శుద్ధ స్వభావంతో ఉన్న తాను, "ఈ కార్యం శరీరం ద్వారానే జరుగుతోంది, నేను చేయడం లేదు" అని భావించే వ్యక్తి, కార్యంలో పాల్గొన్నా, నిజంగా కార్యం చేయలేదు. ప్రపంచంలో ఇతరుల్లా మాట్లాడినా, వ్యవహరించినా, ఆ జ్ఞాని, ఆత్మజ్ఞానంతో విముక్తుడు, ఆనందంగా, శుభకరంగా, ప్రకాశిస్తూ తిరుగుతాడు. తనలో విచారణ పూర్తిగా జరిగి, విశ్రాంతి పొందిన జ్ఞాని, ఇక ఊహించడు, జనించడు, వినడు, చూడడు. అతనికి మనసు మళ్లింపు, ఏకాగ్రత, విముక్తి కోరిక కూడా ఉండదు; అన్నీ ఊహలే అని తెలుసుకొని, మహాత్ముడు బ్రహ్మనుగా నిలుస్తాడు. ఎక్కడైతే అహంకారము ఉంటే, అక్కడ కార్యం జరుగుతుంది; కానీ అహంకారము లేని జ్ఞాని, ఏమీ చేయడు, ఏమీ చేయని భావన కూడా ఉండదు. విముక్తుడి మనసు, కలత, తృప్తి లేనిది, కర్తత్వం, చలనం లేనిది, ఆశ, సందేహం లేనిది, ప్రకాశిస్తుంది. మనసు ధ్యానం లేదా కార్యంలో పాల్గొనకపోతే, అది కారణం లేకుండా ఉంటుంది; అయినా అది ధ్యానం చేస్తూ, కార్యం చేస్తూ, ఉద్దేశ్యం లేకుండా కనిపిస్తుంది. సత్యాన్ని వింటే, మూర్ఖుడు అయోమయం చెందుతాడు; అయోమయం లేకపోతే, ఆప్యాయత తగ్గుతుంది; అయినా అయోమయం లేని వ్యక్తి కూడా అయోమయంగా కనిపించవచ్చు. ఏకాగ్రత లేదా నియమనిష్ట మూర్ఖులు ఎక్కువగా పాటిస్తారు; జ్ఞానులు ఏ విధి చూడకుండా, తమ స్వభావంలో, నిద్రలో ఉన్నట్టుగా ఉంటారు. ప్రయత్నం ద్వారా లేదా ప్రయత్నం లేకుండా, మూర్ఖుడు శాంతిని పొందడు; జ్ఞాని మాత్రం సత్యాన్ని నిశ్చయంగా తెలుసుకొని శాంతిని పొందుతాడు. అభ్యాసంలో నిమగ్నమైన వారు స్వరూపాన్ని, శుద్ధమైన, జ్ఞానమైన, ప్రియమైన, సంపూర్ణమైన, ఏకత్వం లేని, దుఃఖం లేని ఆత్మను తెలుసుకోరు. మాయలో పడిపోయిన వ్యక్తి, కార్యం ద్వారా విముక్తిని పొందడు; ధన్యుడు మాత్రం జ్ఞానం ద్వారా విముక్తుడై, కలత చెందడు. బ్రహ్మను కావాలని కోరే మూర్ఖుడు, బ్రహ్మను పొందడు; జ్ఞాని, కోరకపోయినా, పరబ్రహ్మ స్వభావాన్ని పొందుతాడు. మూర్ఖుడు, కలతతో, ఆధారంలేని ఆశతో, సంసారాన్ని పోషిస్తాడు; జ్ఞాని, ఆ దుఃఖ మూలాన్ని పూర్తిగా తొలగించాడు. శాంతిని కోరే మూర్ఖుడు, శాంతిని పొందడు; జ్ఞాని, సత్యాన్ని తెలుసుకొని, ఎప్పుడూ శాంతమైన మనసుతో ఉంటాడు. కనిపించే వస్తువులకు అంటుకునే వ్యక్తికి ఆత్మ దర్శనం లేదు; జ్ఞానులు వాటిని చూడరు, అవినాశి ఆత్మను మాత్రమే చూస్తారు. అయోమయంగా ఉన్నవారు, బలవంతంగా కార్యం చేస్తారు, నియమం పాటించరు; జ్ఞానులు, తమలో ఆనందిస్తూ, సులభంగా విముక్తిగా ఉంటారు. ఎవరో అనుభవించేవారు, కానీ అనుభవానికి కారణం కాదు; మరొకరు అనుభవించరాదు—అలా కలత లేని స్థితిలో ఉంటారు. వికృతమైన జ్ఞానంతో ఉన్నవారు, శుద్ధ, అద్వితీయ ఆత్మను ధ్యానిస్తారు, కానీ మాయ వల్ల తెలుసుకోరు, జీవితాంతం అసంతృప్తిగా ఉంటారు. విముక్తి కోరే వ్యక్తి మనసు, ఆధారంతోనే ఉంటుంది; కానీ విముక్తుడి మనసు, కోరికలేనిది, ఎప్పుడూ ఆధారంలేని స్థితిలో ఉంటుంది. ఇంద్రియాల వస్తువులను దీవిపట్ల చూసి, భయంతో, ఆశ్రయం కోసం, వారు త్వరగా ఏకాగ్రత కోసం ఆనవాళ్లు చేరతారు. కోరిక లేని ప్రభువును చూసి, ఇంద్రియాల ఏనుగులు నిశ్శబ్దంగా పడిపోతాయి; ఎలాంటి మాయా ప్రలోభాలు పెట్టినా, సేవ చేయలేక పారిపోతాయి. ధైర్యవంతుడు, సమతా మనసుతో, విముక్తిని కోరడు; చూడటం, వినడం, తాకడం, వాసన, భోజనం—ఇవి చేస్తూ, తన ఇష్టానుసారం ఉంటాడు. సత్యాన్ని వింటే, శుద్ధ మనసు కలిగినవాడు, కలత లేని వాడు, శుభ-అశుభ, ఉదాసీనత కూడా చూడడు. కార్యానికి వచ్చినప్పుడు, నేరుగా చేస్తాడు; కార్యం శుభమైనా, అశుభమైనా, అతని ప్రవర్తన పిల్లల వంటిది. స్వేచ్ఛ ద్వారా ఆనందాన్ని పొందుతాడు; స్వేచ్ఛ ద్వారా అత్యుత్తమ స్థితిని, పరిపూర్ణతను, పరమ స్థితిని పొందుతాడు. తనను కర్త, భోగ్త అని భావించకపోతే, అన్ని మనో వికారాలు పూర్తిగా నశిస్తాయి. నియమం లేక, సహజంగా, జ్ఞానుల స్థితి ప్రకాశిస్తుంది; కానీ మూర్ఖుడి శాంతి, అతని మనసు అంటుకున్నదే, కృత్రిమంగా ఉంటుంది. వారు మహా ఆనందాలను ఆస్వాదిస్తారు, కొండ గుహల్లోకి వెళ్తారు; జ్ఞానులు ఊహల లేని, బంధన లేని, విముక్తి జ్ఞానంతో జీవిస్తారు. పండితుడు, దేవుడు, పవిత్రస్థలం, స్త్రీ, రాజు, ప్రియమైన వ్యక్తిని చూసి, గౌరవించినా, జ్ఞానికి హృదయంలో ముద్రలు ఉండవు. దాసులు, కుమారులు, భార్యలు, మనవలు, బంధువులు అవమానించినా, యోగి నవ్వుతాడు, కలత చెందడు. సంతోషంగా ఉన్నా, సంతోషం లేనిది; బాధలో ఉన్నా, దుఃఖ పడడు. అతని అద్భుత స్థితిని అతనిలాంటి వారే తెలుసుకుంటారు. బాధ్యతే సంసారం; జ్ఞానులు దాన్ని చూడరు, వారు ఖాళీ రూపంలో, రూపం లేని, మార్పు లేని, బాధ లేని స్థితిలో ఉంటారు. కార్యం చేయకపోయినా, కలతతో, అయోమయ మనసు ఎక్కడికక్కడ కలత పడుతుంది; కానీ నైపుణ్యం కలిగినవాడు, కార్యం చేస్తూ కూడా కలత చెందడు. ఆ శాంతమైన మనసు కలిగినవాడు, ఆనందంగా కూర్చుంటాడు, ఆనందంగా నిద్రపోతాడు, ఆనందంగా వచ్చి పోతాడు, ఆనందంగా మాట్లాడతాడు, భోజనం చేస్తాడు—కార్యాలలో పాల్గొన్నా, అతని మనసు శాంతంగా ఉంటుంది. తన స్వభావంలో బాధలకు అందని వాడు, లోకంలో ఇతరులు బాధ పడతారు, కానీ అతను, మహాసముద్రంలా, కలత లేని స్థితిలో ప్రకాశిస్తాడు. మూర్ఖుడికి, ఉపశమనం కూడా కార్యంగా మారుతుంది; జ్ఞానికి, కార్యం కూడా ఉపశమనం ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. సంపదలపై విరక్తి సాధారణంగా మూర్ఖుల్లో కనిపిస్తుంది; కానీ శరీరంపై ఆశ లేకపోతే, అక్కడ అనుబంధం, విరక్తి ఏముంటాయి? మూర్ఖుడి మనసు, ఊహించటం లేదా ఊహించకపోవడం మీద ఎప్పుడూ అంటుకున్నదిగా ఉంటుంది; కానీ తనలో స్థిరమైనవాడు, ఆ మనసు ఆ ఊహల మీద ఆధారపడదు, ఆలోచన ఉన్నా లేకపోయినా. ఇటు, ఇటు, కోరిక లేకుండా, అన్ని కార్యాలు చేస్తూ, పిల్లల వంటిగా, జ్ఞాని, కార్యంలో పాల్గొన్నా, దానికి అంటుకోడు; ఎందుకంటే అతను శుద్ధుడే.