ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਗੀਤਾ

ਯਥਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਾਮ੍ਯੇਕੋ ਦੇਹਮੇਨਂ ਤਥਾ ਜਗਤ੍। ਅਤੋ ਮਮ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਥਵਾ ਨ ਚ ਕਿਂਚਨ

ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਸ ਸ਼ਰੀਰਮਹੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਯਾਧੁਨਾ। ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕੌਸ਼ਲਾਦ੍ ਏਵ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਯਥਾ ਨ ਤੋਯਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤਰਂਗਾਃ ਫੇਨਬੁਦ੍ਬੁਦਾਃ। ਆਤ੍ਮਨੋ ਨ ਤਥਾ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਿਨਿਰ੍ਗਤਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਝਾਗ ਤੇ ਬੁਲਬਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।

ਤਨ੍ਤੁਮਾਤ੍ਰੋ ਭਵੇਦ੍ ਏਵ ਪਟੋ ਯਦ੍ਵਦ੍ ਵਿਚਾਰਿਤਃ। ਆਤ੍ਮਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮੇਵੇਦਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਚਣ ਤੇ ਕਪੜਾ ਸਿਰਫ ਧਾਗਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪਤਾ ਹੈ।

ਯਥੈਵੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇ ਕ੍ਲृਪ੍ਤਾ ਤੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੈਵ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ। ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਯਿ ਕ੍ਲृਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਖੰਡ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਓਸ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜਗਦ੍ ਭਾਤਿ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਨ ਭਾਸਤੇ। ਰਜ੍ਜ੍ਵਜ੍ਞਾਨਾਦਹਿਰ੍ਭਾਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਭਾਸਤੇ ਨ ਹਿ

ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ। ਰੱਸੀ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਸੱਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਸੀ ਹੀ ਦਿਖਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋ ਮੇ ਨਿਜਂ ਰੂਪਂ ਨਾਤਿਰਿਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਤਤਃ। ਯਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤਦਾਹਂ ਭਾਸ ਏਵ ਹਿ

ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਚਮਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ।

ਅਹੋ ਵਿਕਲ੍ਪਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮਯਿ ਭਾਸਤੇ। ਰੂਪ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਫਣੀ ਰਜ੍ਜੌ ਵਾਰਿ ਸੂਰ੍ਯਕਰੇ ਯਥਾ

ਹਾਏ! ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਲਪਿਤ ਸੰਸਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ।

ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਯ੍ਯੇਵ ਲਯਮੇष੍ਯਤਿ। ਮृਦਿ ਕੁਂਭੋ ਜਲੇ ਵੀਚਿਃ ਕਨਕੇ ਕਟਕਂ ਯਥਾ

ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਘੜਾ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਲਹਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਕੜਾ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ।

ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਂਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜਗਨ੍ਨਾਸ਼ੋऽਪਿ ਤਿष੍ਠਤਃ

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ; ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਸ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਏਕੋऽਹਂ ਦੇਹਵਾਨਪਿ। ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨ ਗਨ੍ਤਾ ਨਾਗਨ੍ਤਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਮਵਸ੍ਥਿਤਃ

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ।

ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਸ੍ਤੀਹ ਮਤ੍ਸਮਃ। ਅਸਂਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਯੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਚਿਰਂ ਧृਤਮ੍

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ।

ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਨ। ਅਥਵਾ ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਵਾਙ੍ਮਨਸਗੋਚਰਮ੍

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਜਾਂ ਫਿਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਾਸ੍ਤਵਂ। ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਭਾਤਿ ਯਤ੍ਰੇਦਂ ਸੋऽਹਮਸ੍ਮਿ ਨਿਰਂਜਨਃ

ਗਿਆਨ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਹੀਂ; ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਹਾਂ।

ਦ੍ਵੈਤਮੂਲਮਹੋ ਦੁਃਖਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤਸ੍ਯਾऽਸ੍ਤਿ ਭੇषਜਂ। ਦृਸ਼੍ਯਮੇਤਨ੍ ਮृषਾ ਸਰ੍ਵਂ ਏਕੋऽਹਂ ਚਿਦ੍ਰਸੋਮਲਃ

ਹਾਏ! ਦਵੈਤ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਝੂਠ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸ ਹਾਂ।

ਬੋਧਮਾਤ੍ਰੋऽਹਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਉਪਾਧਿਃ ਕਲ੍ਪਿਤੋ ਮਯਾ। ਏਵਂ ਵਿਮृਸ਼ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੇ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਮਮ

ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ; ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨ ਮੇ ਬਨ੍ਧੋऽਸ੍ਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਵਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾ। ਅਹੋ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਨ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਹੇਰਾਨੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਵੱਸਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਨਹੀਂ।

ਸਸ਼ਰੀਰਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਕਿਂਚਿਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ। ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰ ਆਤ੍ਮਾ ਚ ਤਤ੍ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪਨਾਧੁਨਾ

ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਹੁਣ ਕਿਹੜੀ ਕਲਪਨਾ ਰਹਿ ਗਈ?

ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਰਕੌ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਭਯਂ ਤਥਾ। ਕਲ੍ਪਨਾਮਾਤ੍ਰਮੇਵੈਤਤ੍ ਕਿਂ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ

ਸਰੀਰ, ਸਵਰਗ-ਨਰਕ, ਬੰਨ੍ਹ-ਮੁਕਤੀ, ਡਰ—ਇਹ ਸਭ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਹਨ। ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ।

ਅਹੋ ਜਨਸਮੂਹੇऽਪਿ ਨ ਦ੍ਵੈਤਂ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮਮ। ਅਰਣ੍ਯਮਿਵ ਸਂਵृਤ੍ਤਂ ਕ੍ਵ ਰਤਿਂ ਕਰਵਾਣ੍ਯਹਮ੍

ਹੇਰਾਨੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਵਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਰੁਚੀ ਲਵਾਂ?

ਨਾਹਂ ਦੇਹੋ ਨ ਮੇ ਦੇਹੋ ਜੀਵੋ ਨਾਹਮਹਂ ਹਿ ਚਿਤ੍। ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਮੇ ਬਨ੍ਧ ਆਸੀਦ੍ਯਾ ਜੀਵਿਤੇ ਸ੍ਪृਹਾ

ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਜੀਵ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ।

ਅਹੋ ਭੁਵਨਕਲ੍ਲੋਲੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਂ। ਮਯ੍ਯਨਂਤਮਹਾਂਭੋਧੌ ਚਿਤ੍ਤਵਾਤੇ ਸਮੁਦ੍ਯਤੇ

ਹੇਰਾਨੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਉਠਦੀਆਂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਅਨੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਮਨ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਠੀਆਂ ਹਨ।

ਮਯ੍ਯਨਂਤਮਹਾਂਭੋਧੌ ਚਿਤ੍ਤਵਾਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ। ਅਭਾਗ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਵਣਿਜੋ ਜਗਤ੍ਪੋਤੋ ਵਿਨਸ਼੍ਵਰਃ

ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਅਨੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਹਵਾ ਠੰਡੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨੌਕਾ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੰਦਭਾਗੀ ਵਪਾਰੀ ਹੈ, ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਯ੍ਯਨਨ੍ਤਮਹਾਂਭੋਧਾਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਜੀਵਵੀਚਯਃ। ਉਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਖੇਲਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ

ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਅਨੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਜੀਬ ਹਨ; ਉਹ ਉਠਦੀਆਂ, ਡਿੱਗਦੀਆਂ, ਖੇਡਦੀਆਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ॥ ਅਵਿਨਾਸ਼ਿਨਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਏਕਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ। ਤਵਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਧੀਰਸ੍ਯ ਕਥਮਰ੍ਥਾਰ੍ਜਨੇ ਰਤਿਃ

ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮ-ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਲਾਭ ਦੀ ਲਗਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਆਤ੍ਮਾਜ੍ਞਾਨਾਦਹੋ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਵਿषਯਭ੍ਰਮਗੋਚਰੇ। ਸ਼ੁਕ੍ਤੇਰਜ੍ਞਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਯਥਾ ਰਜਤਵਿਭ੍ਰਮੇ

ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਭਟਕਾਵ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਲੋਭ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਯਤ੍ਰੇਦਂ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਸਾਗਰੇ। ਸੋऽਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਕਿਂ ਦੀਨ ਇਵ ਧਾਵਸਿ

ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ। 'ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ' ਜਾਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ?

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਚੈਤਨ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾਨਮਤਿਸੁਨ੍ਦਰਂ। ਉਪਸ੍ਥੇऽਤ੍ਯਨ੍ਤਸਂਸਕ੍ਤੋ ਮਾਲਿਨ੍ਯਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ

ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਲ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਨਿ। ਮੁਨੇਰ੍ਜਾਨਤ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮਮਤ੍ਵਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ

ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮਝਦਾਰ ਲਈ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਫਿਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।