అష్టావక్రగీతా

భ్రాన్తిమాత్రమిదం విశ్వం న కించిదితి నిశ్చయీ। నిర్వాసనః స్ఫూర్తిమాత్రో న కించిదివ శామ్యతి

ఈ జగత్తు భ్రమ మాత్రమే, మరేదీ కాదు అని నిశ్చయించు. వాసనలు లేకుండా, చైతన్యమే అయి, ఏదీ లేనట్టుగా నిశ్చలంగా ఉండిపోతావు.

ఏక ఏవ భవాంభోధావాసీదస్తి భవిష్యతి। న తే బన్ధోఽస్తి మోక్షో వా కృత్యకృత్యః సుఖం చర

ఈ భవసాగరంలో గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అన్నీ ఒకటే. నీకు బంధనమూ లేదు, ముక్తి లేదు, చేయాల్సింది, వదిలేయాల్సింది ఏమీ లేదు. సంతోషంగా జీవించు.

మా సఙ్కల్పవికల్పాభ్యాం చిత్తం క్షోభయ చిన్మయ। ఉపశామ్య సుఖం తిష్ఠ స్వాత్మన్యానన్దవిగ్రహే

ఓ చైతన్య స్వరూపుడా, సంకల్పాలు, అనుమానాలతో మనస్సును కలవరపెట్టకు. శాంతంగా ఉండి, ఆనందరూపమైన నీ స్వయంగా సుఖంగా నిలుచు.

త్యజైవ ధ్యానం సర్వత్ర మా కించిద్ హృది ధారయ। ఆత్మా త్వం ముక్త ఏవాసి కిం విమృశ్య కరిష్యసి

ధ్యానం పూర్తిగా వదిలిపెట్టు; హృదయంలో ఏదీ పట్టుకోకు. నువ్వే ఆత్మ, నువ్వు ఇప్పటికే స్వతంత్రుడివి—ఇంకా ఆలోచించి నువ్వు ఏమి సాధించగలవు?

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ ఆచక్ష్వ శృణు వా తాత నానాశాస్త్రాణ్యనేకశః। తథాపి న తవ స్వాస్థ్యం సర్వవిస్మరణాద్ ఋతే

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: బాబూ, ఎన్నో విధాలుగా అనేక శాస్త్రాలు చెప్పినా, విన్నా, అన్నీ మరచిపోవడం తప్ప నీకు నిజమైన ప్రశాంతత రాదు.

భోగం కర్మ సమాధిం వా కురు విజ్ఞ తథాపి తే। చిత్తం నిరస్తసర్వాశమత్యర్థం రోచయిష్యతి

ఓ జ్ఞాని, నీవు అనుభవాలు పొందినా, పనులు చేసినా, ధ్యానం చేసినా, నీ మనసు అన్ని ఆశలు వదిలిపెట్టినప్పుడు మాత్రమే అది నిజంగా ఆనందిస్తుంది.

ఆయాసాత్సకలో దుఃఖీ నైనం జానాతి కశ్చన। అనేనైవోపదేశేన ధన్యః ప్రాప్నోతి నిర్వృతిమ్

ప్రయత్నం వల్ల అందరూ బాధపడుతున్నారు; ఈ నిజాన్ని ఎవ్వరూ గుర్తించరు. ఈ బోధను గ్రహించిన అదృష్టవంతుడు మాత్రమే శాంతిని పొందుతాడు.

వ్యాపారే ఖిద్యతే యస్తు నిమేషోన్మేషయోరపి। తస్యాలస్య ధురీణస్య సుఖం నన్యస్య కస్యచిత్

పని చేయడంలో, కనురెప్పలు మూసే తెరిచేంత సేపు కూడా ఇబ్బంది పడేవాడు, అతడు మిగతా అందరికంటే మోస్తరు. నిజమైన సుఖం అతనికే, ఇంకెవరికీ కాదు.

ఇదం కృతమిదం నేతి ద్వంద్వైర్ముక్తం యదా మనః। ధర్మార్థకామమోక్షేషు నిరపేక్షం తదా భవేత్

‘ఇది చేశాను, ఇది చేయలేదు’ అనే ద్వంద్వాలు పోయినప్పుడు మనసు ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం—ఇవి అన్నింటిలోనూ నిర్లిప్తంగా ఉంటుంది.

విరక్తో విషయద్వేష్టా రాగీ విషయలోలుపః। గ్రహమోక్షవిహీనస్తు న విరక్తో న రాగవాన్

విషయాలను ద్వేషించేవాడు విరక్తుడు; వాటిని కోరేవాడు రాగితో ఉన్నవాడు. కానీ పట్టుకోవడం, వదిలిపెట్టడం రెండూ లేని వాడు, అతడు రాగి కాదు, విరక్తుడూ కాదు.

హేయోపాదేయతా తావత్సంసారవిటపాంకురః। స్పృహా జీవతి యావద్ వై నిర్విచారదశాస్పదమ్

పట్టుకోవాలి, వదిలిపెట్టాలి అనే భావన, ఆశ ఉన్నంతవరకూ, ఈ Samsāram అనే చెట్టు మొగ్గలా ఉంటుంది. విచారణ స్థితి వచ్చినప్పుడు మాత్రమే అది పోతుంది.

ప్రవృత్తౌ జాయతే రాగో నిర్వృత్తౌ ద్వేష ఏవ హి। నిర్ద్వన్ద్వో బాలవద్ ధీమాన్ ఏవమేవ వ్యవస్థితః

పనిలో రాగం కలుగుతుంది, పనిలేకపోతే ద్వేషం కలుగుతుంది. కానీ ద్వంద్వాలు లేని జ్ఞాని, పిల్లాడిలా నిర్లిప్తంగా ఉంటాడు.

హాతుమిచ్ఛతి సంసారం రాగీ దుఃఖజిహాసయా। వీతరాగో హి నిర్దుఃఖస్తస్మిన్నపి న ఖిద్యతి

రాగితో ఉన్నవాడు బాధ తప్పించుకోవాలనే కోరికతో సంసారం వదిలిపెట్టాలనుకుంటాడు. కానీ విరక్తుడు బాధలేనివాడు, అందుకే సంసారంలో ఉన్నా అతడికి ఇబ్బంది ఉండదు.

యస్యాభిమానో మోక్షేఽపి దేహేఽపి మమతా తథా। న చ జ్ఞానీ న వా యోగీ కేవలం దుఃఖభాగసౌ

మోక్షంలో కూడా అహంకారం, శరీరంపై మమకారం ఉన్నవాడు, అతడు జ్ఞాని కాదు, యోగి కూడా కాదు—కేవలం బాధను అనుభవించేవాడే.

హరో యద్యుపదేష్టా తే హరిః కమలజోఽపి వా। తథాపి న తవ స్వాథ్యం సర్వవిస్మరణాదృతే

హరుడు, హరిదేవుడు, బ్రహ్మదేవుడు నేర్పినా కూడా, అన్నీ మరచిపోవడం తప్ప నీకు నిజమైన ప్రశాంతత రాదు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ తేన జ్ఞానఫలం ప్రాప్తం యోగాభ్యాసఫలం తథా। తృప్తః స్వచ్ఛేన్ద్రియో నిత్యం ఏకాకీ రమతే తు యః

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: జ్ఞాన ఫలం, యోగ సాధన ఫలం పొందినవాడు, ఎప్పుడూ స్వచ్చమైన, తృప్తిగా ఉన్న ఇంద్రియాలతో ఒంటరిగా ఆనందంగా ఉంటాడు.

న కదాచిజ్జగత్యస్మిన్ తత్త్వజ్ఞా హన్త ఖిద్యతి। యత ఏకేన తేనేదం పూర్ణం బ్రహ్మాణ్డమణ్డలమ్

ఈ లోకంలో తత్వజ్ఞుడు ఎప్పుడూ బాధపడడు. ఎందుకంటే ఒక్క అతడివల్లే ఈ బ్రహ్మాండమంతా పరిపూర్ణంగా ఉంటుంది.

న జాతు విషయాః కేఽపి స్వారామం హర్షయన్త్యమీ। సల్లకీపల్లవప్రీతమివేభం నింబపల్లవాః

తనలో తానే ఆనందపడేవాడికి, ఎలాంటి విషయాలు కూడా సంతోషం ఇవ్వవు. అది సల్లకి మొగ్గలు ఇష్టపడే ఏనుగుకు, నింబ మొగ్గలు ఇష్టం లేనట్టు.

యస్తు భోగేషు భుక్తేషు న భవత్యధివాసితా। అభుక్తేషు నిరాకాంక్షీ తదృశో భవదుర్లభః

భోగాలు అనుభవిస్తున్నప్పుడు వాటి ప్రభావం లేకుండా ఉండేవాడు, అనుభవించని సమయంలో కోరిక లేనివాడు—అలాంటి వారు చాలా అరుదు.

బుభుక్షురిహ సంసారే ముముక్షురపి దృశ్యతే। భోగమోక్షనిరాకాంక్షీ విరలో హి మహాశయః

ఈ లోకంలో కొందరు అనుభవాలను కోరుతారు, మరికొందరు మోక్షాన్ని కోరుతారు. కానీ భోగం, మోక్షం రెండింటిపైనా కోరిక లేని మహాత్ముడు చాలా అరుదు.

ధర్మార్థకామమోక్షేషు జీవితే మరణే తథా। కస్యాప్యుదారచిత్తస్య హేయోపాదేయతా న హి

ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం, జీవితం, మరణం—ఇవి అన్నింటిలోనూ, ఉదారమైన మనసున్నవాడికి పట్టుకోవాలి, వదిలిపెట్టాలి అనే భావన ఉండదు.

వాంఛా న విశ్వవిలయే న ద్వేషస్తస్య చ స్థితౌ। యథా జీవికయా తస్మాద్ ధన్య ఆస్తే యథా సుఖమ్

ఈ జగత్తు నశించినా అతనికి ఆశ ఉండదు, ఉన్నా ద్వేషం ఉండదు. తనకు వచ్చిన జీవితం ఎలా ఉన్నా, సంతోషంగా, ధన్యుడిగా ఉంటాడు.

కృతార్థోఽనేన జ్ఞానేనేత్యేవం గలితధీః కృతీ। పశ్యన్ శృణ్వన్ స్పృశన్ జిఘ్రన్న్ అశ్నన్నస్తే యథా సుఖమ్

ఈ జ్ఞానంతో తృప్తి చెందినవాడు, అన్ని ఆలోచనలు విడిచిపెట్టి, చూస్తూ, వినుతూ, తాకుతూ, వాసన పీలుస్తూ, తింటూ, సుఖంగా ఉంటాడు.

శూన్యా దృష్టిర్వృథా చేష్టా వికలానీన్ద్రియాణి చ। న స్పృహా న విరక్తిర్వా క్షీణసంసారసాగరే

అతని చూపు ఖాళీగా ఉంటుంది, పనులు వ్యర్థంగా ఉంటాయి, ఇంద్రియాలు బలహీనంగా ఉంటాయి. సంసారసాగరం తగ్గిపోయినవాడికి ఆశా, విరక్తి రెండూ ఉండవు.

న జగర్తి న నిద్రాతి నోన్మీలతి న మీలతి। అహో పరదశా క్వాపి వర్తతే ముక్తచేతసః

అతను మేలుకోడు, నిద్రపోడు, కన్నులు తెరచడు, మూసుకోడు. ఓహో! ముక్తచిత్తుడి స్థితి ఎక్కడో వింతగా ఉంది.

సర్వత్ర దృశ్యతే స్వస్థః సర్వత్ర విమలాశయః। సమస్తవాసనా ముక్తో ముక్తః సర్వత్ర రాజతే

అతను ఎక్కడ చూసినా స్థిరంగా, నిర్మలమైన హృదయంతో కనిపిస్తాడు. అన్ని వాసనల నుండి విముక్తుడై, ఎక్కడైనా ప్రకాశిస్తాడు.

పశ్యన్ శృణ్వన్ స్పృశన్ జిఘ్రన్న్ అశ్నన్ గృణ్హన్ వదన్ వ్రజన్। ఈహితానీహితైర్ముక్తో ముక్త ఏవ మహాశయః

చూస్తూ, వినుతూ, తాకుతూ, వాసన పీలుస్తూ, తింటూ, తీసుకుంటూ, మాట్లాడుతూ, నడుస్తూ—చేయాల్సినదీ, చేయకూడదీ అన్న బంధనాల్లేకుండా, ఆ మహాత్ముడు నిజంగా ముక్తుడే.

న నిన్దతి న చ స్తౌతి న హృష్యతి న కుప్యతి। న దదాతి న గృణ్హాతి ముక్తః సర్వత్ర నీరసః

అతను దూషించడు, పొగిడడు, ఆనందించడు, కోపపడడు; ఇవ్వడు, తీసుకోడు—ముక్తుడై ఎక్కడైనా నిరాసక్తుడిగా ఉంటాడు.

సానురాగాం స్త్రియం దృష్ట్వా మృత్యుం వా సముపస్థితం। అవిహ్వలమనాః స్వస్థో ముక్త ఏవ మహాశయః

ప్రేమతో ఉన్న స్త్రీని చూసినా, మరణం సమీపించినా, అతని మనస్సు కదలదు, స్థిరంగా ఉంటుంది—అటువంటి మహాత్ముడు నిజంగా ముక్తుడే.