అష్టావక్రగీతా

కర్మానుష్ఠానమజ్ఞానాద్ యథైవోపరమస్తథా। బుధ్వా సమ్యగిదం తత్త్వం ఏవమేవాహమాస్థితః

అజ్ఞానంతో కర్మలు ఆగిపోతాయి అన్నట్లే, ఈ సత్యాన్ని సరిగ్గా తెలుసుకొని, నేను ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

అచింత్యం చింత్యమానోఽపి చిన్తారూపం భజత్యసౌ। త్యక్త్వా తద్భావనం తస్మాద్ ఏవమేవాహమాస్థితః

ఆలోచించలేని దాన్ని ఆలోచించబోయినా అది ఆలోచన రూపమే అవుతుంది. అందుకే అలాంటి ధ్యానాన్ని వదిలిపెట్టి, నేను ఈ విధంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

ఏవమేవ కృతం యేన స కృతార్థో భవేదసౌ। ఏవమేవ స్వభావో యః స కృతార్థో భవేదసౌ

ఈ విధంగా చేసే వాడు సార్థకుడవుతాడు. ఈ స్వభావం ఉన్నవాడు కూడా సార్థకుడవుతాడు.

జనక ఉవాచ॥ అకించనభవం స్వాస్థం కౌపీనత్వేఽపి దుర్లభం। త్యాగాదానే విహాయాస్మాదహమాసే యథాసుఖమ్

జనకుడు చెప్పాడు: ఏదీ లేకుండా, తనలో తానే స్థిరంగా ఉండడం, కౌపీనమొకటి మాత్రమే ఉన్నవారికీ అరుదైనది. తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం రెండింటినీ విడిచిపెట్టి, నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.

కుత్రాపి ఖేదః కాయస్య జిహ్వా కుత్రాపి ఖేద్యతే। మనః కుత్రాపి తత్త్యక్త్వా పురుషార్థే స్థితః సుఖమ్

శరీరానికి ఎక్కడో అలసట వస్తుంది, నాలుక ఎక్కడో అలసిపోతుంది, మనసు ఇంకెక్కడో అలసిపోతుంది. ఇవన్నీ వదిలిపెట్టి, నేను సుఖంగా స్వయంగా స్థిరమై ఉన్నాను.

కృతం కిమపి నైవ స్యాద్ ఇతి సంచిన్త్య తత్త్వతః। యదా యత్కర్తుమాయాతి తత్ కృత్వాసే యథాసుఖమ్

ఏ పని నిజంగా జరుగుతుందో లేదో లోతుగా ఆలోచించి, ఏ పని చేయాల్సి వస్తే అది చేసి, మిగతా సమయం సుఖంగా కూర్చుంటాను.

కర్మనైష్కర్మ్యనిర్బన్ధభావా దేహస్థయోగినః। సంయోగాయోగవిరహాదహమాసే యథాసుఖమ్

శరీరంలో ఉన్న యోగికి, చేయడం లేదా చేయకపోవడం మీద పట్టింపు ఉండదు. కలయిక, వేరుదనం రెండూ లేనందున, నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.

అర్థానర్థౌ న మే స్థిత్యా గత్యా న శయనేన వా। తిష్ఠన్ గచ్ఛన్ స్వపన్ తస్మాదహమాసే యథాసుఖమ్

నిల్చోవడం, నడవడం, పడుకోవడం వల్ల నాకు లాభం లేదా నష్టం ఉండదు. నిల్చొని, నడిచి, నిద్రపోయినా, అందువల్ల నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.

స్వపతో నాస్తి మే హానిః సిద్ధిర్యత్నవతో న వా। నాశోల్లాసౌ విహాయాస్మదహమాసే యథాసుఖమ్

నిద్రలో నాకు నష్టం లేదు, ప్రయత్నిస్తే నాకు సిద్ధి లేదు. నాశనం, ఆనందం రెండింటినీ వదిలిపెట్టి, నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.

సుఖాదిరూపా నియమం భావేష్వాలోక్య భూరిశః। శుభాశుభే విహాయాస్మాదహమాసే యథాసుఖమ్

సుఖం మొదలైన భావాలు మనసులోనే ఉంటాయని తరచూ గమనించి, శుభం, అశుభం రెండింటినీ వదిలిపెట్టి, నేను సుఖంగా కూర్చున్నాను.

జనక ఉవాచ॥ ప్రకృత్యా శూన్యచిత్తో యః ప్రమాదాద్ భావభావనః। నిద్రితో బోధిత ఇవ క్షీణసంస్మరణో హి సః

జనకుడు చెప్పాడు: సహజంగా మనసు ఖాళీగా ఉండి, అప్రమత్తత వల్ల విషయాలపై ధ్యానం చేసే వాడు, మేలుకుని ఉన్నా నిద్రలో ఉన్నవాడిలా ఉంటాడు. ఎందుకంటే అతని జ్ఞాపకం తగ్గిపోయింది.

క్వ ధనాని క్వ మిత్రాణి క్వ మే విషయదస్యవః। క్వ శాస్త్రం క్వ చ విజ్ఞానం యదా మే గలితా స్పృహా

నాకు ధనం ఎక్కడ, మిత్రులు ఎక్కడ, విషయాలు ఎక్కడ? శాస్త్రం ఎక్కడ, జ్ఞానం ఎక్కడ? ఎందుకంటే నా కోరిక అంతా పోయింది.

విజ్ఞాతే సాక్షిపురుషే పరమాత్మని చేశ్వరే। నైరాశ్యే బంధమోక్షే చ న చింతా ముక్తయే మమ

సాక్షిపురుషుడిని, పరమాత్మను, ఈశ్వరుడిని తెలుసుకున్న తర్వాత, ఆశ, బంధం, మోక్షం లేనప్పుడు, నాకు మోక్షం గురించి ఆలోచన లేదు.

అంతర్వికల్పశూన్యస్య బహిః స్వచ్ఛన్దచారిణః। భ్రాన్తస్యేవ దశాస్తాస్తాస్తాదృశా ఏవ జానతే

లోపల ఊహలు లేని వాడు, బయట స్వేచ్ఛగా తిరిగే వాడు, అతనికి కలిగే అనుభూతులు మూర్ఖుడివి లాంటివే. అలాంటి వాడే వాటిని నిజంగా తెలుసుకుంటాడు.

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ యథాతథోపదేశేన కృతార్థః సత్త్వబుద్ధిమాన్। ఆజీవమపి జిజ్ఞాసుః పరస్తత్ర విముహ్యతి

అష్టావక్రుడు చెప్పాడు: ఎలాంటి ఉపదేశం వచ్చినా, సత్యాన్ని గ్రహించిన జ్ఞాని సంతృప్తిగా ఉంటాడు. కానీ జిజ్ఞాసువు జీవితాంతం అయినా అక్కడే అయోమయంలో ఉంటాడు.

మోక్షో విషయవైరస్యం బన్ధో వైషయికో రసః। ఏతావదేవ విజ్ఞానం యథేచ్ఛసి తథా కురు

ఇంద్రియ విషయాల పట్ల విరక్తి కలిగినవాడే ముక్తుడు. వాటి మీద ఆసక్తి ఉన్నవాడే బంధనంలో ఉన్నవాడు. ఇదే నిజమైన జ్ఞానం. నీవు ఎలా కావాలనుకుంటే అలా చేయు.

వాగ్మిప్రాజ్ఞానమహోద్యోగం జనం మూకజడాలసం। కరోతి తత్త్వబోధోఽయమతస్త్యక్తో బుభుక్షభిః

తత్త్వ జ్ఞానం ఉన్నవాడు ఎంత వాగ్మి, తెలివైనవాడు, శ్రమపడే వాడైనా, మౌనంగా, మూర్ఖుడిగా, అలసత్వంతో మారిపోతాడు. అందుకే భోగాలకోరే వారు దీనిని వదిలేస్తారు.

న త్వం దేహో న తే దేహో భోక్తా కర్తా న వా భవాన్। చిద్రూపోఽసి సదా సాక్షీ నిరపేక్షః సుఖం చర

నువ్వు ఈ శరీరం కాదు, ఈ శరీరం నీది కాదు. నువ్వు అనుభవించే వాడవు కాదు, చేయు వాడవు కూడా కాదు. నువ్వు చైతన్య స్వరూపుడవు, ఎప్పుడూ సాక్షిగా, అసక్తిగా ఉంటూ ఆనందంగా జీవించు.

రాగద్వేషౌ మనోధర్మౌ న మనస్తే కదాచన। నిర్వికల్పోఽసి బోధాత్మా నిర్వికారః సుఖం చర

ఆసక్తి, ద్వేషం అన్నీ మనస్సు లక్షణాలు. మనస్సు ఎప్పుడూ నీది కాదు. నువ్వు వివేచనలేని, మార్పులేని చైతన్యమే. సంతోషంగా జీవించు.

సర్వభూతేషు చాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని। విజ్ఞాయ నిరహంకారో నిర్మమస్త్వం సుఖీ భవ

ప్రతి జీవిలో ఆత్మను, ఆత్మలో అన్ని జీవులను చూస్తూ, అహంకారం, మమకారం లేకుండా సుఖంగా ఉండు.

విశ్వం స్ఫురతి యత్రేదం తరంగా ఇవ సాగరే। తత్త్వమేవ న సన్దేహశ్చిన్మూర్తే విజ్వరో భవ

ఈ విశ్వం సముద్రంలో తరంగాల్లా ప్రకాశిస్తున్నది. అది మాత్రమే సత్యం, ఇందులో సందేహం లేదు. ఓ చైతన్య స్వరూపుడా, విచారాన్ని వదిలిపెట్టు.

శ్రద్ధస్వ తాత శ్రద్ధస్వ నాత్ర మోఽహం కురుష్వ భోః। జ్ఞానస్వరూపో భగవానాత్మా త్వం ప్రకృతేః పరః

నమ్మకం పెట్టు బిడ్డా, నమ్మకం పెట్టు. ఇక్కడ మాయలో పడవద్దు. ఆత్మే నిజమైన జ్ఞానం, దైవ స్వరూపం, ప్రకృతికి అతీతమైనది.

గుణైః సంవేష్టితో దేహస్తిష్ఠత్యాయాతి యాతి చ। ఆత్మా న గంతా నాగంతా కిమేనమనుశోచసి

గుణాలతో కూడిన ఈ శరీరం నిలుస్తుంది, వస్తుంది, పోతుంది. ఆత్మకి రావడం పోవడం ఉండదు. దానికి ఎందుకు విచారం చేస్తావు?

దేహస్తిష్ఠతు కల్పాన్తం గచ్ఛత్వద్యైవ వా పునః। క్వ వృద్ధిః క్వ చ వా హానిస్తవ చిన్మాత్రరూపిణః

ఈ శరీరం యుగాంతం వరకు ఉన్నా, లేదా ఇప్పుడే పోయినా, నీవు చైతన్య స్వరూపుడవు కాబట్టి నీకు పెరుగుదల, తగ్గుదల ఏమీలేదు.

త్వయ్యనంతమహాంభోధౌ విశ్వవీచిః స్వభావతః। ఉదేతు వాస్తమాయాతు న తే వృద్ధిర్న వా క్షతిః

నీవు అనంతమైన మహాసముద్రం వంటివాడివి. విశ్వం తరంగాల్లా సహజంగా ఉద్భవిస్తుంది, లయమవుతుంది. అవి వచ్చినా, పోయినా నీకు లాభం, నష్టం ఏమీ లేదు.

తాత చిన్మాత్రరూపోఽసి న తే భిన్నమిదం జగత్। అతః కస్య కథం కుత్ర హేయోపాదేయకల్పనా

బిడ్డా, నువ్వు చిత్తమాత్ర స్వరూపుడవు. ఈ జగత్తు నీకు వేరయినది కాదు. అందువల్ల ఎవరికోసం, ఎలా, ఎక్కడ తీసుకోవాలి, వదలాలి అనే భావన ఎలా వస్తుంది?

ఏకస్మిన్నవ్యయే శాన్తే చిదాకాశేఽమలే త్వయి। కుతో జన్మ కుతో కర్మ కుతోఽహంకార ఏవ చ

నీవు ఒకటే, నశించని, శాంతమైన, నిర్మలమైన చైతన్యాకాశం. అందులో జన్మ, కర్మ, అహంకారం ఎలా వస్తాయి?

యత్త్వం పశ్యసి తత్రైకస్త్వమేవ ప్రతిభాససే। కిం పృథక్ భాసతే స్వర్ణాత్ కటకాంగదనూపురమ్

నీవు చూస్తున్నదల్లా అక్కడ నువ్వే ప్రకాశిస్తున్నావు. బంగారం లేకుండా కంకణాలు, వడ్రంగులు, పాదసరాలు వేరుగా మెరిసేనా?

అయం సోఽహమయం నాహం విభాగమితి సంత్యజ। సర్వమాత్మేతి నిశ్చిత్య నిఃసఙ్కల్పః సుఖీ భవ

'ఇది నేను, ఇది నేను కాదు' అనే భేద భావనను వదిలిపెట్టు. అన్నీ ఆత్మే అని తెలుసుకుని, సంకల్పాలు లేకుండా సంతోషంగా ఉండు.