ਤਦਾ ਬਨ੍ਧੋ ਯਦਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਕ੍ਤਂ ਕਾਸ਼੍ਵਪਿ ਦृष੍ਟਿषੁ। ਤਦਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਯਦਾ ਚਿਤ੍ਤਮਸਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਦृष੍ਟਿषੁ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਸਾਰੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਹੈ.
ਯਦਾ ਨਾਹਂ ਤਦਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਯਦਾਹਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਤਦਾ। ਮਤ੍ਵੇਤਿ ਹੇਲਯਾ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਾ ਗृਹਾਣ ਵਿਮੁਂਚ ਮਾ
ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਫੜ, ਨਾ ਛੱਡ—even ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ.
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ॥ ਕृਤਾਕृਤੇ ਚ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨਿ ਕਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨਿ ਕਸ੍ਯ ਵਾ। ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੇਹ ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਦ੍ ਭਵ ਤ੍ਯਾਗਪਰੋऽਵ੍ਰਤੀ
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦੇ ਜੋ ਜੋੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾ, ਛੱਡਣ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਫਸ.
ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਤਾਤ ਧਨ੍ਯਸ੍ਯ ਲੋਕਚੇष੍ਟਾਵਲੋਕਨਾਤ੍। ਜੀਵਿਤੇਚ੍ਛਾ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਬੁਭੁਤ੍ਸੋਪਸ਼ਮਃ ਗਤਾਃ
ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਊਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਭੁੱਖ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਾ-ਫਿਕਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵੇਦਂ ਤਾਪਤ੍ਰਯਦੂषਿਤਂ। ਅਸਰਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤਂ ਹੇਯਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਾਸ਼ਵੰਤ, ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਤੇ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹੈ—ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਕੋऽਸੌ ਕਾਲੋ ਵਯਃ ਕਿਂ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨਿ ਨੋ ਨृਣਾਂ। ਤਾਨ੍ਯੁਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਰ੍ਤੀ ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਂ, ਕਿਹੜੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਕਿਹੜਾ ਹਾਲਾਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦੁਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ? ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਿਲੇ ਤਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸਫਲਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
ਨਾ ਮਤਂ ਮਹਰ੍षੀਣਾਂ ਸਾਧੂਨਾਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਤਥਾ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਪਨ੍ਨਃ ਕੋ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਨਾ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਨਾ ਸਾਧੂਆਂ, ਨਾ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਤਾਂ ਨਾਲ—ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਣ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ?
ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਤਿਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚੈਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਕਿਂ ਗੁਰੁਃ। ਨਿਰ੍ਵੇਦਸਮਤਾਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਸ੍ਤਾਰਯਤਿ ਸਂਸृਤੇਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਤੇ ਸਮਤਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
ਪਸ਼੍ਯ ਭੂਤਵਿਕਾਰਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ। ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਬਨ੍ਧਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਥੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤੱਤ ਹੀ ਸਮਝ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇਂਗਾ.
ਵਾਸਨਾ ਏਵ ਸਂਸਾਰ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਮੁਂਚ ਤਾਃ। ਤਤ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਵਾਸਨਾਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਰਦ੍ਯ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਇੱਛਾਵਾਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਂਗਾ.
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ॥ ਵਿਹਾਯ ਵੈਰਿਣਂ ਕਾਮਮਰ੍ਥਂ ਚਾਨਰ੍ਥਸਂਕੁਲਂ। ਧਰ੍ਮਮਪ੍ਯੇਤਯੋਰ੍ਹੇਤੁਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਦਰਂ ਕੁਰੁ
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਛਾ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਨ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਦੇਖ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਦਿਨਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪਂਚ ਵਾ। ਮਿਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਧਨਾਗਾਰਦਾਰਦਾਯਾਦਿਸਂਪਦਃ
ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਮਝ। ਦੋਸਤ, ਜਮੀਨ, ਧਨ, ਘਰ, ਪਤਨੀ, ਵਾਰਸ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਲਕਤਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਭਵੇਤ੍ਤृष੍ਣਾ ਸਂਸਾਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ। ਪ੍ਰੌਢਵੈਰਾਗ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵੀਤਤृष੍ਣਃ ਸੁਖੀ ਭਵ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਲੋਭ ਹੈ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਪੱਕੀ ਵੈਰਾਗਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਕੇ, ਲੋਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।
ਤृष੍ਣਾਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕੋ ਬਨ੍ਧਸ੍ਤਨ੍ਨਾਸ਼ੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਭਵਾਸਂਸਕ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਤੁष੍ਟਿਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਬੰਧਨ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਭ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਅਟਕਣ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮੇਕਸ਼੍ਚੇਤਨਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਜਡਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਸਤ੍ਤਥਾ। ਅਵਿਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸਾ ਕਾ ਬੁਭੁਤ੍ਸਾ ਤਥਾਪਿ ਤੇ
ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਚੇਤਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੂਰਖ ਤੇ ਝੂਠਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਇਹ ਜਿਗਿਆਸਾ ਕਿਉਂ?
ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਤਾਃ ਕਲਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਸੁਖਾਨਿ ਚ। ਸਂਸਕ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਨष੍ਟਾਨਿ ਤਵ ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ
ਰਾਜ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀਆਂ, ਸਰੀਰ, ਤੇ ਸੁਖ—even ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਲਮਰ੍ਥੇਨ ਕਾਮੇਨ ਸੁਕृਤੇਨਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ। ਏਭ੍ਯਃ ਸਂਸਾਰਕਾਨ੍ਤਾਰੇ ਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਭੂਨ੍ ਮਨਃ
ਧਨ, ਇੱਛਾ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ।
ਕृਤਂ ਨ ਕਤਿ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਕਾਯੇਨ ਮਨਸਾ ਗਿਰਾ। ਦੁਃਖਮਾਯਾਸਦਂ ਕਰ੍ਮ ਤਦਦ੍ਯਾਪ੍ਯੁਪਰਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਕਿੰਨੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ, ਮਨ, ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ? ਇਹ ਹੁਣ ਅੱਜ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਣ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ॥ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਕਾਰਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰੋ ਗਤਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਸੁਖੇਨੈਵੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਤਪੱਤੀ, ਅਨੁਤਪੱਤੀ, ਤੇ ਬਦਲਾਅ—all ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਨਿਰ੍ਮਾਤਾ ਨੇਹਾਨ੍ਯ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਲਿਤਸਰ੍ਵਾਸ਼ਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਸਜ੍ਜਤੇ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਆਪਦਃ ਸਂਪਦਃ ਕਾਲੇ ਦੈਵਾਦੇਵੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਤृਪ੍ਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਵਾਨ੍ਛਤਿ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦਰੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਲੋਭ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ।
ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੂ ਦੈਵਾਦੇਵੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਸਾਧ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ੀ ਨਿਰਾਯਾਸਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਜਨਮ-ਮੌਤ—all ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਤੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾ ਜਾਯਤੇ ਦੁਃਖਂ ਨਾਨ੍ਯਥੇਹੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਤਯਾ ਹੀਨਃ ਸੁਖੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਗਲਿਤਸ੍ਪृਹਃ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਦੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼, ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਦੇਹੋ ਨ ਮੇ ਦੇਹੋ ਬੋਧੋऽਹਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਇਵ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਸ੍ਮਰਤ੍ਯਕृਤਂ ਕृਤਮ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ 'ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਬੋਧ ਹਾਂ', ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਵਰਗਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਂਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਅਹਮੇਵੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਿਨਿਰ੍ਵृਤਃ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ 'ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ', ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਤੱਕ, ਜੋ ਅਟੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਨਾ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਕਿਂਚਿਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਃ ਸ੍ਫੂਰ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰੋ ਨ ਕਿਂਚਿਦਿਵ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ 'ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ', ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਜਨਕ ਉਵਾਚ॥ ਕਾਯਕृਤ੍ਯਾਸਹਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤੋ ਵਾਗ੍ਵਿਸ੍ਤਰਾਸਹਃ। ਅਥ ਚਿਨ੍ਤਾਸਹਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਵਮੇਵਾਹਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸਰੀਰਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਸੀ; ਫਿਰ ਬੋਲ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਭਾਵੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੇਰਦृਸ਼੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਚਾਤ੍ਮਨਃ। ਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪੈਕਾਗ੍ਰਹृਦਯ ਏਵਮੇਵਾਹਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਇੱਕਾਗਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਸਮਾਧ੍ਯਾਸਾਦਿਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੌ ਵ੍ਯਵਹਾਰਃ ਸਮਾਧਯੇ। ਏਵਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਨਿਯਮਂ ਏਵਮੇਵਾਹਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਵਿਰਹਾਦ੍ ਏਵਂ ਹਰ੍षਵਿषਾਦਯੋਃ। ਅਭਾਵਾਦਦ੍ਯ ਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ੍ ਏਵਮੇਵਾਹਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।