ప్రపంచంలో ఎక్కడ ఉన్నా, ఏ పరిస్థితుల్లోనైనా, స్థితప్రజ్ఞుడు సంతృప్తిగా ఉంటాడు. అతను అవసరమైతే కదులుతాడు, స్వేచ్ఛగా దేశదేశాలు సంచరిస్తాడు, రాత్రి ఎక్కడ పడితే అక్కడ నిద్రిస్తాడు. శరీరం పడిపోతుందా, నిలబడుతుందా అన్న భయం అతనికి లేదు; అతడు తన సహజ స్వరూపంలో విశ్రాంతి పొందుతూ, సంసార చక్రాలన్నింటినీ మరచిపోయాడు. అతనికి ఏదీ లేదు, కావాలన్నా ఏదీ లేదు; ద్వంద్వాల బంధనాలన్నీ తెంచుకొని, అనుమానాలన్నీ తొలగిపోయి, ఎటువంటి అనురాగం లేకుండా, తన స్వరూపానందంలో మునిగిపోయి ఆనందిస్తాడు. అతడు యజమానత్వ భావన లేకుండా ప్రకాశిస్తాడు; మట్టి, రాయి, బంగారం అన్నీ సమంగా చూస్తాడు; హృదయపు గడ్డలన్నీ తెంచుకొని, రాగద్వేషాంధకారాలన్నీ పారద్రోలాడు. అతను ఎక్కడా అప్రమత్తుడిగా లేకపోయినా, హృదయంలో ముద్రలు మిగిలిపోవు; స్వాత్మ తృప్తికి సమానుడు మరొకరు ఎవరు? అతడు తెలుసుకుంటున్నా, తెలియని వాడిలా ఉంటాడు; చూస్తున్నా, చూడనివాడిలా ఉంటాడు; మాట్లాడుతున్నా, మాట్లాడని వాడిలా ఉంటాడు—ఇలాంటి స్థితి ముద్రలు లేని విముక్తుడికే సాధ్యమవుతుంది. అతడు భిక్షువు అయినా రాజు అయినా, కోరికలేమి వలన ప్రకాశిస్తాడు; మంచిదీ చెడిదీ అన్న తారతమ్యాన్ని వదిలేసిన మనస్సు అతనికి. అతడు పరిపూర్ణుడు, స్వచ్ఛమైన స్వభావం కలవాడు, నాటకీయత లేని వాడు—అయితే అతనికి మోక్షమా, నియమమా, సత్యమా అన్న ప్రశ్నలు లేవు. ఆత్మతృప్తుడైన వాడు, ఆశలు లేని వాడు, దుఃఖం లేని వాడు; తన అంతరంగంలో ఏ అనుభూతి వచ్చినా, అది ఎవరికీ ఎలా వివరించగలడు? నిద్రలో ఉన్నా, అతడు గాఢనిద్రలో లేడు; కలలో ఉన్నా, అక్కడ ఉండడు; జాగృతిలో ఉన్నా, అక్కడ కూడా లేడు—అతడు ప్రతి క్షణం పరిపూర్ణుడే. జ్ఞాని మనసు ఉన్నట్టు కనిపించినా, ఆలోచనలేనివాడు; ఇంద్రియాలున్నట్టు కనిపించినా, అవి లేవు; బుద్ధి ఉన్నట్టు కనిపించినా, అది లేదు; అహంకారం ఉన్నట్టు కనిపించినా, అహంకారశూన్యుడు. అతడు సంతోషంగానో, దుఃఖంగానో ఉండడు; అనాసక్తుడో, ఆసక్తుడో కాదు; మోక్షాన్ని కోరడు, ముక్తుడూ కాదు; ఏమీకాదు, దేనికీ అతడికాదు. విక్షేపంలో ఉన్నా, అతడు విక్షిప్తుడు కాదు; సమాధిలో ఉన్నా, సమధికుడూ కాదు; మాంద్యంలో ఉన్నా, మాంద్యమూ లేదు; విద్యలో ఉన్నా, విద్యావంతుడూ కాదు. విముక్తుడు తన సహజ స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉండి, చేసిందీ చేయనిదీ గుర్తించడు; అతడికి కోరికలు లేవు, అందువల్ల అన్ని చోట్ల సమదృష్టి. ప్రశంసించబడినా ఆనందించడు, నిందించబడినా కోపించడు; మరణం ఎదురైనా కలత చెందడు, జీవితం వచ్చినా ఉల్లాసించడు. అతని మనస్సు ప్రశాంతంగా crowds వైపు పరుగెత్తదు, అడవిలోకి పోదూ; ఎక్కడ ఉన్నా, ఏ పరిస్థితిలోనైనా, అతడు ఒకేలా ఉంటాడు. అప్పుడప్పుడు రాజా జనకుడు ఇలా అన్నాడు: నా హృదయ గుహలో నుంచి సత్యజ్ఞానపు పీడలతో, తప్పు భావన అనే ముల్లు తీసేశాను. ఇప్పుడు నాకు కర్తవ్యమా, కామమా, ధనమా, వివేకమా? ద్వంద్వమా, అద్వైతమా?—ఈ ప్రశ్నలు లేవు, ఎందుకంటే నేను నా మహిమలో స్థితుడిని. నాకు గతమా, భవిష్యత్తా, వర్తమానమా? స్థలమా, కాలమా? ఇవన్నీ లేవు, ఎందుకంటే నేను నా మహిమలో స్థితుడిని. నాలో ఆత్మా, అనాత్మా, మంగళమా, అమంగళమా? ఆలోచన, ఆలోచనలేమి—ఏదీ లేదు. కల, గాఢనిద్ర, జాగృతి, తురీయమూ, భయమూ—ఏదీ లేదు. దూరమూ, దగ్గరా, బయటి, లోపల—ఏదీ లేదు. స్థూలమూ, సూక్ష్మమూ—ఏదీ లేదు. మరణమా, జీవమా, లోకమా, సంసారం—ఏదీ లేదు. లయమా, లీనమా—ఏదీ లేదు. ధర్మార్థకామాల గురించి మాట్లాడటం చాలె, యోగం గురించి మాట్లాడటం చాలె, జ్ఞానం గురించి మాట్లాడటం చాలె—ఎందుకంటే నేను నా స్వరూపంలో విశ్రాంతి పొందాను. రాజా జనకుడు ఇలా అన్నాడు: పంచభూతాలా, శరీరమా, ఇంద్రియాలా, మనస్సా? శూన్యమా, నిరాశా? ఇవన్నీ నా నిర్మల స్వరూపంలో లేవు. శాస్త్రమా, ఆత్మజ్ఞానమా, వాసనలేని మనస్సా? తృప్తి, తృప్తినాశం—ఇవి నాకు ద్వంద్వాతీతుడిగా లేవు. జ్ఞానం, అజ్ఞానం, నేను, నాది—ఏదీ లేదు. బంధమా, మోక్షమా—నా స్వరూపానికి ఇవన్నీ లేవు. ప్రారంభమైన క్రియలు, జీవన్ముక్తి, పరమముక్తి—ఏదీ లేదు, ఎందుకంటే నేను నిర్విశేషుడిని. కర్త వాడెవడు, భోక్త వాడెవడు? క్రియారహిత ప్రకాశమా, మరేదైనా—ఏదీ లేదు. అనుభవమా, ఫలితమా—ఏదీ లేదు. జగత్తా, మోక్షార్థి, యోగి, జ్ఞాని—ఏదీ లేదు. బద్ధుడా, ముక్తుడా—నా అద్వైత స్వరూపంలో ఇవన్నీ లేవు. సృష్టి, లయ, సాధ్యమా, సాధనమా? సాధకుడా, సిద్ధి—ఇవన్నీ నా అద్వైత స్వరూపంలో లేవు. జ్ఞాత, జ్ఞానకారణం, జ్ఞేయం, జ్ఞానం—ఏదీ లేదు. ఏదైనా ఉందా, లేదా—నా పవిత్ర స్వరూపానికి ఇవన్నీ లేవు. విక్షేపమా, ఏకాగ్రతా, అజ్ఞానం, మాంద్యం—ఏదీ లేదు. ఆనందమా, దుఃఖమా—నా నిష్క్రియ స్వరూపానికి ఇవన్నీ లేవు. లోకాచారమా, పరమార్థమా, సుఖమా, దుఃఖమా—నా విచారరహిత స్వరూపంలో ఇవన్నీ లేవు. మాయ, సంసారం, ఆసక్తి, అనాసక్తి—ఏదీ లేదు. జీవుడు, బ్రహ్మం—నా పవిత్ర స్వరూపంలో ఇవన్నీ లేవు. కర్మ, నిరోధం, మోక్షం, బంధం—నా నిత్య, అవిభాజ్య స్వరూపంలో ఇవన్నీ లేవు. ఉపదేశమా, శాస్త్రమా, శిష్యుడు, గురువు—ఏదీ లేదు. మానవ లక్ష్యమూ లేదు, ఎందుకంటే నేను నిర్గుణ శివుడిని. సత్తా, అసత్తా, ఏకత్వం, ద్వైతం—ఏదీ లేదు. ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పేదేముంది? నాకు ఏదీ ఉద్భవించదు. ఇలా రాజా జనకుడు తన సహజ స్వరూపంలో పరిపూర్ణుడై, అన్ని బంధనాలనూ దాటి, తాను శుద్ధ చైతన్యమేనని బోధించాడు.