అష్టావక్రగీతా

అష్టావక్ర ఉవాచ॥ ముక్తిం ఇచ్ఛసి చేత్తాత విషయాన్ విషవత్త్యజ। క్షమార్జవదయాతోషసత్యం పీయూషవద్ భజ

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: విముక్తిని కోరితే, బిడ్డా, ఇంద్రియ సుఖాలను విషంలా వదిలిపెట్టు. క్షమ, సరళత, దయ, సంతృప్తి, సత్యాన్ని అమృతంలా అలవర్చుకో.

న పృథ్వీ న జలం నాగ్నిర్న వాయుర్ద్యౌర్న వా భవాన్। ఏషాం సాక్షిణమాత్మానం చిద్రూపం విద్ధి ముక్తయే

నీకు భూమి కాదు, నీకు నీరు కాదు, అగ్ని కాదు, గాలి కాదు, ఆకాశం కాదు. వీటన్నిటికి సాక్షిగా ఉన్న చైతన్య స్వరూపుడివని తెలుసుకో; విముక్తి కోసం ఇదే మార్గం.

యది దేహం పృథక్ కృత్య చితి విశ్రామ్య తిష్ఠసి। అధునైవ సుఖీ శాన్తో బన్ధముక్తో భవిష్యసి

శరీరాన్ని వేరుగా భావించి, చైతన్యంలో విశ్రాంతి పొందితే, ఇప్పుడే నీవు సుఖంగా, శాంతిగా, బంధనాల నుంచి విముక్తుడవుతావు.

న త్వం విప్రాదికో వర్ణో నాశ్రమీ నాక్షగోచరః। అసఙ్గోఽసి నిరాకారో విశ్వసాక్షీ సుఖీ భవ

నీవు బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వేశ్యుడు, శూద్రుడు కాదు; ఆశ్రమస్థుడూ, ఇంద్రియాలకు కనిపించేదీ కాదు. నీవు అనాసక్తుడు, రూపరహితుడు, జగత్తుకు సాక్షి; సంతోషంగా ఉండు.

ధర్మాధర్మౌ సుఖం దుఃఖం మానసాని న తే విభో। న కర్తాసి న భోక్తాసి ముక్త ఏవాసి సర్వదా

ధర్మం, అధర్మం, సుఖం, దుఃఖం ఇవన్నీ మనస్సు కల్పితాలు, నీకు సంబంధించినవి కావు. నీవు చేయువాడు కాదు, అనుభవించేవాడు కాదు; నీవు ఎప్పుడూ విముక్తుడవే.

ఏకో ద్రష్టాసి సర్వస్య ముక్తప్రాయోఽసి సర్వదా। అయమేవ హి తే బన్ధో ద్రష్టారం పశ్యసీతరమ్

నీవే అన్నిటికీ ఒకే దర్శికుడవు, ఎప్పుడూ విముక్తుడివే. కాని నీవు దర్శికుడిని వేరుగా చూస్తున్నందువల్లే బంధనంలో ఉన్నావు.

అహం కర్తేత్యహంమానమహాకృష్ణాహిదంశితః। నాహం కర్తేతి విశ్వాసామృతం పీత్వా సుఖీ భవ

'నేనే చేయువాడిని' అనే అహంకారపు విషసర్పం కాటేసింది. 'నేను చేయువాడిని కాదు' అనే విశ్వాసామృతాన్ని పానం చేసి సంతోషంగా ఉండు.

ఏకో విశుద్ధబోధోఽహం ఇతి నిశ్చయవహ్నినా। ప్రజ్వాల్యాజ్ఞానగహనం వీతశోకః సుఖీ భవ

'నేనే శుద్ధబోధ' అని నిశ్చయమనే అగ్నితో అజ్ఞాన అరణ్యాన్ని కాల్చివేయి; శోకాన్ని విడిచి సంతోషంగా ఉండు.

యత్ర విశ్వమిదం భాతి కల్పితం రజ్జుసర్పవత్। ఆనన్దపరమానన్దః స బోధస్త్వం సుఖం భవ

ఈ జగత్తు ఊహలో, పాము లాంటి త్రాటిలో కనిపిస్తున్న చోటే పరమానందం, సుఖం కలుగుతుంది. ఆ బోధనే నీవు; సంతోషంగా ఉండు.

ముక్తాభిమానీ ముక్తో హి బద్ధో బద్ధాభిమాన్యపి। కింవదన్తీహ సత్యేయం యా మతిః సా గతిర్భవేత్

తాను విముక్తుడనుకుంటే నిజంగా విముక్తుడే; తాను బద్ధుడనుకుంటే బద్ధుడే. మనసులో ఉన్న భావమే ఫలితంగా మారుతుంది — ఇది నిజమైన మాట.

ఆత్మా సాక్షీ విభుః పూర్ణ ఏకో ముక్తశ్చిదక్రియః। అసంగో నిఃస్పృహః శాన్తో భ్రమాత్సంసారవానివ

ఆత్మ సాక్షి, వ్యాప్తి కలది, సంపూర్ణం, ఏకమైనది, విముక్తి, చైతన్య స్వరూపం, క్రియలేని వాడు, అనాసక్తుడు, ఆశలేని వాడు, శాంతుడు. భ్రమ వల్లే సంసారంలో ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది.

కూటస్థం బోధమద్వైతమాత్మానం పరిభావయ। ఆభాసోఽహం భ్రమం ముక్త్వా భావం బాహ్యమథాన్తరమ్

నీవు మారని, ద్వంద్వరహితమైన బోధగా నిన్ను తను తాను ధ్యానించు. 'నేను రూపం' అనే భ్రమను వదిలి, బాహ్యమైనదైనా, అంతర్గతమైనదైనా అన్ని భావాలను విడిచిపెట్టు.

దేహాభిమానపాశేన చిరం బద్ధోఽసి పుత్రక। బోధోఽహం జ్ఞానఖడ్గేన తఃనికృత్య సుఖీ భవ

బిడ్డా, శరీరాభిమానం అనే బంధంతో నువ్వు చాలా కాలంగా బంధించబడ్డావు. 'నేనే బోధ' అని జ్ఞానఖడ్గంతో ఆ బంధాన్ని తెంచి సంతోషంగా ఉండు.

నిఃసంగో నిష్క్రియోఽసి త్వం స్వప్రకాశో నిరంజనః। అయమేవ హి తే బన్ధః సమాధిమనుతిష్ఠతి

నీవు అనాసక్తుడవు, క్రియలేని వాడు, స్వప్రకాశుడవు, కలుషరహితుడవు. కాని ధ్యానం సాధన చేస్తూ ఉండటమే నీ బంధనం.

త్వయా వ్యాప్తమిదం విశ్వం త్వయి ప్రోతం యథార్థతః। శుద్ధబుద్ధస్వరూపస్త్వం మా గమః క్షుద్రచిత్తతామ్

ఈ జగత్తు అంతా నీవే వ్యాపించి ఉంది; నిజంగా అది నీవు ఆధారంగా ఉంది. నీ స్వరూపం శుద్ధమైన, బోధతో నిండినది. చిన్న మనస్సు వైపు పోవద్దు.

నిరపేక్షో నిర్వికారో నిర్భరః శీతలాశయః। అగాధబుద్ధిరక్షుబ్ధో భవ చిన్మాత్రవాసనః

నిరపేక్షుడవు, మార్పులేని వాడు, సంపూర్ణుడు, చల్లని హృదయంతో ఉండి, లోతైన బుద్ధితో, కలవరపడకుండా, చైతన్యమే లక్ష్యంగా ఉండు.

సాకారమనృతం విద్ధి నిరాకారం తు నిశ్చలం। ఏతత్తత్త్వోపదేశేన న పునర్భవసంభవః

రూపమున్నది అసత్యమని తెలుసుకో. రూపరహితమైనది స్థిరమని గ్రహించు. ఈ సత్యోపదేశంతో మళ్లీ జననమరణాలకు లోనవ్వాల్సిన అవసరం లేదు.

యథైవాదర్శమధ్యస్థే రూపేఽన్తః పరితస్తు సః। తథైవాఽస్మిన్ శరీరేఽన్తః పరితః పరమేశ్వరః

ఎలా అద్దంలో ఉన్న ప్రతిబింబం లోపల కూడా, చుట్టూ కూడా కనిపిస్తుందో, అలాగే ఈ శరీరంలో లోపల, బయట అంతటా పరమేశ్వరుడు ఉన్నాడు.

ఏకం సర్వగతం వ్యోమ బహిరన్తర్యథా ఘటే। నిత్యం నిరన్తరం బ్రహ్మ సర్వభూతగణే తథా

ఒక గడిలో ఆకాశం లోపల, బయట అన్నీ చోట్ల ఉన్నట్టు, శాశ్వతమైన, ఎప్పుడూ途డిపోని బ్రహ్మం అన్ని జీవుల్లో అంతటా వ్యాపించి ఉంది.

జనక ఉవాచ॥ అహో నిరంజనః శాన్తో బోధోఽహం ప్రకృతేః పరః। ఏతావన్తమహం కాలం మోహేనైవ విడంబితః

జనకుడు అన్నాడు: ఓహో! నేను మచ్చలేని వాడిని, శాంతుడిని, స్వరూపమైన జ్ఞానమేను, ప్రకృతికి అతీతుడిని. ఇంతకాలం నేను అజ్ఞానంతో మోసపోయాను.

యథా ప్రకాశయామ్యేకో దేహమేనం తథా జగత్। అతో మమ జగత్సర్వమథవా న చ కించన

నేనే ఈ శరీరాన్ని వెలిగించేదాన్ని, అలాగే జగత్తును కూడా నేను వెలిగించుతున్నాను. అందుకే ఈ జగత్తంతా నాదే, లేకపోతే నాకు ఏదీ లేదు.

స శరీరమహో విశ్వం పరిత్యజ్య మయాధునా। కుతశ్చిత్ కౌశలాద్ ఏవ పరమాత్మా విలోక్యతే

ఇప్పుడు శరీరాన్నీ, విశ్వాన్నీ వదిలేసి, ఏదో నైపుణ్యంతో నేను పరమాత్మను దర్శించాను.

యథా న తోయతో భిన్నాస్తరంగాః ఫేనబుద్బుదాః। ఆత్మనో న తథా భిన్నం విశ్వమాత్మవినిర్గతమ్

ఎలా అలలు, నురుగు, బుడబుడలు నీటికి వేరుకాని విధంగా ఉంటాయో, అలాగే ఆత్మ నుంచి పుట్టిన ఈ విశ్వం కూడా ఆత్మకు వేరుకాదు.

తన్తుమాత్రో భవేద్ ఏవ పటో యద్వద్ విచారితః। ఆత్మతన్మాత్రమేవేదం తద్వద్ విశ్వం విచారితమ్

బట్టను పరిశీలిస్తే అది తంతువులే అని తెలుస్తుంది. అలాగే ఈ జగత్తును పరిశీలిస్తే, అది ఆత్మ స్వరూపమే అని తెలుస్తుంది.

యథైవేక్షురసే క్లృప్తా తేన వ్యాప్తైవ శర్కరా। తథా విశ్వం మయి క్లృప్తం మయా వ్యాప్తం నిరన్తరమ్

ఎలా చెరకు రసంతో చక్కెర తయారవుతుంది, ఆ రసం అంతటా వ్యాపించి ఉంటుందో, అలాగే ఈ విశ్వం నాలోనే ఏర్పడి, నాతోనే నిండిపోయి ఉంది.

ఆత్మజ్ఞానాజ్జగద్ భాతి ఆత్మజ్ఞానాన్న భాసతే। రజ్జ్వజ్ఞానాదహిర్భాతి తజ్జ్ఞానాద్ భాసతే న హి

ఆత్మ జ్ఞానం వల్లే జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది; ఆ జ్ఞానం లేకపోతే ప్రకాశించదు. తాడు గురించి తెలియకపోతే పాము లాగా కనిపిస్తుంది; తెలిసినప్పుడు తాడే కనిపిస్తుంది.

ప్రకాశో మే నిజం రూపం నాతిరిక్తోఽస్మ్యహం తతః। యదా ప్రకాశతే విశ్వం తదాహం భాస ఏవ హి

వెలుగు నా సహజ స్వరూపం; దానికి నేను వేరుకాను. జగత్తు ఎప్పుడు ప్రకాశిస్తుందో, అప్పుడు నేను వెలిగిపోతున్నాను.

అహో వికల్పితం విశ్వమజ్ఞానాన్మయి భాసతే। రూప్యం శుక్తౌ ఫణీ రజ్జౌ వారి సూర్యకరే యథా

ఓహో! అజ్ఞానంతో ఊహించబడిన ఈ జగత్తు నాలోనే కనిపిస్తోంది. ఎలా పుప్పొడి లో వెండి, తాడులో పాము, సూర్యకిరణంలో నీరు కనిపిస్తాయో అలాగే.

మత్తో వినిర్గతం విశ్వం మయ్యేవ లయమేష్యతి। మృది కుంభో జలే వీచిః కనకే కటకం యథా

ఈ జగత్తు నన్నుంచి పుట్టి, మళ్లీ నాలోనే కలిసిపోతుంది. ఎలా మట్టి కుండ మట్టిలో, అల నీటిలో, బంగారు గాజు బంగారంలో కలిసిపోతాయో అలాగే.