जनकः आत्मनः स्थितिं विमृश्य सम्यक् दृष्ट्वा, आश्रमाः, अनाश्रमाः, ध्यानं, चित्तस्य विकल्पग्रहणं च सर्वं केवलं संकल्परूपमेवेति निष्चयम् अकरोत्। यथा अज्ञानात् कर्मणः प्रवृत्तिः निवर्तते, तथैव अस्य तत्त्वस्य सम्यग्ज्ञानात् अहं स्वात्मनि एव स्थितवानस्मि। यदा अपि अचिन्त्यस्य चिन्तनाय यत्नः क्रियते, तदा सः अपि चिन्तारूपं एव लभते—अतः तादृशं मननं परित्यज्य अहं स्वात्मनि एव समाहितः अस्मि। एवं यः एवं आचरति, सः पूर्णत्वं प्राप्नोति; यस्य च एषा एव स्वभावः, सः एव कृतकृत्यः भवति। जनकः पुनः अवदत्—निःस्वत्वं स्वात्मनि स्थितिः अतीव दुर्लभा, अपि च कौपीनमात्रधारिणः अपि। स्वीकारत्यागयोः परित्यागेन अहं सुखेन उपविशामि। कदाचित् शरीरस्य क्लान्तिः, कदाचित् जिह्वायाः, अन्यत्र मनसः—एतान् सर्वान् उत्सृज्य अहं आत्मनि एव सुखेन स्थितवानस्मि। यदा किञ्चित् कर्तव्यम् आगच्छति, तदा किञ्चित् न कृतमिति सम्यग् विमृश्य, तद् यथायोग्यं कृत्वा, पुनः सुखेन उपविशामि। योगिनः शरीरस्थितस्य कर्मणि वा अकर्मणि वा आग्रहः नास्ति; योगवियोगाभावात् अहं सुखेन उपविशामि। स्थित्वा, गत्वा, शयानो वा, लाभालाभौ मम न स्तः; तस्मात् सर्वत्र अहं सुखेन उपविशामि। न मम स्वप्नकाले हानिः, न यत्नकाले सिद्धिः; हानिप्राप्त्योः परित्यागेन अहं सुखेन उपविशामि। पुनः पुनः सुखादिस्वरूपं केवलं मनसि एव इति निरीक्ष्य, शुभाशुभयोः परित्यागेन अहं सुखेन उपविशामि। जनकः पुनरुवाच—यस्यान्तः शून्यमनाः, परं विषयान् प्रमादात् चिन्तयति, सः जाग्रतः अपि सुप्तवत्, स्मृतिक्षयात्। कुतः मम सम्पत्तिः, कुतः सुहृदः, कुतः विषयाः? कुतः शास्त्रं, कुतः ज्ञानं, सर्वेभ्यः कामेभ्यः पतितेभ्यः? साक्षिणं परमात्मानं भगवन्तं विज्ञाय, आशाबन्धमोक्षाभावात्, मम मोक्षे अपि न काचित् चिन्ता। यस्य अन्तरङ्गे विकल्पशून्यता, बहिः स्वतन्त्रगति, तस्यावस्थाः प्रमत्तवत् दृश्यन्ते—स एव ताः वेत्ति। अष्टावक्रः उवाच—येन केनापि उपदेशेन, ज्ञानी तृप्तिम् आप्नोति; परन्तु जिज्ञासुः, यावत् जीवेत्, तावत् एव मोहम् अनुभवति। विषयेषु उदासीनता एव मोक्षः, विषयास्वादः एव बन्धनम्; एतत् एव ज्ञातव्यं—यथा इच्छसि तथा आचर। तत्त्वज्ञानात् वाग्मी, प्राज्ञः, उदीर्णः अपि मूकवत्, जडवत्, अकर्मकृत् भवति; तस्मात् भोगकामिनः तद् परित्यजन्ति। त्वं न शरीरः, न च शरीरं तव; न त्वं भोक्ता, न कर्ता; त्वं चैतन्यमात्रं, साक्षी, असङ्गः—सुखेन विचर। रागद्वेषौ मनसो गुणौ; मनः तव कदापि न; त्वं चैतन्यमात्रं, निरवच्छेदः, अचलं—सुखेन विचर। सर्वेषु भूतेषु आत्मानं, आत्मनि च सर्वाणि भूतानि पश्यन्, अहङ्कारममकारौ परित्यज्य, सुखी भव। यत्र इदं विश्वं समुद्रस्य उर्मिवत् प्रकाशते, तत् एव निःसंशयं सत्यम्; हे चैतन्यरूप, दुःखात् विमुक्तः भव। श्रद्धां कुरु, प्रिय, श्रद्धां कुरु—अत्र मोहितः मा भूः। आत्मा तव स्वरूपं ज्ञानमात्रं, दिव्यं, प्रकृत्यतिक्रान्तं च। गुणैः आवृतं शरीरं तिष्ठति, आगच्छति, गच्छति; आत्मा न गच्छति, न आगच्छति—कस्मात् तस्य शोकः? शरीरं यावत् कल्पान्तं स्थातुं शक्नोति, वा अद्य एव गच्छतु—त्वं शुद्धचैतन्यमात्रः, तव का वृद्धिः वा हानिः? त्वय्यनन्ते चैतन्यसमुद्रे, विश्वतरङ्गाः स्वभावतः एव उद्भवन्ति; ते उत्थाय वा शमं गता वा, न तव लाभः, न हानिः। प्रिय, त्वं शुद्धचैतन्यमात्रः; इदं जगत् त्वत्तः न पृथक्; अतः कस्य, कथं, कुत्र वा, ग्रहणत्यागविकल्पः संभवति? त्वय्येकस्मिन् अक्षरे, शान्ते, विशुद्धे, चैतन्याकाशे, जन्म, कर्म, अहंभावः अपि कथं संभवेत्? यत्र यत् दृश्यते, तत्र त्वमेव दृश्यसे; काचः, कङ्कणः, नूपुरः वा सुवर्णात् पृथक् न शोभन्ते। 'अहं इदं, अहं न इदं' इति भेदं त्यज; सर्वं आत्मैति ज्ञात्वा, सर्वस्मात् विकल्पात् मुक्तः सुखी भव। अज्ञानात् विश्वं दृश्यते; वस्तुतः त्वं एक एव; त्वत्तः अन्यः न बध्यते, न मुच्यते। एषः विश्वः केवलं मायैव, अन्यन्न किञ्चन; कामरहितः, ज्ञानमात्ररूपः, त्वं शून्यवत् शान्तः भव। एकस्मिन् सत्समुद्रे, केवलं एकमेव अस्ति—अतीतानागतवर्तमानम् अपि; तव न बन्धनं, न मोक्षः, न कर्तव्यं, न अकर्तव्यं—सुखेन विचर। चिन्तासंशयैः मनः मा विक्षिप्यताम्, हे चैतन्यरूप; प्रशान्तः भव, स्वात्मनि एव सुखरूपे रमस्व। ध्यानं सर्वथा परित्यज, हृदि किञ्चित् अपि मा धारय; त्वं आत्मैव मुक्तः—विचारात् किं साध्यते? अष्टावक्रः उवाच—शास्त्राणि अनन्तानि भाषस्व वा शृणु वा, प्रिय, किंतु सर्वं विस्मृत्य एव आत्मन्यैव विश्रान्तिः लभ्यते। भोगः, कर्म वा, ध्यानं वा—यथा इच्छसि कुरु, प्राज्ञ; तव सर्वकामविरक्तचित्तस्य परमं आनन्दम्। सर्वे प्रयासात् क्लिश्यन्ते; कश्चन एतत् तत्त्वं न जानाति; एतेनैव उपदेशेन भाग्यवन्तः शान्तिम् आप्नुवन्ति। क्षणमात्रे अपि क्रियायाः क्लेशेन यो व्याकुलः, सः आलस्येषु श्रेष्ठः; तस्य एव सुखं, न अन्यस्य। यदा मनः 'इदं कृतम्, इदं न कृतम्' इति द्वन्द्वात् मुक्तम्, तदा धर्मार्थकाममोक्षेषु उदासीनं भवति।