ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਗੀਤਾ

ਮਨ੍ਦਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਤਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਨ ਜਹਾਤਿ ਵਿਮੂਢਤਾਂ। ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਬਹਿਰ੍ਯਤ੍ਨਾਦਨ੍ਤਰ੍ਵਿषਯਲਾਲਸਃ

ਮੰਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਨਿਰਲੇਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਗਲਿਤਕਰ੍ਮਾ ਯੋ ਲੋਕਦृष੍ਟ੍ਯਾਪਿ ਕਰ੍ਮਕृਤ੍। ਨਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਵਸਰਂ ਕਰ੍ਮਂ ਵਕ੍ਤੁਮੇਵ ਨ ਕਿਂਚਨ

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਦਿੱਸੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਵ ਤਮਃ ਕ੍ਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋ ਵਾ ਹਾਨਂ ਕ੍ਵ ਚ ਨ ਕਿਂਚਨ। ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਸ੍ਯ ਧੀਰਸ੍ਯ ਨਿਰਾਤਂਕਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਜੋ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਤਿਆਗ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ।

ਕ੍ਵ ਧੈਰ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਵਿਵੇਕਿਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਨਿਰਾਤਂਕਤਾਪਿ ਵਾ। ਅਨਿਰ੍ਵਾਚ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਨਿਃਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ

ਜਿਸ ਯੋਗੀ ਦੀ ਸੁਰਤ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਹੌਸਲਾ, ਨਾ ਸੋਝੀ, ਨਾ ਨਿਰਭੈਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨੈਵ ਨਰਕੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚੈਵ ਹਿ। ਬਹੁਨਾਤ੍ਰ ਕਿਮੁਕ੍ਤੇਨ ਯੋਗਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਨ ਕਿਂਚਨ

ਨਾ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਨਾ ਨਰਕ, ਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ—ਯੋਗ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ।

ਨੈਵ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਲਾਭਂ ਨਾਲਾਭੇਨਾਨੁਸ਼ੋਚਤਿ। ਧੀਰਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਲਂ ਚਿਤ੍ਤਮਮृਤੇਨੈਵ ਪੂਰਿਤਮ੍

ਉਹ ਨਾ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਘਾਟ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ। ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਤੌਤਿ ਨਿष੍ਕਾਮੋ ਨ ਦੁष੍ਟਮਪਿ ਨਿਨ੍ਦਤਿ। ਸਮਦੁਃਖਸੁਖਸ੍ਤृਪ੍ਤਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਕृਤ੍ਯਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ

ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ, ਨਾਂ ਮਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦਾ। ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸਮ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।

ਧੀਰੋ ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਸਂਸਾਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਤਿ। ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਨ ਮृਤੋ ਨ ਚ ਜੀਵਤਿ

ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਰੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਜੀਉਂਦਾ।

ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਃ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਦੌ ਨਿष੍ਕਾਮੋ ਵਿषਯੇषੁ ਚ। ਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰੇऽਪਿ ਨਿਰਾਸ਼ਃ ਸ਼ੋਭਤੇ ਬੁਧਃ

ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ-ਪਤਨੀ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਤੁष੍ਟਿਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਧੀਰਸ੍ਯ ਯਥਾਪਤਿਤਵਰ੍ਤਿਨਃ। ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਚਰਤੋ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਯਤ੍ਰਸ੍ਤਮਿਤਸ਼ਾਯਿਨਃ

ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਆਉਣ, ਤਿਵੇਂ ਚੱਲਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਪੈਂਦੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਫਿਰਦਾ।

ਪਤਤੂਦੇਤੁ ਵਾ ਦੇਹੋ ਨਾਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਮਿਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਸ੍ਮृਤਾਸ਼ੇषਸਂਸृਤੇਃ

ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਪਵੇ ਜਾਂ ਖੜਾ ਰਹੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਅਕਿਂਚਨਃ ਕਾਮਚਾਰੋ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ। ਅਸਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇषੁ ਕੇਵਲੋ ਰਮਤੇ ਬੁਧਃ

ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ, ਦੁੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਵੱਟ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ—ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਮਮਃ ਸ਼ੋਭਤੇ ਧੀਰਃ ਸਮਲੋष੍ਟਾਸ਼੍ਮਕਾਂਚਨਃ। ਸੁਭਿਨ੍ਨਹृਦਯਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਧੂਤਰਜਸ੍ਤਮਃ

ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੈਲ ਨਹੀਂ, ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਤੇ ਰਜ ਤੇ ਤਮਸ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨਵਧਾਨਸ੍ਯ ਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਾਸਨਾ ਹृਦਿ। ਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਨੋ ਵਿਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁਲਨਾ ਕੇਨ ਜਾਯਤੇ

ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਆਜ਼ਾਦ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਚ ਬ੍ਰੂਤੇ ਕੋऽਨ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਾਦृਤੇ

ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਆਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਆਖੇ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾ?

ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਾ ਭੂਪਤਿਰ੍ਵਾਪਿ ਯੋ ਨਿष੍ਕਾਮਃ ਸ ਸ਼ੋਭਤੇ। ਭਾਵੇषੁ ਗਲਿਤਾ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨਾਸ਼ੋਭਨਾ ਮਤਿਃ

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਮਾੜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਾਚ੍ਛਨ੍ਦ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਸਂਕੋਚਃ ਕ੍ਵ ਵਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਾਰ੍ਜਵਭੂਤਸ੍ਯ ਚਰਿਤਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ

ਜੋ ਯੋਗੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਸਾਫ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਖ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਖੁਲਾਪਣ, ਨਾ ਰੋਕ, ਨਾ ਸੱਚ ਦੀ ਪੱਕੀ ਜਾਣ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਆਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਤृਪ੍ਤੇਨ ਨਿਰਾਸ਼ੇਨ ਗਤਾਰ੍ਤਿਨਾ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਯਦਨੁਭੂਯੇਤ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਕਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ, ਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਸੁਪ੍ਤੋऽਪਿ ਨ ਸੁषੁਪ੍ਤੌ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਪਿ ਸ਼ਯਿਤੋ ਨ ਚ। ਜਾਗਰੇऽਪਿ ਨ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਧੀਰਸ੍ਤृਪ੍ਤਃ ਪਦੇ ਪਦੇ

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ; ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਲੇਟਿਆ ਨਹੀਂ; ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਃ ਸਚਿਨ੍ਤੋऽਪਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋऽਪਿ ਨਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਰਪਿ ਨਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਾਹਂਕਾਰੋऽਨਹਙ੍ਕृਤਿਃ

ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਸਮਝ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਅਹੰਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੈ।

ਨ ਸੁਖੀ ਨ ਚ ਵਾ ਦੁਃਖੀ ਨ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ਨ ਸਂਗਵਾਨ੍। ਨ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨ ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਾ ਨ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ੍ਨ ਚ ਕਿਂਚਨ

ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਖੀ ਹੈ, ਨਾ ਦੁਖੀ; ਨਾ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈ, ਨਾ ਲਗਨ ਵਾਲਾ; ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ।

ਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪੇऽਪਿ ਨ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਸਮਾਧੌ ਨ ਸਮਾਧਿਮਾਨ੍। ਜਾਡ੍ਯੇऽਪਿ ਨ ਜਡੋ ਧਨ੍ਯਃ ਪਾਣ੍ਡਿਤ੍ਯੇऽਪਿ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਃ

ਉਲਝਣਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਕਦੇ ਉਲਝਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੰਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਮੰਦਾ ਨਹੀਂ, ਗਿਆਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪੰਡਤ ਨਹੀਂ।

ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਕृਤਕਰ੍ਤਵ੍ਯਨਿਰ੍ਵृਤਃ। ਸਮਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵੈਤृष੍ਣ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸ੍ਮਰਤ੍ਯਕृਤਂ ਕृਤਮ੍

ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਨ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨੋ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨੋ ਨ ਕੁਪ੍ਯਤਿ। ਨੈਵੋਦ੍ਵਿਜਤਿ ਮਰਣੇ ਜੀਵਨੇ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ

ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੌਤ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੀਵਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਨ ਧਾਵਤਿ ਜਨਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਾਰਣ੍ਯਂ ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਧੀਃ। ਯਥਾਤਥਾ ਯਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਸਮ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ

ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਭੀੜ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਨਕ ਉਵਾਚ॥ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਨਸਨ੍ਦਂਸ਼ਮਾਦਾਯ ਹृਦਯੋਦਰਾਤ੍। ਨਾਵਿਧਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਸ਼ਲ੍ਯੋਦ੍ਧਾਰਃ ਕृਤੋ ਮਯਾ

ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਦੀ ਚਿਮਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾ ਕਾਮਃ ਕ੍ਵ ਚਾਰ੍ਥਃ ਕ੍ਵ ਵਿਵੇਕਿਤਾ। ਕ੍ਵ ਦ੍ਵੈਤਂ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾऽਦ੍ਵੈਤਂ ਸ੍ਵਮਹਿਮ੍ਨਿ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਮੇ

ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਕਾਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਧਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਬੁੱਧੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਦਵੈਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਅਦਵੈਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?

ਕ੍ਵ ਭੂਤਂ ਕ੍ਵ ਭਵਿष੍ਯਦ੍ ਵਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮਪਿ ਕ੍ਵ ਵਾ। ਕ੍ਵ ਦੇਸ਼ਃ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਮਹਿਮ੍ਨਿ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਮੇ

ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਿਛਲਾ ਸਮਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਥਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਸਦਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?

ਕ੍ਵ ਚਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾਨਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਸ਼ੁਭਂ ਕ੍ਵਾਸ਼ੁਭਂ ਯਥਾ। ਕ੍ਵ ਚਿਨ੍ਤਾ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾਚਿਨ੍ਤਾ ਸ੍ਵਮਹਿਮ੍ਨਿ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਮੇ

ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਅਨਾਤਮਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਮਾੜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਸੋਚ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਬੇਸੋਚ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?