ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਗੀਤਾ

ਕ੍ਵ ਸਂਸਾਰਃ ਕ੍ਵ ਚਾਭਾਸਃ ਕ੍ਵ ਸਾਧ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਚ ਸਾਧਨਂ। ਆਕਾਸ਼ਸ੍ਯੇਵ ਧੀਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਜੋ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਫਰਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਭਰਮ, ਨਾ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਾਧਨਾ।

ਸ ਜਯਤ੍ਯਰ੍ਥਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਵਰਸਵਿਗ੍ਰਹਃ। ਅਕृਤ੍ਰਿਮੋऽਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਸਮਾਧਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ

ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਤੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਸੁਰਤ ਪੂਰੀ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਬਣਾਵਟੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਦੇ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ।

ਬਹੁਨਾਤ੍ਰ ਕਿਮੁਕ੍ਤੇਨ ਜ੍ਞਾਤਤਤ੍ਤ੍ਵੋ ਮਹਾਸ਼ਯਃ। ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਨਿਰਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨੀਰਸਃ

ਇਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਭੋਗ ਦੀ ਤਾਂਘ ਹੈ, ਨਾ ਮੋਖ ਦੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਹਦਾਦਿ ਜਗਦ੍ਦ੍ਵੈਤਂ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰਵਿਜृਂਭਿਤਂ। ਵਿਹਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੋਧਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕृਤ੍ਯਮਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ

ਜੋ ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਸਿਰਫ ਨਾਂ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਫਿਰ ਕੀ ਕੰਮ ਬਚਦਾ ਹੈ?

ਭ੍ਰਮਭृਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਫੁਰਣਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨੈਵ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ

ਜੋ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਵੀ, ਸਿਰਫ ਭਰਮ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਾ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫੁਰਣਰੂਪਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਭਾਵਮਪਸ਼੍ਯਤਃ। ਕ੍ਵ ਵਿਧਿਃ ਕ੍ਵ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਤ੍ਯਾਗਃ ਕ੍ਵ ਸ਼ਮੋऽਪਿ ਵਾ

ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ, ਨਾ ਵਿਰਾਗ, ਨਾ ਤਿਆਗ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਫੁਰਤੋऽਨਨ੍ਤਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਚ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਃ। ਕ੍ਵ ਬਨ੍ਧਃ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਵ ਹਰ੍षਃ ਕ੍ਵ ਵਿषਾਦਿਤਾ

ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਣ, ਨਾ ਮੋਖ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ, ਨਾ ਗਮੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬੁਦ੍ਧਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਸਂਸਾਰੇ ਮਾਯਾਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਵਰ੍ਤਤੇ। ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਹਂਕਾਰੋ ਨਿष੍ਕਾਮਃ ਸ਼ੋਭਤੇ ਬੁਧਃ

ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧੀ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਮਾਇਆ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੈਲ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਸਨ੍ਤਾਪਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੁਨੇਃ। ਕ੍ਵ ਵਿਦ੍ਯਾ ਚ ਕ੍ਵ ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਦੇਹੋऽਹਂ ਮਮੇਤਿ ਵਾ

ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਗਿਆਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਸੰਸਾਰ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ 'ਮੈਂ' ਜਾਂ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ।

ਨਿਰੋਧਾਦੀਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਜਹਾਤਿ ਜਡਧੀਰ੍ਯਦਿ। ਮਨੋਰਥਾਨ੍ ਪ੍ਰਲਾਪਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤੁਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍

ਜੇ ਮੰਦਾ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਰੋਕਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨ੍ਦਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਤਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਨ ਜਹਾਤਿ ਵਿਮੂਢਤਾਂ। ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਬਹਿਰ੍ਯਤ੍ਨਾਦਨ੍ਤਰ੍ਵਿषਯਲਾਲਸਃ

ਮੰਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਨਿਰਲੇਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਗਲਿਤਕਰ੍ਮਾ ਯੋ ਲੋਕਦृष੍ਟ੍ਯਾਪਿ ਕਰ੍ਮਕृਤ੍। ਨਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਵਸਰਂ ਕਰ੍ਮਂ ਵਕ੍ਤੁਮੇਵ ਨ ਕਿਂਚਨ

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਦਿੱਸੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਵ ਤਮਃ ਕ੍ਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋ ਵਾ ਹਾਨਂ ਕ੍ਵ ਚ ਨ ਕਿਂਚਨ। ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਸ੍ਯ ਧੀਰਸ੍ਯ ਨਿਰਾਤਂਕਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਜੋ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਤਿਆਗ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ।

ਕ੍ਵ ਧੈਰ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਵਿਵੇਕਿਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਨਿਰਾਤਂਕਤਾਪਿ ਵਾ। ਅਨਿਰ੍ਵਾਚ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਨਿਃਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ

ਜਿਸ ਯੋਗੀ ਦੀ ਸੁਰਤ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਹੌਸਲਾ, ਨਾ ਸੋਝੀ, ਨਾ ਨਿਰਭੈਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨੈਵ ਨਰਕੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚੈਵ ਹਿ। ਬਹੁਨਾਤ੍ਰ ਕਿਮੁਕ੍ਤੇਨ ਯੋਗਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਨ ਕਿਂਚਨ

ਨਾ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਨਾ ਨਰਕ, ਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ—ਯੋਗ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ।

ਨੈਵ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਲਾਭਂ ਨਾਲਾਭੇਨਾਨੁਸ਼ੋਚਤਿ। ਧੀਰਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਲਂ ਚਿਤ੍ਤਮਮृਤੇਨੈਵ ਪੂਰਿਤਮ੍

ਉਹ ਨਾ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਘਾਟ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ। ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਤੌਤਿ ਨਿष੍ਕਾਮੋ ਨ ਦੁष੍ਟਮਪਿ ਨਿਨ੍ਦਤਿ। ਸਮਦੁਃਖਸੁਖਸ੍ਤृਪ੍ਤਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਕृਤ੍ਯਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ

ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ, ਨਾਂ ਮਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦਾ। ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸਮ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।

ਧੀਰੋ ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਸਂਸਾਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਤਿ। ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਨ ਮृਤੋ ਨ ਚ ਜੀਵਤਿ

ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਰੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਜੀਉਂਦਾ।

ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਃ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਦੌ ਨਿष੍ਕਾਮੋ ਵਿषਯੇषੁ ਚ। ਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰੇऽਪਿ ਨਿਰਾਸ਼ਃ ਸ਼ੋਭਤੇ ਬੁਧਃ

ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ-ਪਤਨੀ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਤੁष੍ਟਿਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਧੀਰਸ੍ਯ ਯਥਾਪਤਿਤਵਰ੍ਤਿਨਃ। ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਚਰਤੋ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਯਤ੍ਰਸ੍ਤਮਿਤਸ਼ਾਯਿਨਃ

ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਆਉਣ, ਤਿਵੇਂ ਚੱਲਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਪੈਂਦੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਫਿਰਦਾ।

ਪਤਤੂਦੇਤੁ ਵਾ ਦੇਹੋ ਨਾਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਮਿਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਸ੍ਮृਤਾਸ਼ੇषਸਂਸृਤੇਃ

ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਪਵੇ ਜਾਂ ਖੜਾ ਰਹੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਅਕਿਂਚਨਃ ਕਾਮਚਾਰੋ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ। ਅਸਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇषੁ ਕੇਵਲੋ ਰਮਤੇ ਬੁਧਃ

ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ, ਦੁੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਵੱਟ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ—ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਮਮਃ ਸ਼ੋਭਤੇ ਧੀਰਃ ਸਮਲੋष੍ਟਾਸ਼੍ਮਕਾਂਚਨਃ। ਸੁਭਿਨ੍ਨਹृਦਯਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਧੂਤਰਜਸ੍ਤਮਃ

ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੈਲ ਨਹੀਂ, ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਤੇ ਰਜ ਤੇ ਤਮਸ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨਵਧਾਨਸ੍ਯ ਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਾਸਨਾ ਹृਦਿ। ਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਨੋ ਵਿਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁਲਨਾ ਕੇਨ ਜਾਯਤੇ

ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਆਜ਼ਾਦ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਚ ਬ੍ਰੂਤੇ ਕੋऽਨ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਾਦृਤੇ

ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਆਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਆਖੇ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾ?

ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਾ ਭੂਪਤਿਰ੍ਵਾਪਿ ਯੋ ਨਿष੍ਕਾਮਃ ਸ ਸ਼ੋਭਤੇ। ਭਾਵੇषੁ ਗਲਿਤਾ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨਾਸ਼ੋਭਨਾ ਮਤਿਃ

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਮਾੜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਾਚ੍ਛਨ੍ਦ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਸਂਕੋਚਃ ਕ੍ਵ ਵਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਾਰ੍ਜਵਭੂਤਸ੍ਯ ਚਰਿਤਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ

ਜੋ ਯੋਗੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਸਾਫ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਖ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਖੁਲਾਪਣ, ਨਾ ਰੋਕ, ਨਾ ਸੱਚ ਦੀ ਪੱਕੀ ਜਾਣ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਆਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਤृਪ੍ਤੇਨ ਨਿਰਾਸ਼ੇਨ ਗਤਾਰ੍ਤਿਨਾ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਯਦਨੁਭੂਯੇਤ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਕਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ, ਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਸੁਪ੍ਤੋऽਪਿ ਨ ਸੁषੁਪ੍ਤੌ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਪਿ ਸ਼ਯਿਤੋ ਨ ਚ। ਜਾਗਰੇऽਪਿ ਨ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਧੀਰਸ੍ਤृਪ੍ਤਃ ਪਦੇ ਪਦੇ

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ; ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਲੇਟਿਆ ਨਹੀਂ; ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।