अत्र एकः आत्मज्ञः दृश्यमानं जगत् नास्तीत्य् उद्घोषयति, स च कामरहितः सन् कर्माणि कुर्वन्नपि पश्यन् अपश्यन्निव तिष्ठति। यः परब्रह्म साक्षात्कृतवान्, स ब्रह्माहमस्मीति चिन्तयेत्; किन्तु यः विकल्परहितः, द्वैताभावदर्शी, सः किं चिन्तयेत्? यः आत्मनः विक्षेपं पश्यति, स तस्य निग्रहे यतते; परन्तु महात्मा, निर्विकल्पः, कर्तव्याभावात् किमपि न करोति। पण्डितः, यद्यपि लोकविपरीतः सन् लोके वसति, न समाधिं न विक्षेपं न स्वस्य नाशमपि पश्यति। सः पण्डितः, सन्तुष्टः, सत्-असद्भावाभ्यां विमुक्तः, निःस्पृहः, किमपि न करोति, यद्यपि लोके कर्म कुर्वन्निव दृश्यते। सः कर्मणि प्रवृत्तो वा निवृत्तो वा, कदापि न मुह्यति; यत् यद् उपपद्यते, तत् सहजतया करोति, समाहितः एव तिष्ठति। सः निःस्पृहः, निःआश्रयः, मुक्तः, असङ्गः, स्वेच्छया विचरति; संस्कारवातैः क्षिप्यमाणः, शुष्कपत्रमिव आचरति। संसारविविक्तस्य न क्वचिद् हर्षः न दुःखम्; सः शीतलचित्तः, सदा देहाभिमानरहित इव राज्यं करोति। पण्डितस्य, शीतलतरचित्तस्य, आत्मनि रममाणस्य, न त्यागे स्पृहाऽस्ति, नापि हान्यनुभवः। यस्य चित्तं सहजशून्यम्, तस्य यत् यद् क्रियते, तत् स्वयमेव सम्पद्यते; स सर्वसामान्यवत् न गर्वं न लज्जां अनुभवति। यः चिन्तयति—‘एषा क्रिया देहेन क्रियते, न मया, यः शुद्धः स्वरूपतः’—सः कर्मणि स्थितोऽपि न करोति। मुक्तः, आनन्दितः, समृद्धः, लोके विचरन्नपि, अन्येषां सदृशं भाषमाणः वा आचरन्, स्फुरति। पण्डितः, परिश्रान्तः, विश्रान्तः, न कल्पयति, न जायते, न शृणोति, न पश्यति। न विक्षेपः न च एकाग्रता, न मोक्षेच्छा अपि; सर्वं कल्पितमिति निश्चित्य, सः ब्रह्मैव तिष्ठति। यत्राहङ्कारः, तत्रैव कर्म; अहङ्काररहितस्य पण्डितस्य न किञ्चित् कृतं, नाकृतमपि। मुक्तस्य चित्तं न विक्षेपेण न च तुष्ट्या स्पृशति, न कर्तृत्वेन न च सञ्चलनं, न आशया न च संशयेन; स्फुरति। यदि चित्तं न चिन्तनं न कर्म करोति, तर्हि तद् अकारणमेव; तथापि चिन्तयति, आचरति च, हेतुरहितमिव। यथार्थं श्रुत्वा, मन्दबुद्धिः भ्रमति; न चेन्मूढः, स सङ्कुच्यति; अमूढोऽपि भ्रमित इव दृश्यते। मन्दाः, एकाग्रतां संयमं वा तीव्रतया आचरन्ति; पण्डिताः तु स्वस्थितौ तिष्ठन्ति, सुप्तवत्। यत्नेन वा अयत्नेन वा, मन्दः शान्तिं न प्राप्नोति; पण्डितः तु सत्यनिश्चयेनैव शान्तो भवति। साधनपरायणाः शुद्धं, प्रबुद्धं, प्रियं, पूर्णं, अद्वैतं, निर्भेदं आत्मानं न जानन्ति। मोहितः, साधनासक्तः, कर्मणा न मुच्यते; भगवत् तु केवलज्ञानात् मुक्तः, अचलः भवति। मोहितः ब्रह्मभावनया अपि ब्रह्म न प्राप्नोति; पण्डितः तु अभिलाषरहितः, परब्रह्मरूपं प्राप्नोति। मूढः, चञ्चलः, आश्रयरहितः, संसारबीजं पुष्णाति; पण्डितः तु तस्य मूलं छित्त्वा दुःखमूलं नाशयति। मूढः शमकामनया शान्तिं न प्राप्नोति; पण्डितः तु सत्यनिश्चयेन सदा शान्तचित्तः। दृश्येषु आसक्तस्य आत्मदर्शनं नास्ति; पण्डिताः तु तद् न पश्यन्ति, ते अक्षरं आत्मानं पश्यन्ति। संमूढस्य संयमः कुतः? सः हि विवशः कर्म करोति; पण्डितस्य तु स्वात्मनि रममाणस्य सदा सहजमुक्तिः। कश्चित् अवस्थाभोगी, न तु तासां कर्ता; कश्चिद् न अवस्थाभोगी, न च तासां कर्ता—सः सदा समः। विकृतबुद्धयः शुद्धं अद्वैतात्मानं चिन्तयन्ति, किन्तु मोहात् न जानन्ति, जीवन्त्यपि तृप्तिं न प्राप्नुवन्ति। मुमुक्षोः चित्तं निःआश्रयं न भवति; मुक्तस्य तु निःस्पृहस्य, सदा निःआश्रयमेव। विषयद्वीपान् दृष्ट्वा, भयभीताः, शरणं यान्ति, एकाग्रसंयमसिद्धये शीघ्रं प्रविशन्ति। निःस्पृहं प्रभुं दृष्ट्वा, विषयगजाः शान्ताः भवन्ति; ते प्रयत्नेनापि प्रलोभ्य, सेवां कर्तुं न शक्नुवन्ति, पलायन्ते। निर्भयो, समचित्तः, न मुक्तिं यतते; पश्यन्, शृण्वन्, स्पृशन्, घ्राणन्, अश्नन्, स्वेच्छया वर्तते। यथार्थं श्रुत्वा, शुद्धचित्तः, अविक्षिप्तः, न सम्यगाचरणं न च दुष्कृत्यं नाप्युदासीनतां पश्यति। यदा यत् कर्तव्यम्, तदा तत् सरलतया करोति; शुभाशुभयोः कर्मणोः, बालवत् आचरणं भवति। स्वातन्त्र्येण सः सुखं प्राप्नोति, स्वातन्त्र्येण परं लभते; स्वातन्त्र्येण परिपूर्णः भवति, स्वातन्त्र्येणैव परं पदं गच्छति। यदा आत्मानं न कर्तारं न भोक्तारं मन्यते, तदा सर्ववृत्तयः क्षीयन्ते। असंयमितः, सहजः, पण्डितस्य अवस्थैव प्रकाशते; सङ्गयुक्तस्य तु मूढस्य शान्तिः कृत्रिमैव। ते महाभोगेषु रमन्ते, गिरिगुहासु प्रविशन्ति; पण्डितः तु कल्पनारहितः, असङ्गः, मुक्तबुद्धिः। पण्डितः, विदुषं, देवतां, तीर्थं, स्त्रीं, राजानं, प्रियं वा दृष्ट्वा, पूजयन्, हृदि संस्कारं न अनुभवति। एवं पण्डितस्य जीवनम्, मुक्तस्य चित्तस्थितिः, ज्ञानस्य च महिमा, आत्मसाक्षात्कारस्यैव स्वरूपं, शान्तिः च प्रकाशन्ते।