ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਗੀਤਾ

ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਤਾ ਤਾਵਤ੍ਸਂਸਾਰਵਿਟਪਾਂਕੁਰਃ। ਸ੍ਪृਹਾ ਜੀਵਤਿ ਯਾਵਦ੍ ਵੈ ਨਿਰ੍ਵਿਚਾਰਦਸ਼ਾਸ੍ਪਦਮ੍

ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਛਾ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਲੈਣ-ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੋਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਨਿਰਵਿਚਾਰ ਅਵਸਥਾ ਆਉਣ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੌ ਜਾਯਤੇ ਰਾਗੋ ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤੌ ਦ੍ਵੇष ਏਵ ਹਿ। ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਬਾਲਵਦ੍ ਧੀਮਾਨ੍ ਏਵਮੇਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ

ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ, ਸਿਆਣਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਰਾਗੀ ਦੁਃਖਜਿਹਾਸਯਾ। ਵੀਤਰਾਗੋ ਹਿ ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਨ ਖਿਦ੍ਯਤਿ

ਰਾਗੀ ਦੁਖ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਵੈਰਾਗੀ, ਜੋ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਯਸ੍ਯਾਭਿਮਾਨੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ੇऽਪਿ ਦੇਹੇऽਪਿ ਮਮਤਾ ਤਥਾ। ਨ ਚ ਜ੍ਞਾਨੀ ਨ ਵਾ ਯੋਗੀ ਕੇਵਲਂ ਦੁਃਖਭਾਗਸੌ

ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ 'ਮੇਰੀ' ਹੋਣ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮਮਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਨਾ ਯੋਗੀ—ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਖ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੈ।

ਹਰੋ ਯਦ੍ਯੁਪਦੇष੍ਟਾ ਤੇ ਹਰਿਃ ਕਮਲਜੋऽਪਿ ਵਾ। ਤਥਾਪਿ ਨ ਤਵ ਸ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸ੍ਮਰਣਾਦृਤੇ

ਚਾਹੇ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਸੁਖ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁਲਾ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ॥ ਤੇਨ ਜ੍ਞਾਨਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਫਲਂ ਤਥਾ। ਤृਪ੍ਤਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਏਕਾਕੀ ਰਮਤੇ ਤੁ ਯਃ

ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਫਲ ਤੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਸਦਾ ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਨ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਮਦਾ ਹੈ।

ਨ ਕਦਾਚਿਜ੍ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾ ਹਨ੍ਤ ਖਿਦ੍ਯਤਿ। ਯਤ ਏਕੇਨ ਤੇਨੇਦਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਮ੍

ਜੋ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨ ਜਾਤੁ ਵਿषਯਾਃ ਕੇऽਪਿ ਸ੍ਵਾਰਾਮਂ ਹਰ੍षਯਨ੍ਤ੍ਯਮੀ। ਸਲ੍ਲਕੀਪਲ੍ਲਵਪ੍ਰੀਤਮਿਵੇਭਂ ਨਿਂਬਪਲ੍ਲਵਾਃ

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਿੰਬ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸੱਲਕੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।

ਯਸ੍ਤੁ ਭੋਗੇषੁ ਭੁਕ੍ਤੇषੁ ਨ ਭਵਤ੍ਯਧਿਵਾਸਿਤਾ। ਅਭੁਕ੍ਤੇषੁ ਨਿਰਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਤਦृਸ਼ੋ ਭਵਦੁਰ੍ਲਭਃ

ਜੋ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ੁਰਿਹ ਸਂਸਾਰੇ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਰਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਨਿਰਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਵਿਰਲੋ ਹਿ ਮਹਾਸ਼ਯਃ

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਭੋਗ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮੁਕਤੀ; ਪਰ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਜੀਵਿਤੇ ਮਰਣੇ ਤਥਾ। ਕਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਦਾਰਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਤਾ ਨ ਹਿ

ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ, ਮੁਕਤੀ, ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੈਣ-ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।

ਵਾਂਛਾ ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਲਯੇ ਨ ਦ੍ਵੇषਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਿਤੌ। ਯਥਾ ਜੀਵਿਕਯਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਧਨ੍ਯ ਆਸ੍ਤੇ ਯਥਾ ਸੁਖਮ੍

ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੇ ਮਿਟ ਜਾਣ ਤੇ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੁਖੀ ਤੇ ਧਨਵੰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਨੇਨ ਜ੍ਞਾਨੇਨੇਤ੍ਯੇਵਂ ਗਲਿਤਧੀਃ ਕृਤੀ। ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨ੍ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ਨਸ੍ਤੇ ਯਥਾ ਸੁਖਮ੍

ਇਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਛੂਹਦਾ, ਸੁੰਘਦਾ, ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਵृਥਾ ਚੇष੍ਟਾ ਵਿਕਲਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ। ਨ ਸ੍ਪृਹਾ ਨ ਵਿਰਕ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣਸਂਸਾਰਸਾਗਰੇ

ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਕੰਮ ਬੇਫ਼ਾਇਦਾ ਹਨ, ਇੰਦਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਾਲਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਰਾਗ।

ਨ ਜਗਰ੍ਤਿ ਨ ਨਿਦ੍ਰਾਤਿ ਨੋਨ੍ਮੀਲਤਿ ਨ ਮੀਲਤਿ। ਅਹੋ ਪਰਦਸ਼ਾ ਕ੍ਵਾਪਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ਮੁਕ੍ਤਚੇਤਸਃ

ਉਹ ਨਾ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਹ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਨੋਖਾ ਹਾਲ ਹੈ—ਕਿਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਮਲਾਸ਼ਯਃ। ਸਮਸ੍ਤਵਾਸਨਾ ਮੁਕ੍ਤੋ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਰਾਜਤੇ

ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਆਜ਼ਾਦ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨ੍ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ ਗृਣ੍ਹਨ੍ ਵਦਨ੍ ਵ੍ਰਜਨ੍। ਈਹਿਤਾਨੀਹਿਤੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵ ਮਹਾਸ਼ਯਃ

ਵੇਖਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਛੂਹਦਾ, ਸੁੰਘਦਾ, ਖਾਂਦਾ, ਲੈਂਦਾ, ਬੋਲਦਾ, ਤੁਰਦਾ—ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੱਚਮੁਚ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ।

ਨ ਨਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਚ ਸ੍ਤੌਤਿ ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਯਤਿ। ਨ ਦਦਾਤਿ ਨ ਗृਣ੍ਹਾਤਿ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨੀਰਸਃ

ਉਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ। ਨਾ ਦਿੰਦਾ, ਨਾ ਲੈਂਦਾ—ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਸਵਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਨੁਰਾਗਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਵਾ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਂ। ਅਵਿਹ੍ਵਲਮਨਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵ ਮਹਾਸ਼ਯਃ

ਪਿਆਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੁਕਤ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸੁਖੇ ਦੁਃਖੇ ਨਰੇ ਨਾਰ੍ਯਾਂ ਸਂਪਤ੍ਸੁ ਵਿਪਤ੍ਸੁ ਚ। ਵਿਸ਼ੇषੋ ਨੈਵ ਧੀਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ

ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ, ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ—ਸਮਝਦਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ।

ਨ ਹਿਂਸਾ ਨੈਵ ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਨੌਦ੍ਧਤ੍ਯਂ ਨ ਚ ਦੀਨਤਾ। ਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਨੈਵ ਚ ਕ੍ਸ਼ੋਭਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਸਂਸਰਣੇ ਨਰੇ

ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹਿੰਸਾ ਹੈ, ਨਾ ਦਇਆ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਨਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ। ਨਾ ਹੈਰਾਨੀ, ਨਾ ਉਤਸ਼ੇਪ—ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਣਾ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।

ਨ ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿषਯਦ੍ਵੇष੍ਟਾ ਨ ਵਾ ਵਿषਯਲੋਲੁਪਃ। ਅਸਂਸਕ੍ਤਮਨਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮੁਪਾਸ਼੍ਨੁਤੇ

ਮੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਲਗਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸੰਗ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੋ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਧਾਨਸਮਾਧਾਨਹਿਤਾਹਿਤਵਿਕਲ੍ਪਨਾਃ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਕੈਵਲ੍ਯਮਿਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ

ਸਮਾਧੀ, ਅਸਮਾਧੀ, ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੇਵਲ ਇਕੱਲੇਪਣ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ।

ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਹਂਕਾਰੋ ਨ ਕਿਂਚਿਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਲਿਤਸਰ੍ਵਾਸ਼ਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਕਰੋਤਿ ਨ

ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਮਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਅੰਦਰੋਂ ਸਭ ਆਸਾ ਮੁਕ ਗਈ, ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਮਨਃਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸਂਮੋਹਸ੍ਵਪ੍ਨਜਾਡ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ। ਦਸ਼ਾਂ ਕਾਮਪਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਵੇਦ੍ ਗਲਿਤਮਾਨਸਃ

ਮਨ ਦੀ ਚਮਕ, ਭਟਕਣ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸੁਸਤਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ, ਉਹ ਜਿਹੀ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ॥ ਯਸ੍ਯ ਬੋਧੋਦਯੇ ਤਾਵਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦ੍ ਭਵਤਿ ਭ੍ਰਮਃ। ਤਸ੍ਮੈ ਸੁਖੈਕਰੂਪਾਯ ਨਮਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯ ਤੇਜਸੇ

ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਤਕ ਬੋਧ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਭਟਕਣਾ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਸਦਾ ਸੁਖ ਰੂਪ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਅਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਖਿਲਾਨ੍ ਅਰ੍ਥਾਨ੍ ਭੋਗਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁष੍ਕਲਾਨ੍। ਨ ਹਿ ਸਰ੍ਵਪਰਿਤ੍ਯਾਜਮਨ੍ਤਰੇਣ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍

ਸਭ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਿਆਗ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਦੁਃਖਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਜ੍ਵਾਲਾਦਗ੍ਧਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਃ। ਕੁਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਪੀਯੂषਧਾਰਾਸਾਰਮृਤੇ ਸੁਖਮ੍

ਜਿਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਕਰਤਵ ਦੇ ਦੁਖ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਿਨਾ ਸੁਖ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਭਵੋऽਯਂ ਭਾਵਨਾਮਾਤ੍ਰੋ ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪਰਮਰ੍ਥਤਃ। ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਭਾਵਃ ਸ੍ਵਭਾਵਨਾਂ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਭਾਵਿਨਾਮ੍

ਇਹ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਭਾਵ ਤੇ ਅਭਾਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਦਾ ਅਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।