అష్టావక్రగీతా

జనక ఉవాచ॥ ప్రకృత్యా శూన్యచిత్తో యః ప్రమాదాద్ భావభావనః। నిద్రితో బోధిత ఇవ క్షీణసంస్మరణో హి సః

జనకుడు చెప్పాడు: సహజంగా మనసు ఖాళీగా ఉండి, అప్రమత్తత వల్ల విషయాలపై ధ్యానం చేసే వాడు, మేలుకుని ఉన్నా నిద్రలో ఉన్నవాడిలా ఉంటాడు. ఎందుకంటే అతని జ్ఞాపకం తగ్గిపోయింది.

క్వ ధనాని క్వ మిత్రాణి క్వ మే విషయదస్యవః। క్వ శాస్త్రం క్వ చ విజ్ఞానం యదా మే గలితా స్పృహా

నాకు ధనం ఎక్కడ, మిత్రులు ఎక్కడ, విషయాలు ఎక్కడ? శాస్త్రం ఎక్కడ, జ్ఞానం ఎక్కడ? ఎందుకంటే నా కోరిక అంతా పోయింది.

విజ్ఞాతే సాక్షిపురుషే పరమాత్మని చేశ్వరే। నైరాశ్యే బంధమోక్షే చ న చింతా ముక్తయే మమ

సాక్షిపురుషుడిని, పరమాత్మను, ఈశ్వరుడిని తెలుసుకున్న తర్వాత, ఆశ, బంధం, మోక్షం లేనప్పుడు, నాకు మోక్షం గురించి ఆలోచన లేదు.

అంతర్వికల్పశూన్యస్య బహిః స్వచ్ఛన్దచారిణః। భ్రాన్తస్యేవ దశాస్తాస్తాస్తాదృశా ఏవ జానతే

లోపల ఊహలు లేని వాడు, బయట స్వేచ్ఛగా తిరిగే వాడు, అతనికి కలిగే అనుభూతులు మూర్ఖుడివి లాంటివే. అలాంటి వాడే వాటిని నిజంగా తెలుసుకుంటాడు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ యథాతథోపదేశేన కృతార్థః సత్త్వబుద్ధిమాన్। ఆజీవమపి జిజ్ఞాసుః పరస్తత్ర విముహ్యతి

అష్టావక్రుడు చెప్పాడు: ఎలాంటి ఉపదేశం వచ్చినా, సత్యాన్ని గ్రహించిన జ్ఞాని సంతృప్తిగా ఉంటాడు. కానీ జిజ్ఞాసువు జీవితాంతం అయినా అక్కడే అయోమయంలో ఉంటాడు.

మోక్షో విషయవైరస్యం బన్ధో వైషయికో రసః। ఏతావదేవ విజ్ఞానం యథేచ్ఛసి తథా కురు

ఇంద్రియ విషయాల పట్ల విరక్తి కలిగినవాడే ముక్తుడు. వాటి మీద ఆసక్తి ఉన్నవాడే బంధనంలో ఉన్నవాడు. ఇదే నిజమైన జ్ఞానం. నీవు ఎలా కావాలనుకుంటే అలా చేయు.

వాగ్మిప్రాజ్ఞానమహోద్యోగం జనం మూకజడాలసం। కరోతి తత్త్వబోధోఽయమతస్త్యక్తో బుభుక్షభిః

తత్త్వ జ్ఞానం ఉన్నవాడు ఎంత వాగ్మి, తెలివైనవాడు, శ్రమపడే వాడైనా, మౌనంగా, మూర్ఖుడిగా, అలసత్వంతో మారిపోతాడు. అందుకే భోగాలకోరే వారు దీనిని వదిలేస్తారు.

న త్వం దేహో న తే దేహో భోక్తా కర్తా న వా భవాన్। చిద్రూపోఽసి సదా సాక్షీ నిరపేక్షః సుఖం చర

నువ్వు ఈ శరీరం కాదు, ఈ శరీరం నీది కాదు. నువ్వు అనుభవించే వాడవు కాదు, చేయు వాడవు కూడా కాదు. నువ్వు చైతన్య స్వరూపుడవు, ఎప్పుడూ సాక్షిగా, అసక్తిగా ఉంటూ ఆనందంగా జీవించు.

రాగద్వేషౌ మనోధర్మౌ న మనస్తే కదాచన। నిర్వికల్పోఽసి బోధాత్మా నిర్వికారః సుఖం చర

ఆసక్తి, ద్వేషం అన్నీ మనస్సు లక్షణాలు. మనస్సు ఎప్పుడూ నీది కాదు. నువ్వు వివేచనలేని, మార్పులేని చైతన్యమే. సంతోషంగా జీవించు.

సర్వభూతేషు చాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని। విజ్ఞాయ నిరహంకారో నిర్మమస్త్వం సుఖీ భవ

ప్రతి జీవిలో ఆత్మను, ఆత్మలో అన్ని జీవులను చూస్తూ, అహంకారం, మమకారం లేకుండా సుఖంగా ఉండు.

విశ్వం స్ఫురతి యత్రేదం తరంగా ఇవ సాగరే। తత్త్వమేవ న సన్దేహశ్చిన్మూర్తే విజ్వరో భవ

ఈ విశ్వం సముద్రంలో తరంగాల్లా ప్రకాశిస్తున్నది. అది మాత్రమే సత్యం, ఇందులో సందేహం లేదు. ఓ చైతన్య స్వరూపుడా, విచారాన్ని వదిలిపెట్టు.

శ్రద్ధస్వ తాత శ్రద్ధస్వ నాత్ర మోఽహం కురుష్వ భోః। జ్ఞానస్వరూపో భగవానాత్మా త్వం ప్రకృతేః పరః

నమ్మకం పెట్టు బిడ్డా, నమ్మకం పెట్టు. ఇక్కడ మాయలో పడవద్దు. ఆత్మే నిజమైన జ్ఞానం, దైవ స్వరూపం, ప్రకృతికి అతీతమైనది.

గుణైః సంవేష్టితో దేహస్తిష్ఠత్యాయాతి యాతి చ। ఆత్మా న గంతా నాగంతా కిమేనమనుశోచసి

గుణాలతో కూడిన ఈ శరీరం నిలుస్తుంది, వస్తుంది, పోతుంది. ఆత్మకి రావడం పోవడం ఉండదు. దానికి ఎందుకు విచారం చేస్తావు?

దేహస్తిష్ఠతు కల్పాన్తం గచ్ఛత్వద్యైవ వా పునః। క్వ వృద్ధిః క్వ చ వా హానిస్తవ చిన్మాత్రరూపిణః

ఈ శరీరం యుగాంతం వరకు ఉన్నా, లేదా ఇప్పుడే పోయినా, నీవు చైతన్య స్వరూపుడవు కాబట్టి నీకు పెరుగుదల, తగ్గుదల ఏమీలేదు.

త్వయ్యనంతమహాంభోధౌ విశ్వవీచిః స్వభావతః। ఉదేతు వాస్తమాయాతు న తే వృద్ధిర్న వా క్షతిః

నీవు అనంతమైన మహాసముద్రం వంటివాడివి. విశ్వం తరంగాల్లా సహజంగా ఉద్భవిస్తుంది, లయమవుతుంది. అవి వచ్చినా, పోయినా నీకు లాభం, నష్టం ఏమీ లేదు.

తాత చిన్మాత్రరూపోఽసి న తే భిన్నమిదం జగత్। అతః కస్య కథం కుత్ర హేయోపాదేయకల్పనా

బిడ్డా, నువ్వు చిత్తమాత్ర స్వరూపుడవు. ఈ జగత్తు నీకు వేరయినది కాదు. అందువల్ల ఎవరికోసం, ఎలా, ఎక్కడ తీసుకోవాలి, వదలాలి అనే భావన ఎలా వస్తుంది?

ఏకస్మిన్నవ్యయే శాన్తే చిదాకాశేఽమలే త్వయి। కుతో జన్మ కుతో కర్మ కుతోఽహంకార ఏవ చ

నీవు ఒకటే, నశించని, శాంతమైన, నిర్మలమైన చైతన్యాకాశం. అందులో జన్మ, కర్మ, అహంకారం ఎలా వస్తాయి?

యత్త్వం పశ్యసి తత్రైకస్త్వమేవ ప్రతిభాససే। కిం పృథక్ భాసతే స్వర్ణాత్ కటకాంగదనూపురమ్

నీవు చూస్తున్నదల్లా అక్కడ నువ్వే ప్రకాశిస్తున్నావు. బంగారం లేకుండా కంకణాలు, వడ్రంగులు, పాదసరాలు వేరుగా మెరిసేనా?

అయం సోఽహమయం నాహం విభాగమితి సంత్యజ। సర్వమాత్మేతి నిశ్చిత్య నిఃసఙ్కల్పః సుఖీ భవ

'ఇది నేను, ఇది నేను కాదు' అనే భేద భావనను వదిలిపెట్టు. అన్నీ ఆత్మే అని తెలుసుకుని, సంకల్పాలు లేకుండా సంతోషంగా ఉండు.

తవైవాజ్ఞానతో విశ్వం త్వమేకః పరమార్థతః। త్వత్తోఽన్యో నాస్తి సంసారీ నాసంసారీ చ కశ్చన

నీ అవిద్య వల్లే ఈ జగత్తు కనిపిస్తుంది. నిజానికి నువ్వొక్కడివే. నీతో వేరుగా బంధుడు, ముక్తుడు ఎవ్వరూ లేరు.

భ్రాన్తిమాత్రమిదం విశ్వం న కించిదితి నిశ్చయీ। నిర్వాసనః స్ఫూర్తిమాత్రో న కించిదివ శామ్యతి

ఈ జగత్తు భ్రమ మాత్రమే, మరేదీ కాదు అని నిశ్చయించు. వాసనలు లేకుండా, చైతన్యమే అయి, ఏదీ లేనట్టుగా నిశ్చలంగా ఉండిపోతావు.

ఏక ఏవ భవాంభోధావాసీదస్తి భవిష్యతి। న తే బన్ధోఽస్తి మోక్షో వా కృత్యకృత్యః సుఖం చర

ఈ భవసాగరంలో గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అన్నీ ఒకటే. నీకు బంధనమూ లేదు, ముక్తి లేదు, చేయాల్సింది, వదిలేయాల్సింది ఏమీ లేదు. సంతోషంగా జీవించు.

మా సఙ్కల్పవికల్పాభ్యాం చిత్తం క్షోభయ చిన్మయ। ఉపశామ్య సుఖం తిష్ఠ స్వాత్మన్యానన్దవిగ్రహే

ఓ చైతన్య స్వరూపుడా, సంకల్పాలు, అనుమానాలతో మనస్సును కలవరపెట్టకు. శాంతంగా ఉండి, ఆనందరూపమైన నీ స్వయంగా సుఖంగా నిలుచు.

త్యజైవ ధ్యానం సర్వత్ర మా కించిద్ హృది ధారయ। ఆత్మా త్వం ముక్త ఏవాసి కిం విమృశ్య కరిష్యసి

ధ్యానం పూర్తిగా వదిలిపెట్టు; హృదయంలో ఏదీ పట్టుకోకు. నువ్వే ఆత్మ, నువ్వు ఇప్పటికే స్వతంత్రుడివి—ఇంకా ఆలోచించి నువ్వు ఏమి సాధించగలవు?

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ ఆచక్ష్వ శృణు వా తాత నానాశాస్త్రాణ్యనేకశః। తథాపి న తవ స్వాస్థ్యం సర్వవిస్మరణాద్ ఋతే

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: బాబూ, ఎన్నో విధాలుగా అనేక శాస్త్రాలు చెప్పినా, విన్నా, అన్నీ మరచిపోవడం తప్ప నీకు నిజమైన ప్రశాంతత రాదు.

భోగం కర్మ సమాధిం వా కురు విజ్ఞ తథాపి తే। చిత్తం నిరస్తసర్వాశమత్యర్థం రోచయిష్యతి

ఓ జ్ఞాని, నీవు అనుభవాలు పొందినా, పనులు చేసినా, ధ్యానం చేసినా, నీ మనసు అన్ని ఆశలు వదిలిపెట్టినప్పుడు మాత్రమే అది నిజంగా ఆనందిస్తుంది.

ఆయాసాత్సకలో దుఃఖీ నైనం జానాతి కశ్చన। అనేనైవోపదేశేన ధన్యః ప్రాప్నోతి నిర్వృతిమ్

ప్రయత్నం వల్ల అందరూ బాధపడుతున్నారు; ఈ నిజాన్ని ఎవ్వరూ గుర్తించరు. ఈ బోధను గ్రహించిన అదృష్టవంతుడు మాత్రమే శాంతిని పొందుతాడు.

వ్యాపారే ఖిద్యతే యస్తు నిమేషోన్మేషయోరపి। తస్యాలస్య ధురీణస్య సుఖం నన్యస్య కస్యచిత్

పని చేయడంలో, కనురెప్పలు మూసే తెరిచేంత సేపు కూడా ఇబ్బంది పడేవాడు, అతడు మిగతా అందరికంటే మోస్తరు. నిజమైన సుఖం అతనికే, ఇంకెవరికీ కాదు.

ఇదం కృతమిదం నేతి ద్వంద్వైర్ముక్తం యదా మనః। ధర్మార్థకామమోక్షేషు నిరపేక్షం తదా భవేత్

‘ఇది చేశాను, ఇది చేయలేదు’ అనే ద్వంద్వాలు పోయినప్పుడు మనసు ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం—ఇవి అన్నింటిలోనూ నిర్లిప్తంగా ఉంటుంది.