అష్టావక్రగీతా

అహం స శుక్తిసఙ్కాశో రూప్యవద్ విశ్వకల్పనా। ఇతి జ్ఞానం తథైతస్య న త్యాగో న గ్రహో లయః

నేను శుక్తిలా ఉన్నాను; జగత్తు వెండిలా కనిపిస్తుంది. ఈ జ్ఞానం ఉన్నవాడికి వదిలిపెట్టడం, స్వీకరించడం లేవు — కేవలం లయమే.

అహం వా సర్వభూతేషు సర్వభూతాన్యథో మయి। ఇతి జ్ఞానం తథైతస్య న త్యాగో న గ్రహో లయః

నేను అన్ని జీవులలో ఉన్నానా, లేక అన్ని జీవులు నాలో ఉన్నాయా అన్న జ్ఞానం ఉన్నవాడికి త్యాగమూ, స్వీకారమూ, లయమూ ఏదీ ఉండదు.

జనక ఉవాచ॥ మయ్యనంతమహాంభోధౌ విశ్వపోత ఇతస్తతః। భ్రమతి స్వాంతవాతేన న మమాస్త్యసహిష్ణుతా

జనకుడు పలికెను: నా పరిమితిలేని మహాసముద్రంలో, ఈ లోక నౌక తన మనస్సు గాలితో ఇష్టమొచ్చినట్టు తిరుగుతుంది. దీనిపై నాకు అసహనం లేదు.

మయ్యనంతమహాంభోధౌ జగద్వీచిః స్వభావతః। ఉదేతు వాస్తమాయాతు న మే వృద్ధిర్న చ క్షతిః

నా అనంతమైన మహాసముద్రంలో, లోకరూపపు అల తన స్వభావానుసారం ఎప్పుడూ ఎగురుతుంది, దిగిపోతుంది. అది ఎలా ఉన్నా నాకు లాభమూ లేదు, నష్టమూ లేదు.

మయ్యనంతమహాంభోధౌ విశ్వం నామ వికల్పనా। అతిశాంతో నిరాకార ఏతదేవాహమాస్థితః

నా అనంతమైన మహాసముద్రంలో ఈ లోకం కేవలం ఊహ మాత్రమే. నేను పరమశాంతిగా, రూపరహితంగా, ఇదే స్థితిలో ఉన్నాను.

నాత్మా భావేషు నో భావస్తత్రానన్తే నిరంజనే। ఇత్యసక్తోఽస్పృహః శాన్త ఏతదేవాహమాస్తితః

ఆత్మ భావాలలో లేదు, భావాలు ఆ అనంత నిర్మలునిలో లేవు. కాబట్టి నేను అసక్తిగా, ఆకాంక్షలేకుండా, శాంతంగా ఇదే స్థితిలో ఉన్నాను.

అహో చిన్మాత్రమేవాహం ఇన్ద్రజాలోపమం జగత్। ఇతి మమ కథం కుత్ర హేయోపాదేయకల్పనా

ఓహో! నేను కేవలం చైతన్యమే. ఈ లోకం మాయాజాలంలాంటి దాంటివి. నాకు వదిలేయాలా, స్వీకరించాలా అనే ఆలోచన ఎక్కడా, ఎప్పుడూ లేదు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ తదా బన్ధో యదా చిత్తం కిన్చిద్ వాంఛతి శోచతి। కించిన్ ముంచతి గృణ్హాతి కించిద్ దృష్యతి కుప్యతి

అష్టావక్రుడు పలికెను: మనస్సు ఏదైనా కోరితే, బాధపడితే, వదిలేస్తే, పట్టుకుంటే, తేడా చూస్తే, కోపపడితే అదే బంధనం.

తదా ముక్తిర్యదా చిత్తం న వాంఛతి న శోచతి। న ముంచతి న గృణ్హాతి న హృష్యతి న కుప్యతి

మనస్సు ఏమీ కోరకుండా, బాధపడకుండా, వదిలిపెట్టకుండా, పట్టుకోకుండా, ఆనందపడకుండా, కోపపడకుండా ఉన్నప్పుడే విముక్తి.

తదా బన్ధో యదా చిత్తం సక్తం కాశ్వపి దృష్టిషు। తదా మోక్షో యదా చిత్తమసక్తం సర్వదృష్టిషు

మనస్సు ఏదైనా దృష్టిలో ఆసక్తి పెడితే అదే బంధనం. అన్ని దృష్టులలో ఆసక్తి లేకపోతే అదే మోక్షం.

యదా నాహం తదా మోక్షో యదాహం బన్ధనం తదా। మత్వేతి హేలయా కించిన్మా గృహాణ విముంచ మా

నేను లేను అనిపించినప్పుడు మోక్షం. నేను ఉన్నాను అనిపించినప్పుడు బంధనం. ఇది తెలుసుకుని, ఏదీ పట్టుకోక, వదిలిపెట్టక, నిర్లిప్తంగా ఉండు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ కృతాకృతే చ ద్వన్ద్వాని కదా శాన్తాని కస్య వా। ఏవం జ్ఞాత్వేహ నిర్వేదాద్ భవ త్యాగపరోఽవ్రతీ

అష్టావక్రుడు పలికెను: కర్తవ్య, అకర్తవ్యాల వంటి ద్వంద్వాలు ఎప్పుడు ఎవరికీ శాంతిస్తాయి? ఇది తెలుసుకుని, ఈ లోకంలో విరక్తితో, త్యాగబుద్ధితో, నియమాలకీ పరిమితులకీ అతీతంగా ఉండు.

కస్యాపి తాత ధన్యస్య లోకచేష్టావలోకనాత్। జీవితేచ్ఛా బుభుక్షా చ బుభుత్సోపశమః గతాః

ఎవరైనా అదృష్టవంతుడికి, లోకచర్యను చూచినంత మాత్రాన, జీవించాలనే కోరిక, ఆకలి, తెలుసుకోవాలనే తపన, కలవరమంతా పోతాయి.

అనిత్యం సర్వమేవేదం తాపత్రయదూషితం। అసరం నిన్దితం హేయమితి నిశ్చిత్య శామ్యతి

ఈ సమస్తం నశ్వరమే, మూడు విధాల బాధలతో కలుషితమై ఉంది, అసారమైనది, నిందించదగినది, వదిలేయదగినది — ఇది తెలుసుకుని మనసు శాంతిస్తుంది.

కోఽసౌ కాలో వయః కిం వా యత్ర ద్వన్ద్వాని నో నృణాం। తాన్యుపేక్ష్య యథాప్రాప్తవర్తీ సిద్ధిమవాప్నుయాత్

ఏ కాలంలో, ఏ వయస్సులో, ఏ పరిస్థితిలో మనుషులకు ద్వంద్వాలు లేవు? వాటిని పట్టించుకోకుండా, యథాస్థితిగా ప్రవర్తిస్తే సిద్ధి పొందవచ్చు.

నా మతం మహర్షీణాం సాధూనాం యోగినాం తథా। దృష్ట్వా నిర్వేదమాపన్నః కో న శామ్యతి మానవః

మహర్షులు, సద్గురు, యోగులు చెప్పిన సిద్ధాంతాలతో కాదు. ఇది తెలుసుకుని ఎవరు విరక్తి పొందితే, వారు శాంతించకుండా ఉండరు.

కృత్వా మూర్తిపరిజ్ఞానం చైతన్యస్య న కిం గురుః। నిర్వేదసమతాయుక్త్యా యస్తారయతి సంసృతేః

చైతన్య స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నవాడు గురువు కాకుండా ఎవరు ఉంటారు? విరక్తి, సమత్వంతోనే జనులను సంసార బంధనాల నుంచి దాటించవచ్చు.

పశ్య భూతవికారాంస్త్వం భూతమాత్రాన్ యథార్థతః। తత్క్షణాద్ బన్ధనిర్ముక్తః స్వరూపస్థో భవిష్యసి

భూతాల మార్పులను నిజంగా భూతాలే అని చూడుము. అలా చూసిన క్షణంలోనే బంధనాల నుంచి విముక్తుడై, నీవు నీ స్వరూపంలో నిలుస్తావు.

వాసనా ఏవ సంసార ఇతి సర్వా విముంచ తాః। తత్త్యాగో వాసనాత్యాగాత్స్థితిరద్య యథా తథా

వాసనలే సంసారం. వాటన్నింటినీ వదిలేయుము. వాసనలను వదిలినవాడవైతే, నీవు ఈ రోజే ఎలా ఉన్నా స్థిరంగా ఉంటావు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ విహాయ వైరిణం కామమర్థం చానర్థసంకులం। ధర్మమప్యేతయోర్హేతుం సర్వత్రాదరం కురు

అష్టావక్రుడు ఇలా చెప్పాడు: మనిషికి శత్రువు లాంటి కోరికను, దురదృష్టంతో నిండిన ధనాన్ని వదిలేయాలి. ఆ రెండింటి వల్ల కలిగే ధర్మాన్ని కూడా ఎక్కడైనా ఆసక్తి లేకుండా చూడాలి.

స్వప్నేన్ద్రజాలవత్ పశ్య దినాని త్రీణి పంచ వా। మిత్రక్షేత్రధనాగారదారదాయాదిసంపదః

ఈ మూడు లేదా ఐదు రోజులు కలలు లేదా మాయలాంటివని తెలుసుకో. స్నేహితులు, భూములు, ధనం, ఇల్లు, భార్యలు, వారసులు, సంపద—all ఇవన్నీ కలలో కనిపించేవాటిలానే.

యత్ర యత్ర భవేత్తృష్ణా సంసారం విద్ధి తత్ర వై। ప్రౌఢవైరాగ్యమాశ్రిత్య వీతతృష్ణః సుఖీ భవ

ఎక్కడ కోరిక ఉంటే అక్కడే సంసారం ఉందని తెలుసుకో. పక్కా విరక్తితో ఉండి, కోరికలు లేకుండా సంతోషంగా జీవించు.

తృష్ణామాత్రాత్మకో బన్ధస్తన్నాశో మోక్ష ఉచ్యతే। భవాసంసక్తిమాత్రేణ ప్రాప్తితుష్టిర్ముహుర్ముహుః

బంధనం అనేది కోరిక వల్లే కలుగుతుంది; దాన్ని నశింపజేయడమే మోక్షం. ఈ లోక జీవితం మీద ఆసక్తి లేకుండా ఉంటే, మళ్లీ మళ్లీ సంతృప్తి కలుగుతుంది.

త్వమేకశ్చేతనః శుద్ధో జడం విశ్వమసత్తథా। అవిద్యాపి న కించిత్సా కా బుభుత్సా తథాపి తే

నీవు ఒక్కడే చైతన్య స్వరూపి, పవిత్రుడు. ఈ లోకం జడమయమైనది, అసత్యమైనది. అవిద్య కూడా ఏమీ కాదు. అలాంటప్పుడు నీకు ఇంకా ఈ విచారణ ఎందుకు?

రాజ్యం సుతాః కలత్రాణి శరీరాణి సుఖాని చ। సంసక్తస్యాపి నష్టాని తవ జన్మని జన్మని

రాజ్యాలు, కుమారులు, భార్యలు, శరీరాలు, సుఖాలు—even వాటి పట్ల ఆసక్తి ఉన్నవారికీ ప్రతి జన్మలో పోయిపోతూనే ఉంటాయి.

అలమర్థేన కామేన సుకృతేనాపి కర్మణా। ఏభ్యః సంసారకాన్తారే న విశ్రాన్తమభూన్ మనః

ధనం, కామం, మంచిపనులు—ఇవన్నీ చాలించు. ఇవన్నీ ఉన్నా, సంసారపు ఎడారిలో మనసు ఎప్పుడూ విశ్రాంతి పొందలేదు.

కృతం న కతి జన్మాని కాయేన మనసా గిరా। దుఃఖమాయాసదం కర్మ తదద్యాప్యుపరమ్యతామ్

ఎన్ని జన్మల్లో శరీరంతో, మనసుతో, మాటతో బాధలు, కష్టాలు కలిగించే పనులు చేశావో చూడు. ఇవన్నీ ఇకనుంచి ఆపేయాలి.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ భావాభావవికారశ్చ స్వభావాదితి నిశ్చయీ। నిర్వికారో గతక్లేశః సుఖేనైవోపశామ్యతి

అష్టావక్రుడు ఇలా చెప్పాడు: కలుగుదల, లేకపోవడం, మార్పు—all ఇవన్నీ సహజమేనని తెలుసుకున్నవాడు, మార్పులేని వాడు, బాధలు లేని వాడు, సులభంగా శాంతిని పొందుతాడు.

ఈశ్వరః సర్వనిర్మాతా నేహాన్య ఇతి నిశ్చయీ। అన్తర్గలితసర్వాశః శాన్తః క్వాపి న సజ్జతే

ఈశ్వరుడే అన్నిటికీ కర్త, వేరొకరు లేరు అని తెలుసుకున్నవాడు, లోపల ఆశలు పోయినవాడు, ఎక్కడా ఆసక్తి లేకుండా శాంతిగా ఉంటాడు.