యతే। భవాసంసక్తిమాత్రేణ ప్రాప్తితుష్టిర్ముహుర్ముహుః

బంధనం అనేది కోరిక వల్లే కలుగుతుంది; దాన్ని నశింపజేయడమే మోక్షం. ఈ లోక జీవితం మీద ఆసక్తి లేకుండా ఉంటే, మళ్లీ మళ్లీ సంతృప్తి కలుగుతుంది.

త్వమేకశ్చేతనః శుద్ధో జడం విశ్వమసత్తథా। అవిద్యాపి న కించిత్సా కా బుభుత్సా తథాపి తే

నీవు ఒక్కడే చైతన్య స్వరూపి, పవిత్రుడు. ఈ లోకం జడమయమైనది, అసత్యమైనది. అవిద్య కూడా ఏమీ కాదు. అలాంటప్పుడు నీకు ఇంకా ఈ విచారణ ఎందుకు?

రాజ్యం సుతాః కలత్రాణి శరీరాణి సుఖాని చ। సంసక్తస్యాపి నష్టాని తవ జన్మని జన్మని

రాజ్యాలు, కుమారులు, భార్యలు, శరీరాలు, సుఖాలు—even వాటి పట్ల ఆసక్తి ఉన్నవారికీ ప్రతి జన్మలో పోయిపోతూనే ఉంటాయి.

అలమర్థేన కామేన సుకృతేనాపి కర్మణా। ఏభ్యః సంసారకాన్తారే న విశ్రాన్తమభూన్ మనః

ధనం, కామం, మంచిపనులు—ఇవన్నీ చాలించు. ఇవన్నీ ఉన్నా, సంసారపు ఎడారిలో మనసు ఎప్పుడూ విశ్రాంతి పొందలేదు.

కృతం న కతి జన్మాని కాయేన మనసా గిరా। దుఃఖమాయాసదం కర్మ తదద్యాప్యుపరమ్యతామ్

ఎన్ని జన్మల్లో శరీరంతో, మనసుతో, మాటతో బాధలు, కష్టాలు కలిగించే పనులు చేశావో చూడు. ఇవన్నీ ఇకనుంచి ఆపేయాలి.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ భావాభావవికారశ్చ స్వభావాదితి నిశ్చయీ। నిర్వికారో గతక్లేశః సుఖేనైవోపశామ్యతి

అష్టావక్రుడు ఇలా చెప్పాడు: కలుగుదల, లేకపోవడం, మార్పు—all ఇవన్నీ సహజమేనని తెలుసుకున్నవాడు, మార్పులేని వాడు, బాధలు లేని వాడు, సులభంగా శాంతిని పొందుతాడు.

ఈశ్వరః సర్వనిర్మాతా నేహాన్య ఇతి నిశ్చయీ। అన్తర్గలితసర్వాశః శాన్తః క్వాపి న సజ్జతే

ఈశ్వరుడే అన్నిటికీ కర్త, వేరొకరు లేరు అని తెలుసుకున్నవాడు, లోపల ఆశలు పోయినవాడు, ఎక్కడా ఆసక్తి లేకుండా శాంతిగా ఉంటాడు.

ఆపదః సంపదః కాలే దైవాదేవేతి నిశ్చయీ। తృప్తః స్వస్థేన్ద్రియో నిత్యం న వాన్ఛతి న శోచతి

అపదలు, సంపదలు కాలానుసారం, విధి వల్ల వస్తాయని తెలుసుకున్నవాడు, ఎప్పుడూ తృప్తిగా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని ఉండి, ఏదీ కోరడు, దుఃఖించడు.

సుఖదుఃఖే జన్మమృత్యూ దైవాదేవేతి నిశ్చయీ। సాధ్యాదర్శీ నిరాయాసః కుర్వన్నపి న లిప్యతే

సుఖం, దుఃఖం, జననం, మరణం—all ఇవన్నీ విధి వల్లనే అని తెలుసుకున్నవాడు, చేయవలసినదాన్ని చూసి, కష్టపడకుండా, పనులు చేస్తూ కూడా అంటుకోడు.

చిన్తయా జాయతే దుఃఖం నాన్యథేహేతి నిశ్చయీ। తయా హీనః సుఖీ శాన్తః సర్వత్ర గలితస్పృహః

చింత వల్లే దుఃఖం వస్తుంది, వేరేలా కాదు అని తెలుసుకున్నవాడు, ఆ చింత లేకుండా సంతోషంగా, శాంతిగా, ఎక్కడా కోరికలు లేకుండా ఉంటాడు.

నాహం దేహో న మే దేహో బోధోఽహమితి నిశ్చయీ। కైవల్యం ఇవ సంప్రాప్తో న స్మరత్యకృతం కృతమ్

నేను శరీరం కాదు, శరీరం నాది కాదు, నేను బోధ మాత్రమేనని తెలుసుకున్నవాడు, ముక్తుడిలా ఒంటరిగా ఉండి, చేసినదీ, చేయనిదీ గుర్తు పెట్టుకోడు.

ఆబ్రహ్మస్తంబపర్యన్తం అహమేవేతి నిశ్చయీ। నిర్వికల్పః శుచిః శాన్తః ప్రాప్తాప్రాప్తవినిర్వృతః

బ్రహ్మ నుంచి గడ్డి వరకు అన్నీ నేనే అని తెలుసుకున్నవాడు, ఏ భేదమూ లేని వాడు, పవిత్రుడు, శాంతుడు, పొందినదీ, పొందనిదీ పట్టించుకోడు.

నాశ్చర్యమిదం విశ్వం న కించిదితి నిశ్చయీ। నిర్వాసనః స్ఫూర్తిమాత్రో న కించిదివ శామ్యతి

ఈ లోకం ఆశ్చర్యంగా లేదు, ఏదీ లేదు అని తెలుసుకున్నవాడు, వాంఛలు లేని వాడు, కేవలం చైతన్య స్వరూపుడై, ఏదీ లేనట్టు శాంతిగా ఉంటాడు.

జనక ఉవాచ॥ కాయకృత్యాసహః పూర్వం తతో వాగ్విస్తరాసహః। అథ చిన్తాసహస్తస్మాద్ ఏవమేవాహమాస్థితః

జనకుడు ఇలా చెప్పాడు: మొదట నేను శరీరంతో పనులు చేయలేకపోయాను; తర్వాత మాటతో వివరించలేకపోయాను; ఆ తర్వాత ఆలోచించలేకపోయాను. అలా నేనే ఇలా స్థిరమయ్యాను.

ప్రీత్యభావేన శబ్దాదేరదృశ్యత్వేన చాత్మనః। విక్షేపైకాగ్రహృదయ ఏవమేవాహమాస్థితః

పదాలకు, ఇతర విషయాలకు ఆనందం లేకపోవడం వల్ల, ఆత్మ కనిపించకపోవడం వల్ల, మనసు చంచలత లేక, ఏకాగ్రంగా ఉండటం వల్ల, నేనే ఇలా స్థిరమయ్యాను.

సమాధ్యాసాదివిక్షిప్తౌ వ్యవహారః సమాధయే। ఏవం విలోక్య నియమం ఏవమేవాహమాస్థితః

సమాధి సాధన వంటి కార్యాలు కూడా సమాధికి అడ్డుగా ఉంటాయని గమనించి, నేను ఇలాంటి నియమాన్ని గుర్తించి, ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

హేయోపాదేయవిరహాద్ ఏవం హర్షవిషాదయోః। అభావాదద్య హే బ్రహ్మన్న్ ఏవమేవాహమాస్థితః

ఏదైనా వదిలిపెట్టడం లేదా స్వీకరించడం లేకపోవడం వల్ల ఆనందం, దుఃఖం కలగవని తెలుసుకొని, ఓ బ్రహ్మన్, నేను ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.