అష్టావక్రగీతా

తజ్జ్ఞస్య పుణ్యపాపాభ్యాం స్పర్శో హ్యన్తర్న జాయతే। న హ్యాకాశస్య ధూమేన దృశ్యమానాపి సఙ్గతిః

ఆ పరమార్థాన్ని తెలిసినవాడికి పుణ్యపాపాలు లోపల తాకవు. ఆకాశానికి పొగ కనిపించినా, కలిసిపోవడం లేనట్లే.

ఆత్మైవేదం జగత్సర్వం జ్ఞాతం యేన మహాత్మనా। యదృచ్ఛయా వర్తమానం తం నిషేద్ధుం క్షమేత కః

ఈ జగత్తు అంతా ఆత్మే అని తెలిసి, యాదృచ్ఛికంగా జీవించే మహాత్ముడిని ఎవరు నియంత్రించగలరు?

ఆబ్రహ్మస్తంబపర్యన్తే భూతగ్రామే చతుర్విధే। విజ్ఞస్యైవ హి సామర్థ్యమిచ్ఛానిచ్ఛావివర్జనే

బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు, నాలుగు రకాల ప్రాణుల్లో, కోరికలు లేకుండా ఉండే శక్తి జ్ఞానికే ఉంటుంది.

ఆత్మానమద్వయం కశ్చిజ్జానాతి జగదీశ్వరం। యద్ వేత్తి తత్స కురుతే న భయం తస్య కుత్రచిత్

ఆత్మను అద్వితీయంగా, జగత్తు యొక్క అధిపతిగా ఎవరైనా తెలిసినవాడు, ఏది తెలుసుకున్నా, అదే చేస్తాడు; అతనికి ఎక్కడా భయం ఉండదు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ న తే సంగోఽస్తి కేనాపి కిం శుద్ధస్త్యక్తుమిచ్ఛసి। సంఘాతవిలయం కుర్వన్నేవమేవ లయం వ్రజ

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: నీకు ఏదితోనూ సంబంధం లేదు. ఓ పవిత్రుడా, వదిలేయాలనే కోరిక ఎందుకు? కలయికను కరిగించు, అప్పుడు లయలోకి ప్రవేశించు.

ఉదేతి భవతో విశ్వం వారిధేరివ బుద్బుదః। ఇతి జ్ఞాత్వైకమాత్మానం ఏవమేవ లయం వ్రజ

సముద్రంలో బుడబుడలలా విశ్వం నీయందు ఉద్భవిస్తుంది. ఆత్మ ఒక్కటే అని తెలిసి, లయలోకి ప్రవేశించు.

ప్రత్యక్షమప్యవస్తుత్వాద్ విశ్వం నాస్త్యమలే త్వయి। రజ్జుసర్ప ఇవ వ్యక్తం ఏవమేవ లయం వ్రజ

ప్రపంచం ప్రత్యక్షంగా కనిపించినా, నీవు నిర్మలుడవు కాబట్టి అది నీవందు లేదు. కట్టెలో పాము కనిపించినట్టు మాత్రమే. ఇదే జ్ఞానంతో లయలోకి ప్రవేశించు.

సమదుఃఖసుఖః పూర్ణ ఆశానైరాశ్యయోః సమః। సమజీవితమృత్యుః సన్నేవమేవ లయం వ్రజ

బాధ, ఆనందాల్లో సమంగా ఉండి, ఆశ, నిరాశల్లో సమంగా ఉండి, జీవితం, మరణంలో కూడా సమంగా ఉండి, లయలోకి ప్రవేశించు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ ఆకాశవదనన్తోఽహం ఘటవత్ ప్రాకృతం జగత్। ఇతి జ్ఞానం తథైతస్య న త్యాగో న గ్రహో లయః

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: నేను ఆకాశంలా అనంతుడిని; జగత్తు మట్టికుండలా సహజమైనది. ఈ జ్ఞానం ఉన్నవాడికి వదిలిపెట్టడం, స్వీకరించడం లేవు — కేవలం లయమే.

మహోదధిరివాహం స ప్రపంచో వీచిసఽన్నిభః। ఇతి జ్ఞానం తథైతస్య న త్యాగో న గ్రహో లయః

నేను మహాసముద్రంలా ఉన్నాను; జగత్తు అలలా ఉంది. ఈ జ్ఞానం ఉన్నవాడికి వదిలిపెట్టడం, స్వీకరించడం లేవు — కేవలం లయమే.

అహం స శుక్తిసఙ్కాశో రూప్యవద్ విశ్వకల్పనా। ఇతి జ్ఞానం తథైతస్య న త్యాగో న గ్రహో లయః

నేను శుక్తిలా ఉన్నాను; జగత్తు వెండిలా కనిపిస్తుంది. ఈ జ్ఞానం ఉన్నవాడికి వదిలిపెట్టడం, స్వీకరించడం లేవు — కేవలం లయమే.

అహం వా సర్వభూతేషు సర్వభూతాన్యథో మయి। ఇతి జ్ఞానం తథైతస్య న త్యాగో న గ్రహో లయః

నేను అన్ని జీవులలో ఉన్నానా, లేక అన్ని జీవులు నాలో ఉన్నాయా అన్న జ్ఞానం ఉన్నవాడికి త్యాగమూ, స్వీకారమూ, లయమూ ఏదీ ఉండదు.

జనక ఉవాచ॥ మయ్యనంతమహాంభోధౌ విశ్వపోత ఇతస్తతః। భ్రమతి స్వాంతవాతేన న మమాస్త్యసహిష్ణుతా

జనకుడు పలికెను: నా పరిమితిలేని మహాసముద్రంలో, ఈ లోక నౌక తన మనస్సు గాలితో ఇష్టమొచ్చినట్టు తిరుగుతుంది. దీనిపై నాకు అసహనం లేదు.

మయ్యనంతమహాంభోధౌ జగద్వీచిః స్వభావతః। ఉదేతు వాస్తమాయాతు న మే వృద్ధిర్న చ క్షతిః

నా అనంతమైన మహాసముద్రంలో, లోకరూపపు అల తన స్వభావానుసారం ఎప్పుడూ ఎగురుతుంది, దిగిపోతుంది. అది ఎలా ఉన్నా నాకు లాభమూ లేదు, నష్టమూ లేదు.

మయ్యనంతమహాంభోధౌ విశ్వం నామ వికల్పనా। అతిశాంతో నిరాకార ఏతదేవాహమాస్థితః

నా అనంతమైన మహాసముద్రంలో ఈ లోకం కేవలం ఊహ మాత్రమే. నేను పరమశాంతిగా, రూపరహితంగా, ఇదే స్థితిలో ఉన్నాను.

నాత్మా భావేషు నో భావస్తత్రానన్తే నిరంజనే। ఇత్యసక్తోఽస్పృహః శాన్త ఏతదేవాహమాస్తితః

ఆత్మ భావాలలో లేదు, భావాలు ఆ అనంత నిర్మలునిలో లేవు. కాబట్టి నేను అసక్తిగా, ఆకాంక్షలేకుండా, శాంతంగా ఇదే స్థితిలో ఉన్నాను.

అహో చిన్మాత్రమేవాహం ఇన్ద్రజాలోపమం జగత్। ఇతి మమ కథం కుత్ర హేయోపాదేయకల్పనా

ఓహో! నేను కేవలం చైతన్యమే. ఈ లోకం మాయాజాలంలాంటి దాంటివి. నాకు వదిలేయాలా, స్వీకరించాలా అనే ఆలోచన ఎక్కడా, ఎప్పుడూ లేదు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ తదా బన్ధో యదా చిత్తం కిన్చిద్ వాంఛతి శోచతి। కించిన్ ముంచతి గృణ్హాతి కించిద్ దృష్యతి కుప్యతి

అష్టావక్రుడు పలికెను: మనస్సు ఏదైనా కోరితే, బాధపడితే, వదిలేస్తే, పట్టుకుంటే, తేడా చూస్తే, కోపపడితే అదే బంధనం.

తదా ముక్తిర్యదా చిత్తం న వాంఛతి న శోచతి। న ముంచతి న గృణ్హాతి న హృష్యతి న కుప్యతి

మనస్సు ఏమీ కోరకుండా, బాధపడకుండా, వదిలిపెట్టకుండా, పట్టుకోకుండా, ఆనందపడకుండా, కోపపడకుండా ఉన్నప్పుడే విముక్తి.

తదా బన్ధో యదా చిత్తం సక్తం కాశ్వపి దృష్టిషు। తదా మోక్షో యదా చిత్తమసక్తం సర్వదృష్టిషు

మనస్సు ఏదైనా దృష్టిలో ఆసక్తి పెడితే అదే బంధనం. అన్ని దృష్టులలో ఆసక్తి లేకపోతే అదే మోక్షం.

యదా నాహం తదా మోక్షో యదాహం బన్ధనం తదా। మత్వేతి హేలయా కించిన్మా గృహాణ విముంచ మా

నేను లేను అనిపించినప్పుడు మోక్షం. నేను ఉన్నాను అనిపించినప్పుడు బంధనం. ఇది తెలుసుకుని, ఏదీ పట్టుకోక, వదిలిపెట్టక, నిర్లిప్తంగా ఉండు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ కృతాకృతే చ ద్వన్ద్వాని కదా శాన్తాని కస్య వా। ఏవం జ్ఞాత్వేహ నిర్వేదాద్ భవ త్యాగపరోఽవ్రతీ

అష్టావక్రుడు పలికెను: కర్తవ్య, అకర్తవ్యాల వంటి ద్వంద్వాలు ఎప్పుడు ఎవరికీ శాంతిస్తాయి? ఇది తెలుసుకుని, ఈ లోకంలో విరక్తితో, త్యాగబుద్ధితో, నియమాలకీ పరిమితులకీ అతీతంగా ఉండు.

కస్యాపి తాత ధన్యస్య లోకచేష్టావలోకనాత్। జీవితేచ్ఛా బుభుక్షా చ బుభుత్సోపశమః గతాః

ఎవరైనా అదృష్టవంతుడికి, లోకచర్యను చూచినంత మాత్రాన, జీవించాలనే కోరిక, ఆకలి, తెలుసుకోవాలనే తపన, కలవరమంతా పోతాయి.

అనిత్యం సర్వమేవేదం తాపత్రయదూషితం। అసరం నిన్దితం హేయమితి నిశ్చిత్య శామ్యతి

ఈ సమస్తం నశ్వరమే, మూడు విధాల బాధలతో కలుషితమై ఉంది, అసారమైనది, నిందించదగినది, వదిలేయదగినది — ఇది తెలుసుకుని మనసు శాంతిస్తుంది.

కోఽసౌ కాలో వయః కిం వా యత్ర ద్వన్ద్వాని నో నృణాం। తాన్యుపేక్ష్య యథాప్రాప్తవర్తీ సిద్ధిమవాప్నుయాత్

ఏ కాలంలో, ఏ వయస్సులో, ఏ పరిస్థితిలో మనుషులకు ద్వంద్వాలు లేవు? వాటిని పట్టించుకోకుండా, యథాస్థితిగా ప్రవర్తిస్తే సిద్ధి పొందవచ్చు.

నా మతం మహర్షీణాం సాధూనాం యోగినాం తథా। దృష్ట్వా నిర్వేదమాపన్నః కో న శామ్యతి మానవః

మహర్షులు, సద్గురు, యోగులు చెప్పిన సిద్ధాంతాలతో కాదు. ఇది తెలుసుకుని ఎవరు విరక్తి పొందితే, వారు శాంతించకుండా ఉండరు.

కృత్వా మూర్తిపరిజ్ఞానం చైతన్యస్య న కిం గురుః। నిర్వేదసమతాయుక్త్యా యస్తారయతి సంసృతేః

చైతన్య స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నవాడు గురువు కాకుండా ఎవరు ఉంటారు? విరక్తి, సమత్వంతోనే జనులను సంసార బంధనాల నుంచి దాటించవచ్చు.

పశ్య భూతవికారాంస్త్వం భూతమాత్రాన్ యథార్థతః। తత్క్షణాద్ బన్ధనిర్ముక్తః స్వరూపస్థో భవిష్యసి

భూతాల మార్పులను నిజంగా భూతాలే అని చూడుము. అలా చూసిన క్షణంలోనే బంధనాల నుంచి విముక్తుడై, నీవు నీ స్వరూపంలో నిలుస్తావు.

వాసనా ఏవ సంసార ఇతి సర్వా విముంచ తాః। తత్త్యాగో వాసనాత్యాగాత్స్థితిరద్య యథా తథా

వాసనలే సంసారం. వాటన్నింటినీ వదిలేయుము. వాసనలను వదిలినవాడవైతే, నీవు ఈ రోజే ఎలా ఉన్నా స్థిరంగా ఉంటావు.