అష్టావక్రగీతా

యథా ప్రకాశయామ్యేకో దేహమేనం తథా జగత్। అతో మమ జగత్సర్వమథవా న చ కించన

నేనే ఈ శరీరాన్ని వెలిగించేదాన్ని, అలాగే జగత్తును కూడా నేను వెలిగించుతున్నాను. అందుకే ఈ జగత్తంతా నాదే, లేకపోతే నాకు ఏదీ లేదు.

స శరీరమహో విశ్వం పరిత్యజ్య మయాధునా। కుతశ్చిత్ కౌశలాద్ ఏవ పరమాత్మా విలోక్యతే

ఇప్పుడు శరీరాన్నీ, విశ్వాన్నీ వదిలేసి, ఏదో నైపుణ్యంతో నేను పరమాత్మను దర్శించాను.

యథా న తోయతో భిన్నాస్తరంగాః ఫేనబుద్బుదాః। ఆత్మనో న తథా భిన్నం విశ్వమాత్మవినిర్గతమ్

ఎలా అలలు, నురుగు, బుడబుడలు నీటికి వేరుకాని విధంగా ఉంటాయో, అలాగే ఆత్మ నుంచి పుట్టిన ఈ విశ్వం కూడా ఆత్మకు వేరుకాదు.

తన్తుమాత్రో భవేద్ ఏవ పటో యద్వద్ విచారితః। ఆత్మతన్మాత్రమేవేదం తద్వద్ విశ్వం విచారితమ్

బట్టను పరిశీలిస్తే అది తంతువులే అని తెలుస్తుంది. అలాగే ఈ జగత్తును పరిశీలిస్తే, అది ఆత్మ స్వరూపమే అని తెలుస్తుంది.

యథైవేక్షురసే క్లృప్తా తేన వ్యాప్తైవ శర్కరా। తథా విశ్వం మయి క్లృప్తం మయా వ్యాప్తం నిరన్తరమ్

ఎలా చెరకు రసంతో చక్కెర తయారవుతుంది, ఆ రసం అంతటా వ్యాపించి ఉంటుందో, అలాగే ఈ విశ్వం నాలోనే ఏర్పడి, నాతోనే నిండిపోయి ఉంది.

ఆత్మజ్ఞానాజ్జగద్ భాతి ఆత్మజ్ఞానాన్న భాసతే। రజ్జ్వజ్ఞానాదహిర్భాతి తజ్జ్ఞానాద్ భాసతే న హి

ఆత్మ జ్ఞానం వల్లే జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది; ఆ జ్ఞానం లేకపోతే ప్రకాశించదు. తాడు గురించి తెలియకపోతే పాము లాగా కనిపిస్తుంది; తెలిసినప్పుడు తాడే కనిపిస్తుంది.

ప్రకాశో మే నిజం రూపం నాతిరిక్తోఽస్మ్యహం తతః। యదా ప్రకాశతే విశ్వం తదాహం భాస ఏవ హి

వెలుగు నా సహజ స్వరూపం; దానికి నేను వేరుకాను. జగత్తు ఎప్పుడు ప్రకాశిస్తుందో, అప్పుడు నేను వెలిగిపోతున్నాను.

అహో వికల్పితం విశ్వమజ్ఞానాన్మయి భాసతే। రూప్యం శుక్తౌ ఫణీ రజ్జౌ వారి సూర్యకరే యథా

ఓహో! అజ్ఞానంతో ఊహించబడిన ఈ జగత్తు నాలోనే కనిపిస్తోంది. ఎలా పుప్పొడి లో వెండి, తాడులో పాము, సూర్యకిరణంలో నీరు కనిపిస్తాయో అలాగే.

మత్తో వినిర్గతం విశ్వం మయ్యేవ లయమేష్యతి। మృది కుంభో జలే వీచిః కనకే కటకం యథా

ఈ జగత్తు నన్నుంచి పుట్టి, మళ్లీ నాలోనే కలిసిపోతుంది. ఎలా మట్టి కుండ మట్టిలో, అల నీటిలో, బంగారు గాజు బంగారంలో కలిసిపోతాయో అలాగే.

అహో అహం నమో మహ్యం వినాశో యస్య నాస్తి మే। బ్రహ్మాదిస్తంబపర్యన్తం జగన్నాశోఽపి తిష్ఠతః

ఓహో! నన్ను నేనే నమస్కరిస్తున్నాను. నాకు నాశనం లేదు. బ్రహ్మ నుంచి గడ్డి వరకు జగత్తు నశించినా, నేను మిగిలిపోతాను.

అహో అహం నమో మహ్యం ఏకోఽహం దేహవానపి। క్వచిన్న గన్తా నాగన్తా వ్యాప్య విశ్వమవస్థితః

ఓహో! నన్ను నేనే నమస్కరిస్తున్నాను. శరీరం ఉన్నా, నేను ఒక్కడినే. ఎక్కడికీ పోను, రాను, విశ్వాన్ని అంతటా వ్యాపించి ఉన్నాను.

అహో అహం నమో మహ్యం దక్షో నాస్తీహ మత్సమః। అసంస్పృశ్య శరీరేణ యేన విశ్వం చిరం ధృతమ్

ఓహో! నన్ను నేనే నమస్కరిస్తున్నాను. నన్నంత నైపుణ్యం ఉన్నవాడు మరొకడు లేడు. శరీరాన్ని తాకకుండా, నేను ఈ విశ్వాన్ని ఎన్నాళ్లుగా నిలిపేను.

అహో అహం నమో మహ్యం యస్య మే నాస్తి కించన। అథవా యస్య మే సర్వం యద్ వాఙ్మనసగోచరమ్

ఓహో! నన్ను నేనే నమస్కరిస్తున్నాను. నాకు ఏదీ లేదు. లేదా, మాట, మనస్సుకు అందే అన్నీ నాదే.

జ్ఞానం జ్ఞేయం తథా జ్ఞాతా త్రితయం నాస్తి వాస్తవం। అజ్ఞానాద్ భాతి యత్రేదం సోఽహమస్మి నిరంజనః

జ్ఞానం, తెలిసే విషయం, తెలిసినవాడు — ఈ మూడు నిజంగా లేవు. అజ్ఞానం వల్ల కనిపించే దేనైనా, నేను అదే — మచ్చలేని వాడిని.

ద్వైతమూలమహో దుఃఖం నాన్యత్తస్యాఽస్తి భేషజం। దృశ్యమేతన్ మృషా సర్వం ఏకోఽహం చిద్రసోమలః

ఓహో! ద్వైతమే బాధలకు మూలం. దానికి ఇంకో మందు లేదు. కనబడేది అంతా అబద్ధమే. నేను ఒక్కడే, చిత్తస్వరూపమైన పవిత్రమైన వాడిని.

బోధమాత్రోఽహమజ్ఞానాద్ ఉపాధిః కల్పితో మయా। ఏవం విమృశతో నిత్యం నిర్వికల్పే స్థితిర్మమ

నేను కేవలం బోధ మాత్రమేను. అజ్ఞానంతోనే నేను నన్ను పరిమితిగా ఊహించుకున్నాను. ఈ విషయాన్ని ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ ఉంటే, నా స్థితి ఎప్పుడూ ఏ భేదాలూ లేని స్వరూపంగా ఉంటుంది.

న మే బన్ధోఽస్తి మోక్షో వా భ్రాన్తిః శాన్తో నిరాశ్రయా। అహో మయి స్థితం విశ్వం వస్తుతో న మయి స్థితమ్

నాకు బంధమూ లేదు, విమోచనమూ లేదు, మాయ కూడా లేదు. నా మనస్సు పూర్తిగా ప్రశాంతంగా ఉంది. ఆశ్చర్యం, ఈ విశ్వం నాలోనే ఉన్నట్టు కనిపిస్తున్నా, నిజంగా అది నాలో లేదు.

సశరీరమిదం విశ్వం న కించిదితి నిశ్చితం। శుద్ధచిన్మాత్ర ఆత్మా చ తత్కస్మిన్ కల్పనాధునా

ఈ శరీరంతో కూడిన విశ్వం అసలు ఏమీ కాదని నాకు నిశ్చయం. ఆత్మ శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే. అలాంటప్పుడు ఇప్పుడు ఊహించుకోవడానికి ఏముంది?

శరీరం స్వర్గనరకౌ బన్ధమోక్షౌ భయం తథా। కల్పనామాత్రమేవైతత్ కిం మే కార్యం చిదాత్మనః

శరీరం, స్వర్గం, నరకం, బంధం, విమోచనం, భయం ఇవన్నీ ఊహ మాత్రమే. నేను చైతన్య స్వరూపుడినై నాకు ఇందులో ఏమి పని ఉంది?

అహో జనసమూహేఽపి న ద్వైతం పశ్యతో మమ। అరణ్యమివ సంవృత్తం క్వ రతిం కరవాణ్యహమ్

ఓహో! జనసమూహంలో ఉన్నా నాకు ద్వైతం కనిపించదు. అది నాకు అడవి లా అనిపిస్తుంది. అలాంటప్పుడు నేను ఎక్కడ ఆనందాన్ని వెతకాలి?

నాహం దేహో న మే దేహో జీవో నాహమహం హి చిత్। అయమేవ హి మే బన్ధ ఆసీద్యా జీవితే స్పృహా

నేను శరీరం కాదు, శరీరం నాదీ కాదు. నేను జీవుడు కాదు, నేను చైతన్యమే. నాకు బంధంగా ఉన్నది జీవితం మీద ఉన్న ఆశ మాత్రమే.

అహో భువనకల్లోలైర్విచిత్రైర్ద్రాక్ సముత్థితం। మయ్యనంతమహాంభోధౌ చిత్తవాతే సముద్యతే

ఓహో! ఈ ప్రపంచపు అలలు ఎన్నో విధాలుగా, త్వరగా లేచి, నా అంతులేని మహాసముద్రంలో, మనస్సు అనే గాలితో ఉప్పొంగాయి.

మయ్యనంతమహాంభోధౌ చిత్తవాతే ప్రశామ్యతి। అభాగ్యాజ్జీవవణిజో జగత్పోతో వినశ్వరః

నా అంతులేని మహాసముద్రంలో మనస్సు అనే గాలి శాంతించగానే, జీవన వ్యాపారి అయిన జగత్తు అనే పడవ నశిస్తుంది.

మయ్యనన్తమహాంభోధావాశ్చర్యం జీవవీచయః। ఉద్యన్తి ఘ్నన్తి ఖేలన్తి ప్రవిశన్తి స్వభావతః

నా అంతులేని మహాసముద్రంలో జీవుల అలలు ఎంత అద్భుతంగా ఉన్నాయి! అవి లేచి, పడిపోతూ, ఆడుతూ, చివరికి మళ్లీ కలిసిపోతాయి — ఇవన్నీ వాటి స్వభావానుసారం జరుగుతాయి.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ అవినాశినమాత్మానం ఏకం విజ్ఞాయ తత్త్వతః। తవాత్మజ్ఞానస్య ధీరస్య కథమర్థార్జనే రతిః

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఆత్మ ఒకటే, అవినాశిగా ఉందని నిజంగా తెలుసుకున్నవాడికి, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన ధీరుడికి, లోకసంబంధమైన లాభాల కోసం ఆసక్తి ఎలా కలుగుతుంది?

ఆత్మాజ్ఞానాదహో ప్రీతిర్విషయభ్రమగోచరే। శుక్తేరజ్ఞానతో లోభో యథా రజతవిభ్రమే

ఆత్మజ్ఞానం లేకపోవడమే విషయాల పట్ల మమకారం కలిగిస్తుంది. అది ఎలా అంటే, ముత్యపు పొరను వెండి అని తప్పుగా భావించి లోభం కలిగినట్టు.

విశ్వం స్ఫురతి యత్రేదం తరఙ్గా ఇవ సాగరే। సోఽహమస్మీతి విజ్ఞాయ కిం దీన ఇవ ధావసి

ఈ విశ్వం సముద్రంలో అలలు లేచినట్టు, దేనిలో ప్రకాశిస్తుంది, నేను అదే అని తెలుసుకుంటే, ఎందుకు బాధతో పరుగెడుతున్నావు?

శ్రుత్వాపి శుద్ధచైతన్య ఆత్మానమతిసున్దరం। ఉపస్థేఽత్యన్తసంసక్తో మాలిన్యమధిగచ్ఛతి

ఆత్మ శుద్ధమైన, అందమైన చైతన్యమని విన్నా, ఇంద్రియ సుఖాల పట్ల బలమైన ఆసక్తి ఉన్నవాడు మలినతను పొందుతాడు.

సర్వభూతేషు చాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని। మునేర్జానత ఆశ్చర్యం మమత్వమనువర్తతే

ప్రతి జీవిలో ఆత్మను, ఆత్మలో ప్రతి జీవిని తెలుసుకున్న మునికి, 'ఇది నాది' అనే భావన ఇంకా ఉండటం నిజంగా ఆశ్చర్యమే.