ये ये साधननिष्ठाः सन्ति, ते शुद्धं, प्रबुद्धं, प्रियं, पूर्णं, नानात्वरहितं, दुःखरहितं चात्मानं न जानन्ति। ये मोहिता अभ्यासपरायणाः कर्मणा मोक्षं न प्राप्नुवन्ति; केवलं ज्ञानात् एव भगवत्पदः मुक्तः, अचलः च भवति। मोहिता ब्रह्मभावितुम् इच्छन्तः ब्रह्म न प्राप्नुवन्ति; पण्डितः तु, अनिच्छन् अपि, परब्रह्मस्वरूपं प्राप्नोति। ये मोहिता, चपला, आधाररहिताः च, संसारबीजं पुष्णन्ति; पण्डिताः तु तस्य दुःखस्य मूलं छित्वा सुखिनः भवन्ति। मोहितः शमयितुम् इच्छन् शान्तिं न विन्दति; पण्डितः तु सत्यं निर्णीय, सदा शान्तचित्तः भवति। यः दृश्ये आसक्तः, तस्य आत्मदर्शनं नास्ति; पण्डिताः तु तद् न पश्यन्ति, ते अक्षयं आत्मानं एव पश्यन्ति। मोहितस्य, यः प्रवृत्तः, निग्रहः कुत्र? पण्डितस्य तु, आत्मनि रममाणस्य, सदा स्वाभाविकं वैराग्यम् अस्ति। कोऽपि अवस्थाभोगी, न तु तासां कारणम्; कोऽपि न अवस्थाभोगी, स तु न विक्रियते। ये विकृतबुद्धयः, शुद्धं अद्वैतात्मानं चिन्तयन्तः अपि, मोहात् तं न जानन्ति, सर्वदा अपि तृप्तिं न प्राप्नुवन्ति। यः मोक्षमिच्छन्, तस्य चित्तं आधाररहितं न भवति; मुक्तस्य तु, कामरहितस्य, चित्तं सदा निराधारम् एव। इन्द्रियविषयान् द्वीपानिव दृष्ट्वा, भीता, शरणं याचन्तः, शीघ्रं एकाग्रता-प्राप्तये योगं शरणं गच्छन्ति। कामरहितं प्रभुं दृष्ट्वा, इन्द्रियविषयगजा शान्ताः भवन्ति; ते च, कृत्रिमोपायैः अपि आकर्ष्यमाणाः, तत्र स्थातुं न शक्नुवन्ति। अभयः, समचित्तः, मोक्षस्य अन्वेषणे न प्रवर्तते; पश्यन्, शृण्वन्, स्पृशन्, घ्राणन्, खादन् च, यथेष्टं वर्तते। यः शुद्धचित्तः, केवलं सत्यश्रवणात्, न सम्यक्समाचारं, नापि कुत्सितं, नापि उदासीनतां पश्यति। यदा किञ्चित् कर्तव्यम् आगच्छति, स तदा सरलतया करोति; शुभं वा अशुभं वा, तस्य आचारः बालवत् एव। स्वातन्त्र्यात् एव स सुखं लभते, स्वातन्त्र्यात् एव परं प्राप्नोति; स्वातन्त्र्यात् एव पूर्णत्वं, स्वातन्त्र्यात् एव परं पदम् आप्नोति। यदा आत्मानं न कर्तारं न भोक्तारं मन्यते, तदा सर्वे चित्तवृत्तयः क्षीयन्ते। स्वाभाविकः अपि, अकृत्रिमः अपि, पण्डितस्य अवस्थायाः प्रकाशः; मोहिनः तु, आसक्तचित्तस्य, शमः कृत्रिमः एव। ते महाभोगेषु रमन्ते, गिरिगुहासु प्रविशन्ति; पण्डिताः तु कल्पनारहिताः, मुक्तबुद्धयः, अनासक्ताः च भवन्ति। पण्डितः, पण्डितं, देवता, तीर्थं, स्त्री, राजानं, प्रियं वा दृष्ट्वा, हृदि किंचित् संस्कारं न पश्यति। सेवकपुत्रदारपौत्रबान्धवैः अवमानितः अपि, योगी हास्यं करोति, किंचित् अपि न विक्रियते। सन्तुष्टः अपि, असन्तुष्टः न; क्लिष्टः अपि, न शोचति; केवलं तादृशाः एव तस्य अद्भुतां स्थितिं जानन्ति। कर्तव्यभावः एव संसारः; पण्डिताः तु, शून्यरूपिणः, अरूपिणः, अविकारिणः, दुःखरहिताः, तं न पश्यन्ति। मोहिनः, अकुर्वतः अपि, चित्तं सर्वत्र अशान्तम्; कुर्वतः तु, कुशलस्य, न विक्रिया भवति। स सुखेन उपविशति, सुखेन स्वपिति, सुखेन आगच्छति गच्छति च; स सुखेन भाषते, सुखेन खादति—यस्य चित्तं शान्तम्, स कुर्वन् अपि सुखी एव। यः स्वभावतः एव दुःखेन न स्पृश्यते, स लोकव्यवहारे प्रवृत्तानां जनानां न यथा, महाह्रदवद् अचलः, सर्वदुःखविवर्जितः प्रकाशते। मोहिनः तु निवृत्तिः अपि प्रवृत्तिरूपा; पण्डितस्य तु प्रवृत्तिः अपि निवृत्तिफला। सामान्यतः वस्तुनिष्कामत्वं मूढेषु दृश्यते; शरीराशाभङ्गिनः तु, कुतः आसक्तिः कुतः अनासक्तिः? मोहितस्य चित्तं सदा कल्पनायां वा अकल्पनायां वा आसक्तम्; आत्मन्येव स्थितस्य तु, तस्य चित्तं तद्विचारेण वा अविचारेण वा मुक्तम् एव। यः सदा अकामः, बालवत् सर्वेषु कर्मसु, स कर्मणा न स्पृश्यते, शुद्धः सः। स एव भाग्यवान्, आत्मज्ञः, सर्वत्र समदृष्टिः, पश्यन्, शृण्वन्, स्पृशन्, घ्राणन्, खादन्, काङ्क्षारहितचित्तः। कः संसारः, का माया, का सिद्धिः, का साधना—तस्य, यः सदा निरवच्छिन्नः, आकाशवत्, भेदरहितः? स विजयी, त्यागी, पूर्णस्वभावः, स्वाभाविकसमाधिस्थितः, अकृत्रिमः, अविच्छिन्नः च। किं बहुना? स महात्मा, यः तत्त्ववित्, न भोगे न मोक्षे रतिर्भवति, सर्वत्र उदासीनः एव। महत्त्वात् अधस्तात्, नाममात्रेण उद्भूतं द्वैतं जगत् परित्यज्य, शुद्धबोधस्य किम् अधिकं कर्तव्यम् अस्ति? यः सर्वं, मनसो विहारपर्यन्तम्, केवलं मायामात्रम् इति निश्चित्य, तस्य शुद्धं अग्राह्यं तेजः स्वयमेव विराजते। यः शुद्धतेजःस्वरूपः, वस्तुषु सत्त्वदृष्टिरहितः, तस्य कः नियमः, कः संन्यासः, कः त्यागः, किम् उपशमः? यः अनन्तरूपेण प्रकाशते, प्रकृतेः सत्त्वं न पश्यति, तस्य कः बन्धः, कः मोक्षः, कः सुखः, कः दुःखः? मनसि, यद् बुद्ध्यवच्छिन्नम्, केवलं मायैव दृश्यते; पण्डितः तु, ममत्वाहङ्कारकामरहितः, प्रकाशते। यः आत्मानं अक्षयं दुःखरहितं च पश्यति, तस्य कः ज्ञानम्, कः विश्वम्, कः देहः, कः अहं ममेत्यादिविचारः? एवं पण्डितस्य जीवनं, आत्मज्ञानस्य प्रभावः, चित्तशान्तेः माधुर्यं च, असङ्गत्वं, अनवच्छिन्नता, पूर्णत्वं, स्वाभाविकत्वं च, अस्य महान् रहस्यम् इति।