అష్టావక్రగీతా

अष्टावक्र उवाच॥ मुक्तिं इच्छसि चेत्तात विषयान् विषवत्त्यज। क्षमार्जवदयातोषसत्यं पीयूषवद् भज

అష్టావక్రుడు ఇలా అన్నాడు: విముక్తిని కోరితే, బిడ్డా, ఇంద్రియ సుఖాలను విషంలా వదిలిపెట్టు. క్షమ, సరళత, దయ, సంతృప్తి, సత్యాన్ని అమృతంలా అలవర్చుకో.

न पृथ्वी न जलं नाग्निर्न वायुर्द्यौर्न वा भवान्। एषां साक्षिणमात्मानं चिद्रूपं विद्धि मुक्तये

నీకు భూమి కాదు, నీకు నీరు కాదు, అగ్ని కాదు, గాలి కాదు, ఆకాశం కాదు. వీటన్నిటికి సాక్షిగా ఉన్న చైతన్య స్వరూపుడివని తెలుసుకో; విముక్తి కోసం ఇదే మార్గం.

यदि देहं पृथक् कृत्य चिति विश्राम्य तिष्ठसि। अधुनैव सुखी शान्तो बन्धमुक्तो भविष्यसि

శరీరాన్ని వేరుగా భావించి, చైతన్యంలో విశ్రాంతి పొందితే, ఇప్పుడే నీవు సుఖంగా, శాంతిగా, బంధనాల నుంచి విముక్తుడవుతావు.

न त्वं विप्रादिको वर्णो नाश्रमी नाक्षगोचरः। असङ्गोऽसि निराकारो विश्वसाक्षी सुखी भव

నీవు బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వేశ్యుడు, శూద్రుడు కాదు; ఆశ్రమస్థుడూ, ఇంద్రియాలకు కనిపించేదీ కాదు. నీవు అనాసక్తుడు, రూపరహితుడు, జగత్తుకు సాక్షి; సంతోషంగా ఉండు.

धर्माधर्मौ सुखं दुःखं मानसानि न ते विभो। न कर्तासि न भोक्तासि मुक्त एवासि सर्वदा

ధర్మం, అధర్మం, సుఖం, దుఃఖం ఇవన్నీ మనస్సు కల్పితాలు, నీకు సంబంధించినవి కావు. నీవు చేయువాడు కాదు, అనుభవించేవాడు కాదు; నీవు ఎప్పుడూ విముక్తుడవే.

एको द्रष्टासि सर्वस्य मुक्तप्रायोऽसि सर्वदा। अयमेव हि ते बन्धो द्रष्टारं पश्यसीतरम्

నీవే అన్నిటికీ ఒకే దర్శికుడవు, ఎప్పుడూ విముక్తుడివే. కాని నీవు దర్శికుడిని వేరుగా చూస్తున్నందువల్లే బంధనంలో ఉన్నావు.

अहं कर्तेत्यहंमानमहाकृष्णाहिदंशितः। नाहं कर्तेति विश्वासामृतं पीत्वा सुखी भव

'నేనే చేయువాడిని' అనే అహంకారపు విషసర్పం కాటేసింది. 'నేను చేయువాడిని కాదు' అనే విశ్వాసామృతాన్ని పానం చేసి సంతోషంగా ఉండు.

एको विशुद्धबोधोऽहं इति निश्चयवह्निना। प्रज्वाल्याज्ञानगहनं वीतशोकः सुखी भव

'నేనే శుద్ధబోధ' అని నిశ్చయమనే అగ్నితో అజ్ఞాన అరణ్యాన్ని కాల్చివేయి; శోకాన్ని విడిచి సంతోషంగా ఉండు.

यत्र विश्वमिदं भाति कल्पितं रज्जुसर्पवत्। आनन्दपरमानन्दः स बोधस्त्वं सुखं भव

ఈ జగత్తు ఊహలో, పాము లాంటి త్రాటిలో కనిపిస్తున్న చోటే పరమానందం, సుఖం కలుగుతుంది. ఆ బోధనే నీవు; సంతోషంగా ఉండు.

मुक्ताभिमानी मुक्तो हि बद्धो बद्धाभिमान्यपि। किंवदन्तीह सत्येयं या मतिः सा गतिर्भवेत्

తాను విముక్తుడనుకుంటే నిజంగా విముక్తుడే; తాను బద్ధుడనుకుంటే బద్ధుడే. మనసులో ఉన్న భావమే ఫలితంగా మారుతుంది — ఇది నిజమైన మాట.

आत्मा साक्षी विभुः पूर्ण एको मुक्तश्चिदक्रियः। असंगो निःस्पृहः शान्तो भ्रमात्संसारवानिव

ఆత్మ సాక్షి, వ్యాప్తి కలది, సంపూర్ణం, ఏకమైనది, విముక్తి, చైతన్య స్వరూపం, క్రియలేని వాడు, అనాసక్తుడు, ఆశలేని వాడు, శాంతుడు. భ్రమ వల్లే సంసారంలో ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది.

कूटस्थं बोधमद्वैतमात्मानं परिभावय। आभासोऽहं भ्रमं मुक्त्वा भावं बाह्यमथान्तरम्

నీవు మారని, ద్వంద్వరహితమైన బోధగా నిన్ను తను తాను ధ్యానించు. 'నేను రూపం' అనే భ్రమను వదిలి, బాహ్యమైనదైనా, అంతర్గతమైనదైనా అన్ని భావాలను విడిచిపెట్టు.

देहाभिमानपाशेन चिरं बद्धोऽसि पुत्रक। बोधोऽहं ज्ञानखड्गेन तःनिकृत्य सुखी भव

బిడ్డా, శరీరాభిమానం అనే బంధంతో నువ్వు చాలా కాలంగా బంధించబడ్డావు. 'నేనే బోధ' అని జ్ఞానఖడ్గంతో ఆ బంధాన్ని తెంచి సంతోషంగా ఉండు.

निःसंगो निष्क्रियोऽसि त्वं स्वप्रकाशो निरंजनः। अयमेव हि ते बन्धः समाधिमनुतिष्ठति

నీవు అనాసక్తుడవు, క్రియలేని వాడు, స్వప్రకాశుడవు, కలుషరహితుడవు. కాని ధ్యానం సాధన చేస్తూ ఉండటమే నీ బంధనం.

त्वया व्याप्तमिदं विश्वं त्वयि प्रोतं यथार्थतः। शुद्धबुद्धस्वरूपस्त्वं मा गमः क्षुद्रचित्तताम्

ఈ జగత్తు అంతా నీవే వ్యాపించి ఉంది; నిజంగా అది నీవు ఆధారంగా ఉంది. నీ స్వరూపం శుద్ధమైన, బోధతో నిండినది. చిన్న మనస్సు వైపు పోవద్దు.

निरपेक्षो निर्विकारो निर्भरः शीतलाशयः। अगाधबुद्धिरक्षुब्धो भव चिन्मात्रवासनः

నిరపేక్షుడవు, మార్పులేని వాడు, సంపూర్ణుడు, చల్లని హృదయంతో ఉండి, లోతైన బుద్ధితో, కలవరపడకుండా, చైతన్యమే లక్ష్యంగా ఉండు.

साकारमनृतं विद्धि निराकारं तु निश्चलं। एतत्तत्त्वोपदेशेन न पुनर्भवसंभवः

రూపమున్నది అసత్యమని తెలుసుకో. రూపరహితమైనది స్థిరమని గ్రహించు. ఈ సత్యోపదేశంతో మళ్లీ జననమరణాలకు లోనవ్వాల్సిన అవసరం లేదు.

यथैवादर्शमध्यस्थे रूपेऽन्तः परितस्तु सः। तथैवाऽस्मिन् शरीरेऽन्तः परितः परमेश्वरः

ఎలా అద్దంలో ఉన్న ప్రతిబింబం లోపల కూడా, చుట్టూ కూడా కనిపిస్తుందో, అలాగే ఈ శరీరంలో లోపల, బయట అంతటా పరమేశ్వరుడు ఉన్నాడు.

एकं सर्वगतं व्योम बहिरन्तर्यथा घटे। नित्यं निरन्तरं ब्रह्म सर्वभूतगणे तथा

ఒక గడిలో ఆకాశం లోపల, బయట అన్నీ చోట్ల ఉన్నట్టు, శాశ్వతమైన, ఎప్పుడూ途డిపోని బ్రహ్మం అన్ని జీవుల్లో అంతటా వ్యాపించి ఉంది.

जनक उवाच॥ अहो निरंजनः शान्तो बोधोऽहं प्रकृतेः परः। एतावन्तमहं कालं मोहेनैव विडंबितः

జనకుడు అన్నాడు: ఓహో! నేను మచ్చలేని వాడిని, శాంతుడిని, స్వరూపమైన జ్ఞానమేను, ప్రకృతికి అతీతుడిని. ఇంతకాలం నేను అజ్ఞానంతో మోసపోయాను.

यथा प्रकाशयाम्येको देहमेनं तथा जगत्। अतो मम जगत्सर्वमथवा न च किंचन

నేనే ఈ శరీరాన్ని వెలిగించేదాన్ని, అలాగే జగత్తును కూడా నేను వెలిగించుతున్నాను. అందుకే ఈ జగత్తంతా నాదే, లేకపోతే నాకు ఏదీ లేదు.

स शरीरमहो विश्वं परित्यज्य मयाधुना। कुतश्चित् कौशलाद् एव परमात्मा विलोक्यते

ఇప్పుడు శరీరాన్నీ, విశ్వాన్నీ వదిలేసి, ఏదో నైపుణ్యంతో నేను పరమాత్మను దర్శించాను.

यथा न तोयतो भिन्नास्तरंगाः फेनबुद्बुदाः। आत्मनो न तथा भिन्नं विश्वमात्मविनिर्गतम्

ఎలా అలలు, నురుగు, బుడబుడలు నీటికి వేరుకాని విధంగా ఉంటాయో, అలాగే ఆత్మ నుంచి పుట్టిన ఈ విశ్వం కూడా ఆత్మకు వేరుకాదు.

तन्तुमात्रो भवेद् एव पटो यद्वद् विचारितः। आत्मतन्मात्रमेवेदं तद्वद् विश्वं विचारितम्

బట్టను పరిశీలిస్తే అది తంతువులే అని తెలుస్తుంది. అలాగే ఈ జగత్తును పరిశీలిస్తే, అది ఆత్మ స్వరూపమే అని తెలుస్తుంది.

यथैवेक्षुरसे क्लृप्ता तेन व्याप्तैव शर्करा। तथा विश्वं मयि क्लृप्तं मया व्याप्तं निरन्तरम्

ఎలా చెరకు రసంతో చక్కెర తయారవుతుంది, ఆ రసం అంతటా వ్యాపించి ఉంటుందో, అలాగే ఈ విశ్వం నాలోనే ఏర్పడి, నాతోనే నిండిపోయి ఉంది.

आत्मज्ञानाज्जगद् भाति आत्मज्ञानान्न भासते। रज्ज्वज्ञानादहिर्भाति तज्ज्ञानाद् भासते न हि

ఆత్మ జ్ఞానం వల్లే జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది; ఆ జ్ఞానం లేకపోతే ప్రకాశించదు. తాడు గురించి తెలియకపోతే పాము లాగా కనిపిస్తుంది; తెలిసినప్పుడు తాడే కనిపిస్తుంది.

प्रकाशो मे निजं रूपं नातिरिक्तोऽस्म्यहं ततः। यदा प्रकाशते विश्वं तदाहं भास एव हि

వెలుగు నా సహజ స్వరూపం; దానికి నేను వేరుకాను. జగత్తు ఎప్పుడు ప్రకాశిస్తుందో, అప్పుడు నేను వెలిగిపోతున్నాను.

अहो विकल्पितं विश्वमज्ञानान्मयि भासते। रूप्यं शुक्तौ फणी रज्जौ वारि सूर्यकरे यथा

ఓహో! అజ్ఞానంతో ఊహించబడిన ఈ జగత్తు నాలోనే కనిపిస్తోంది. ఎలా పుప్పొడి లో వెండి, తాడులో పాము, సూర్యకిరణంలో నీరు కనిపిస్తాయో అలాగే.

मत्तो विनिर्गतं विश्वं मय्येव लयमेष्यति। मृदि कुंभो जले वीचिः कनके कटकं यथा

ఈ జగత్తు నన్నుంచి పుట్టి, మళ్లీ నాలోనే కలిసిపోతుంది. ఎలా మట్టి కుండ మట్టిలో, అల నీటిలో, బంగారు గాజు బంగారంలో కలిసిపోతాయో అలాగే.