ਵਿषਯਦ੍ਵੀਪਿਨੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਕਿਤਾਃ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਃ। ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਝਟਿਤਿ ਕ੍ਰੋਡਂ ਨਿਰੋਧੈਕਾਗ੍ਰਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਟਾਪੂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਡਰ ਕੇ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਕਾਗ੍ਰ ਰੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਂ ਹਰਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਵਿषਯਦਨ੍ਤਿਨਃ। ਪਲਾਯਨ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਕृਤਚਾਟਵਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇਕਰ ਝੂਠੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਫੁਸਲਾਏ ਵੀ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਨ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਰਿਕਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕੋ ਯੁਕ੍ਤਮਾਨਸਃ। ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨਸ਼੍ਨਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਿਡਰ ਤੇ ਸਮਤੁਲ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਵੇਖਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਛੂਹਦਾ, ਸੁੰਘਦਾ, ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਸ੍ਤੁਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨਿਰਾਕੁਲਃ। ਨੈਵਾਚਾਰਮਨਾਚਾਰਮੌਦਾਸ੍ਯਂ ਵਾ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਚੰਗੇ ਨਾ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਨੂੰ।
ਯਦਾ ਯਤ੍ਕਰ੍ਤੁਮਾਯਾਤਿ ਤਦਾ ਤਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ऋਜੁਃ। ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਾ ਹਿ ਬਾਲਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯਾਲ੍ਲਭਤੇ ਪਰਂ। ਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁੱਖ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਮਨ੍ਯਤੇ ਯਦਾ। ਤਦਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਮਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਯਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰਤਾ ਸਮਝਦਾ, ਨਾ ਭੋਗਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਆਪ ਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਚ੍ਛृਂਖਲਾਪ੍ਯਕृਤਿਕਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਧੀਰਸ੍ਯ ਰਾਜਤੇ। ਨ ਤੁ ਸਸ੍ਪृਹਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਮੂਢਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਰਿਮਾ
ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਬੇਰੋਕ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਝੂਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਲਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਭੋਗੈਰ੍ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰਾਨ੍। ਨਿਰਸ੍ਤਕਲ੍ਪਨਾ ਧੀਰਾ ਅਬਦ੍ਧਾ ਮੁਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਹਿਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਂ ਦੇਵਤਾਂ ਤੀਰ੍ਥਮਙ੍ਗਨਾਂ ਭੂਪਤਿਂ ਪ੍ਰਿਯਂ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਧੀਰਸ੍ਯ ਨ ਕਾਪਿ ਹृਦਿ ਵਾਸਨਾ
ਗਿਆਨੀ ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ, ਤੀਰਥ, ਇਸਤਰੀ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਭृਤ੍ਯੈਃ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਕਲਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਦੌਹਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗੋਤ੍ਰਜੈਃ। ਵਿਹਸ੍ਯ ਧਿਕ੍ਕृਤੋ ਯੋਗੀ ਨ ਯਾਤਿ ਵਿਕृਤਿਂ ਮਨਾਕ੍
ਨੌਕਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀ, ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਹੱਸ ਕੇ ਔਖਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਯੋਗੀ, ਕਦੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋऽਪਿ ਨ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਖਿਨ੍ਨੋऽਪਿ ਨ ਚ ਖਿਦ੍ਯਤੇ। ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਦਸ਼ਾਂ ਤਾਂ ਤਾਂ ਤਾਦृਸ਼ਾ ਏਵ ਜਾਨਤੇ
ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਅਜੀਬ ਅਵਸਥਾ, ਉਸ ਵਰਗੇ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤੈਵ ਸਂਸਾਰੋ ਨ ਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੂਰਯਃ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਕਾਰਾ ਨਿਰਾਕਾਰਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਾ ਨਿਰਾਮਯਾਃ
ਕਰਤੱਬ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖਾਲੀ ਰੂਪ, ਬੇਰੂਪ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਾਦ੍ ਵ੍ਯਗ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮੂਢਧੀਃ। ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਤੁ ਕृਤ੍ਯਾਨਿ ਕੁਸ਼ਲੋ ਹਿ ਨਿਰਾਕੁਲਃ
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਮਾਸ੍ਤੇ ਸੁਖਂ ਸ਼ੇਤੇ ਸੁਖਮਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ। ਸੁਖਂ ਵਕ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇऽਪਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਧੀਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਤਦਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ—even ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਨੈਵਾਰ੍ਤਿਰ੍ਲੋਕਵਦ੍ ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਃ। ਮਹਾਹृਦ ਇਵਾਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯੋ ਗਤਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਸ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦਾ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਰਪਿ ਮੂਢਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿ ਰੁਪਜਾਯਤੇ। ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰਪਿ ਧੀਰਸ੍ਯ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਫਲਭਾਗਿਨੀ
ਮੂਰਖ ਲਈ ਤਾਂ ਹਟ ਜਾਣਾ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਝਦਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹਟ ਜਾਣ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਗ੍ਰਹੇषੁ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਮੂਢਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਦੇਹੇ ਵਿਗਲਿਤਾਸ਼ਸ੍ਯ ਕ੍ਵ ਰਾਗਃ ਕ੍ਵ ਵਿਰਾਗਤਾ
ਮੂੜ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਵਿਰਾਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਆਸ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਉਸ ਲਈ ਫਿਰ ਲਗਾਵਾ ਤੇ ਵਿਰਾਗ ਦੋਵੇਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਭਾਵਨਾਭਾਵਨਾਸਕ੍ਤਾ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਮੂਢਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ। ਭਾਵ੍ਯਭਾਵਨਯਾ ਸਾ ਤੁ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯਾਦृष੍ਟਿਰੂਪਿਣੀ
ਮੂਰਖ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਣ ਜਾਂ ਨਾ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਸੋਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਰਂਭੇषੁ ਨਿष੍ਕਾਮੋ ਯਸ਼੍ਚਰੇਦ੍ ਬਾਲਵਨ੍ ਮੁਨਿਃ। ਨ ਲੇਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੋऽਪਿ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਜੋ ਰਿਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਸ ਏਵ ਧਨ੍ਯ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇषੁ ਯਃ ਸਮਃ। ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨ੍ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ਨਿਸ੍ਤਰ੍षਮਾਨਸਃ
ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੇਖਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਛੂਹਦਾ, ਸੁੰਘਦਾ, ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਸਂਸਾਰਃ ਕ੍ਵ ਚਾਭਾਸਃ ਕ੍ਵ ਸਾਧ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਚ ਸਾਧਨਂ। ਆਕਾਸ਼ਸ੍ਯੇਵ ਧੀਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਜੋ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਫਰਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਭਰਮ, ਨਾ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਾਧਨਾ।
ਸ ਜਯਤ੍ਯਰ੍ਥਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਵਰਸਵਿਗ੍ਰਹਃ। ਅਕृਤ੍ਰਿਮੋऽਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਸਮਾਧਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਤੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਸੁਰਤ ਪੂਰੀ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਬਣਾਵਟੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਦੇ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਬਹੁਨਾਤ੍ਰ ਕਿਮੁਕ੍ਤੇਨ ਜ੍ਞਾਤਤਤ੍ਤ੍ਵੋ ਮਹਾਸ਼ਯਃ। ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਨਿਰਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨੀਰਸਃ
ਇਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਭੋਗ ਦੀ ਤਾਂਘ ਹੈ, ਨਾ ਮੋਖ ਦੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਦਾਦਿ ਜਗਦ੍ਦ੍ਵੈਤਂ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰਵਿਜृਂਭਿਤਂ। ਵਿਹਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੋਧਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕृਤ੍ਯਮਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਸਿਰਫ ਨਾਂ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਫਿਰ ਕੀ ਕੰਮ ਬਚਦਾ ਹੈ?
ਭ੍ਰਮਭृਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ। ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਫੁਰਣਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨੈਵ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਜੋ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਵੀ, ਸਿਰਫ ਭਰਮ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਾ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫੁਰਣਰੂਪਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਭਾਵਮਪਸ਼੍ਯਤਃ। ਕ੍ਵ ਵਿਧਿਃ ਕ੍ਵ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਤ੍ਯਾਗਃ ਕ੍ਵ ਸ਼ਮੋऽਪਿ ਵਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ, ਨਾ ਵਿਰਾਗ, ਨਾ ਤਿਆਗ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਫੁਰਤੋऽਨਨ੍ਤਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਚ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਃ। ਕ੍ਵ ਬਨ੍ਧਃ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਵ ਹਰ੍षਃ ਕ੍ਵ ਵਿषਾਦਿਤਾ
ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਣ, ਨਾ ਮੋਖ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ, ਨਾ ਗਮੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਸਂਸਾਰੇ ਮਾਯਾਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਵਰ੍ਤਤੇ। ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਹਂਕਾਰੋ ਨਿष੍ਕਾਮਃ ਸ਼ੋਭਤੇ ਬੁਧਃ
ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧੀ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਮਾਇਆ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੈਲ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਸਨ੍ਤਾਪਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੁਨੇਃ। ਕ੍ਵ ਵਿਦ੍ਯਾ ਚ ਕ੍ਵ ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਦੇਹੋऽਹਂ ਮਮੇਤਿ ਵਾ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਗਿਆਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਸੰਸਾਰ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ 'ਮੈਂ' ਜਾਂ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ।