అష్టావక్రగీతా

విశ్వం స్ఫురతి యత్రేదం తరంగా ఇవ సాగరే। తత్త్వమేవ న సన్దేహశ్చిన్మూర్తే విజ్వరో భవ

ఈ విశ్వం సముద్రంలో తరంగాల్లా ప్రకాశిస్తున్నది. అది మాత్రమే సత్యం, ఇందులో సందేహం లేదు. ఓ చైతన్య స్వరూపుడా, విచారాన్ని వదిలిపెట్టు.

శ్రద్ధస్వ తాత శ్రద్ధస్వ నాత్ర మోఽహం కురుష్వ భోః। జ్ఞానస్వరూపో భగవానాత్మా త్వం ప్రకృతేః పరః

నమ్మకం పెట్టు బిడ్డా, నమ్మకం పెట్టు. ఇక్కడ మాయలో పడవద్దు. ఆత్మే నిజమైన జ్ఞానం, దైవ స్వరూపం, ప్రకృతికి అతీతమైనది.

గుణైః సంవేష్టితో దేహస్తిష్ఠత్యాయాతి యాతి చ। ఆత్మా న గంతా నాగంతా కిమేనమనుశోచసి

గుణాలతో కూడిన ఈ శరీరం నిలుస్తుంది, వస్తుంది, పోతుంది. ఆత్మకి రావడం పోవడం ఉండదు. దానికి ఎందుకు విచారం చేస్తావు?

దేహస్తిష్ఠతు కల్పాన్తం గచ్ఛత్వద్యైవ వా పునః। క్వ వృద్ధిః క్వ చ వా హానిస్తవ చిన్మాత్రరూపిణః

ఈ శరీరం యుగాంతం వరకు ఉన్నా, లేదా ఇప్పుడే పోయినా, నీవు చైతన్య స్వరూపుడవు కాబట్టి నీకు పెరుగుదల, తగ్గుదల ఏమీలేదు.

త్వయ్యనంతమహాంభోధౌ విశ్వవీచిః స్వభావతః। ఉదేతు వాస్తమాయాతు న తే వృద్ధిర్న వా క్షతిః

నీవు అనంతమైన మహాసముద్రం వంటివాడివి. విశ్వం తరంగాల్లా సహజంగా ఉద్భవిస్తుంది, లయమవుతుంది. అవి వచ్చినా, పోయినా నీకు లాభం, నష్టం ఏమీ లేదు.

తాత చిన్మాత్రరూపోఽసి న తే భిన్నమిదం జగత్। అతః కస్య కథం కుత్ర హేయోపాదేయకల్పనా

బిడ్డా, నువ్వు చిత్తమాత్ర స్వరూపుడవు. ఈ జగత్తు నీకు వేరయినది కాదు. అందువల్ల ఎవరికోసం, ఎలా, ఎక్కడ తీసుకోవాలి, వదలాలి అనే భావన ఎలా వస్తుంది?

ఏకస్మిన్నవ్యయే శాన్తే చిదాకాశేఽమలే త్వయి। కుతో జన్మ కుతో కర్మ కుతోఽహంకార ఏవ చ

నీవు ఒకటే, నశించని, శాంతమైన, నిర్మలమైన చైతన్యాకాశం. అందులో జన్మ, కర్మ, అహంకారం ఎలా వస్తాయి?

యత్త్వం పశ్యసి తత్రైకస్త్వమేవ ప్రతిభాససే। కిం పృథక్ భాసతే స్వర్ణాత్ కటకాంగదనూపురమ్

నీవు చూస్తున్నదల్లా అక్కడ నువ్వే ప్రకాశిస్తున్నావు. బంగారం లేకుండా కంకణాలు, వడ్రంగులు, పాదసరాలు వేరుగా మెరిసేనా?

అయం సోఽహమయం నాహం విభాగమితి సంత్యజ। సర్వమాత్మేతి నిశ్చిత్య నిఃసఙ్కల్పః సుఖీ భవ

'ఇది నేను, ఇది నేను కాదు' అనే భేద భావనను వదిలిపెట్టు. అన్నీ ఆత్మే అని తెలుసుకుని, సంకల్పాలు లేకుండా సంతోషంగా ఉండు.

తవైవాజ్ఞానతో విశ్వం త్వమేకః పరమార్థతః। త్వత్తోఽన్యో నాస్తి సంసారీ నాసంసారీ చ కశ్చన

నీ అవిద్య వల్లే ఈ జగత్తు కనిపిస్తుంది. నిజానికి నువ్వొక్కడివే. నీతో వేరుగా బంధుడు, ముక్తుడు ఎవ్వరూ లేరు.

భ్రాన్తిమాత్రమిదం విశ్వం న కించిదితి నిశ్చయీ। నిర్వాసనః స్ఫూర్తిమాత్రో న కించిదివ శామ్యతి

ఈ జగత్తు భ్రమ మాత్రమే, మరేదీ కాదు అని నిశ్చయించు. వాసనలు లేకుండా, చైతన్యమే అయి, ఏదీ లేనట్టుగా నిశ్చలంగా ఉండిపోతావు.

ఏక ఏవ భవాంభోధావాసీదస్తి భవిష్యతి। న తే బన్ధోఽస్తి మోక్షో వా కృత్యకృత్యః సుఖం చర

ఈ భవసాగరంలో గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అన్నీ ఒకటే. నీకు బంధనమూ లేదు, ముక్తి లేదు, చేయాల్సింది, వదిలేయాల్సింది ఏమీ లేదు. సంతోషంగా జీవించు.

మా సఙ్కల్పవికల్పాభ్యాం చిత్తం క్షోభయ చిన్మయ। ఉపశామ్య సుఖం తిష్ఠ స్వాత్మన్యానన్దవిగ్రహే

ఓ చైతన్య స్వరూపుడా, సంకల్పాలు, అనుమానాలతో మనస్సును కలవరపెట్టకు. శాంతంగా ఉండి, ఆనందరూపమైన నీ స్వయంగా సుఖంగా నిలుచు.

త్యజైవ ధ్యానం సర్వత్ర మా కించిద్ హృది ధారయ। ఆత్మా త్వం ముక్త ఏవాసి కిం విమృశ్య కరిష్యసి

ధ్యానం పూర్తిగా వదిలిపెట్టు; హృదయంలో ఏదీ పట్టుకోకు. నువ్వే ఆత్మ, నువ్వు ఇప్పటికే స్వతంత్రుడివి—ఇంకా ఆలోచించి నువ్వు ఏమి సాధించగలవు?

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ ఆచక్ష్వ శృణు వా తాత నానాశాస్త్రాణ్యనేకశః। తథాపి న తవ స్వాస్థ్యం సర్వవిస్మరణాద్ ఋతే

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: బాబూ, ఎన్నో విధాలుగా అనేక శాస్త్రాలు చెప్పినా, విన్నా, అన్నీ మరచిపోవడం తప్ప నీకు నిజమైన ప్రశాంతత రాదు.

భోగం కర్మ సమాధిం వా కురు విజ్ఞ తథాపి తే। చిత్తం నిరస్తసర్వాశమత్యర్థం రోచయిష్యతి

ఓ జ్ఞాని, నీవు అనుభవాలు పొందినా, పనులు చేసినా, ధ్యానం చేసినా, నీ మనసు అన్ని ఆశలు వదిలిపెట్టినప్పుడు మాత్రమే అది నిజంగా ఆనందిస్తుంది.

ఆయాసాత్సకలో దుఃఖీ నైనం జానాతి కశ్చన। అనేనైవోపదేశేన ధన్యః ప్రాప్నోతి నిర్వృతిమ్

ప్రయత్నం వల్ల అందరూ బాధపడుతున్నారు; ఈ నిజాన్ని ఎవ్వరూ గుర్తించరు. ఈ బోధను గ్రహించిన అదృష్టవంతుడు మాత్రమే శాంతిని పొందుతాడు.

వ్యాపారే ఖిద్యతే యస్తు నిమేషోన్మేషయోరపి। తస్యాలస్య ధురీణస్య సుఖం నన్యస్య కస్యచిత్

పని చేయడంలో, కనురెప్పలు మూసే తెరిచేంత సేపు కూడా ఇబ్బంది పడేవాడు, అతడు మిగతా అందరికంటే మోస్తరు. నిజమైన సుఖం అతనికే, ఇంకెవరికీ కాదు.

ఇదం కృతమిదం నేతి ద్వంద్వైర్ముక్తం యదా మనః। ధర్మార్థకామమోక్షేషు నిరపేక్షం తదా భవేత్

‘ఇది చేశాను, ఇది చేయలేదు’ అనే ద్వంద్వాలు పోయినప్పుడు మనసు ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం—ఇవి అన్నింటిలోనూ నిర్లిప్తంగా ఉంటుంది.

విరక్తో విషయద్వేష్టా రాగీ విషయలోలుపః। గ్రహమోక్షవిహీనస్తు న విరక్తో న రాగవాన్

విషయాలను ద్వేషించేవాడు విరక్తుడు; వాటిని కోరేవాడు రాగితో ఉన్నవాడు. కానీ పట్టుకోవడం, వదిలిపెట్టడం రెండూ లేని వాడు, అతడు రాగి కాదు, విరక్తుడూ కాదు.

హేయోపాదేయతా తావత్సంసారవిటపాంకురః। స్పృహా జీవతి యావద్ వై నిర్విచారదశాస్పదమ్

పట్టుకోవాలి, వదిలిపెట్టాలి అనే భావన, ఆశ ఉన్నంతవరకూ, ఈ Samsāram అనే చెట్టు మొగ్గలా ఉంటుంది. విచారణ స్థితి వచ్చినప్పుడు మాత్రమే అది పోతుంది.

ప్రవృత్తౌ జాయతే రాగో నిర్వృత్తౌ ద్వేష ఏవ హి। నిర్ద్వన్ద్వో బాలవద్ ధీమాన్ ఏవమేవ వ్యవస్థితః

పనిలో రాగం కలుగుతుంది, పనిలేకపోతే ద్వేషం కలుగుతుంది. కానీ ద్వంద్వాలు లేని జ్ఞాని, పిల్లాడిలా నిర్లిప్తంగా ఉంటాడు.

హాతుమిచ్ఛతి సంసారం రాగీ దుఃఖజిహాసయా। వీతరాగో హి నిర్దుఃఖస్తస్మిన్నపి న ఖిద్యతి

రాగితో ఉన్నవాడు బాధ తప్పించుకోవాలనే కోరికతో సంసారం వదిలిపెట్టాలనుకుంటాడు. కానీ విరక్తుడు బాధలేనివాడు, అందుకే సంసారంలో ఉన్నా అతడికి ఇబ్బంది ఉండదు.

యస్యాభిమానో మోక్షేఽపి దేహేఽపి మమతా తథా। న చ జ్ఞానీ న వా యోగీ కేవలం దుఃఖభాగసౌ

మోక్షంలో కూడా అహంకారం, శరీరంపై మమకారం ఉన్నవాడు, అతడు జ్ఞాని కాదు, యోగి కూడా కాదు—కేవలం బాధను అనుభవించేవాడే.

హరో యద్యుపదేష్టా తే హరిః కమలజోఽపి వా। తథాపి న తవ స్వాథ్యం సర్వవిస్మరణాదృతే

హరుడు, హరిదేవుడు, బ్రహ్మదేవుడు నేర్పినా కూడా, అన్నీ మరచిపోవడం తప్ప నీకు నిజమైన ప్రశాంతత రాదు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ తేన జ్ఞానఫలం ప్రాప్తం యోగాభ్యాసఫలం తథా। తృప్తః స్వచ్ఛేన్ద్రియో నిత్యం ఏకాకీ రమతే తు యః

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: జ్ఞాన ఫలం, యోగ సాధన ఫలం పొందినవాడు, ఎప్పుడూ స్వచ్చమైన, తృప్తిగా ఉన్న ఇంద్రియాలతో ఒంటరిగా ఆనందంగా ఉంటాడు.

న కదాచిజ్జగత్యస్మిన్ తత్త్వజ్ఞా హన్త ఖిద్యతి। యత ఏకేన తేనేదం పూర్ణం బ్రహ్మాణ్డమణ్డలమ్

ఈ లోకంలో తత్వజ్ఞుడు ఎప్పుడూ బాధపడడు. ఎందుకంటే ఒక్క అతడివల్లే ఈ బ్రహ్మాండమంతా పరిపూర్ణంగా ఉంటుంది.

న జాతు విషయాః కేఽపి స్వారామం హర్షయన్త్యమీ। సల్లకీపల్లవప్రీతమివేభం నింబపల్లవాః

తనలో తానే ఆనందపడేవాడికి, ఎలాంటి విషయాలు కూడా సంతోషం ఇవ్వవు. అది సల్లకి మొగ్గలు ఇష్టపడే ఏనుగుకు, నింబ మొగ్గలు ఇష్టం లేనట్టు.

యస్తు భోగేషు భుక్తేషు న భవత్యధివాసితా। అభుక్తేషు నిరాకాంక్షీ తదృశో భవదుర్లభః

భోగాలు అనుభవిస్తున్నప్పుడు వాటి ప్రభావం లేకుండా ఉండేవాడు, అనుభవించని సమయంలో కోరిక లేనివాడు—అలాంటి వారు చాలా అరుదు.