ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਗੀਤਾ

ਆਤ੍ਮਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਵਿਭੁਃ ਪੂਰ੍ਣ ਏਕੋ ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਿਦਕ੍ਰਿਯਃ। ਅਸਂਗੋ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਭ੍ਰਮਾਤ੍ਸਂਸਾਰਵਾਨਿਵ

ਆਤਮਾ ਸਾਖੀ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ, ਪੂਰਾ, ਇੱਕ, ਮੁਕਤ, ਚੇਤਨ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ, ਅਲੱਗ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ—ਭ੍ਰਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਕੂਟਸ੍ਥਂ ਬੋਧਮਦ੍ਵੈਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਭਾਵਯ। ਆਭਾਸੋऽਹਂ ਭ੍ਰਮਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਾਵਂ ਬਾਹ੍ਯਮਥਾਨ੍ਤਰਮ੍

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਟੱਲ, ਅਦਵੈਤ ਬੋਧ ਵਜੋਂ ਸੋਚ। ‘ਮੈਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼’ ਵਾਲਾ ਭ੍ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ।

ਦੇਹਾਭਿਮਾਨਪਾਸ਼ੇਨ ਚਿਰਂ ਬਦ੍ਧੋऽਸਿ ਪੁਤ੍ਰਕ। ਬੋਧੋऽਹਂ ਜ੍ਞਾਨਖਡ੍ਗੇਨ ਤਃਨਿਕृਤ੍ਯ ਸੁਖੀ ਭਵ

ਬੇਟਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ‘ਮੈਂ ਬੋਧ ਹਾਂ’—ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।

ਨਿਃਸਂਗੋ ਨਿष੍ਕ੍ਰਿਯੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋ ਨਿਰਂਜਨਃ। ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਤੇ ਬਨ੍ਧਃ ਸਮਾਧਿਮਨੁਤਿष੍ਠਤਿ

ਤੂੰ ਅਲੱਗ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਬੰਧਨ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।

ਤ੍ਵਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਿ ਪ੍ਰੋਤਂ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ। ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਗਮਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਚਿਤ੍ਤਤਾਮ੍

ਇਹ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਸੁਰਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ ਚੇਤਨਾ ਹੈ—ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੋ।

ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰੋ ਨਿਰ੍ਭਰਃ ਸ਼ੀਤਲਾਸ਼ਯਃ। ਅਗਾਧਬੁਦ੍ਧਿਰਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੋ ਭਵ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਾਸਨਃ

ਬੇਪਰਵਾਹ, ਅਟੱਲ, ਪੂਰਾ, ਠੰਢੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਅਥਾਹ ਸਮਝ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ, ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੋ।

ਸਾਕਾਰਮਨृਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਤੁ ਨਿਸ਼੍ਚਲਂ। ਏਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਨ ਪੁਨਰ੍ਭਵਸਂਭਵਃ

ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਝੂਠ ਜਾਣ; ਨਿਰਾਕਾਰ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਮੰਨ। ਇਸ ਸੱਚ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਯਥੈਵਾਦਰ੍ਸ਼ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੇ ਰੂਪੇऽਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤਸ੍ਤੁ ਸਃ। ਤਥੈਵਾऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਰੀਰੇऽਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਜਿਵੇਂ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਤਸਵੀਰ ਅੰਦਰ ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਏਕਂ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਵ੍ਯੋਮ ਬਹਿਰਨ੍ਤਰ੍ਯਥਾ ਘਟੇ। ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਣੇ ਤਥਾ

ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਜਨਕ ਉਵਾਚ॥ ਅਹੋ ਨਿਰਂਜਨਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਬੋਧੋऽਹਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ। ਏਤਾਵਨ੍ਤਮਹਂ ਕਾਲਂ ਮੋਹੇਨੈਵ ਵਿਡਂਬਿਤਃ

ਜਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਾਏ! ਮੈਂ ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ਾਂਤ, ਚੇਤਨ ਹੀ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ; ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਨੇ ਹੀ ਭਟਕਾਇਆ।

ਯਥਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਾਮ੍ਯੇਕੋ ਦੇਹਮੇਨਂ ਤਥਾ ਜਗਤ੍। ਅਤੋ ਮਮ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਥਵਾ ਨ ਚ ਕਿਂਚਨ

ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਸ ਸ਼ਰੀਰਮਹੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਯਾਧੁਨਾ। ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕੌਸ਼ਲਾਦ੍ ਏਵ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਯਥਾ ਨ ਤੋਯਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤਰਂਗਾਃ ਫੇਨਬੁਦ੍ਬੁਦਾਃ। ਆਤ੍ਮਨੋ ਨ ਤਥਾ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਿਨਿਰ੍ਗਤਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਝਾਗ ਤੇ ਬੁਲਬਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।

ਤਨ੍ਤੁਮਾਤ੍ਰੋ ਭਵੇਦ੍ ਏਵ ਪਟੋ ਯਦ੍ਵਦ੍ ਵਿਚਾਰਿਤਃ। ਆਤ੍ਮਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮੇਵੇਦਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਚਣ ਤੇ ਕਪੜਾ ਸਿਰਫ ਧਾਗਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪਤਾ ਹੈ।

ਯਥੈਵੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇ ਕ੍ਲृਪ੍ਤਾ ਤੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੈਵ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ। ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਯਿ ਕ੍ਲृਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਖੰਡ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਓਸ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜਗਦ੍ ਭਾਤਿ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਨ ਭਾਸਤੇ। ਰਜ੍ਜ੍ਵਜ੍ਞਾਨਾਦਹਿਰ੍ਭਾਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਭਾਸਤੇ ਨ ਹਿ

ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ। ਰੱਸੀ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਸੱਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਸੀ ਹੀ ਦਿਖਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋ ਮੇ ਨਿਜਂ ਰੂਪਂ ਨਾਤਿਰਿਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਤਤਃ। ਯਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤਦਾਹਂ ਭਾਸ ਏਵ ਹਿ

ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਚਮਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ।

ਅਹੋ ਵਿਕਲ੍ਪਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮਯਿ ਭਾਸਤੇ। ਰੂਪ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਫਣੀ ਰਜ੍ਜੌ ਵਾਰਿ ਸੂਰ੍ਯਕਰੇ ਯਥਾ

ਹਾਏ! ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਲਪਿਤ ਸੰਸਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ।

ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਯ੍ਯੇਵ ਲਯਮੇष੍ਯਤਿ। ਮृਦਿ ਕੁਂਭੋ ਜਲੇ ਵੀਚਿਃ ਕਨਕੇ ਕਟਕਂ ਯਥਾ

ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਘੜਾ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਲਹਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਕੜਾ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ।

ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਂਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜਗਨ੍ਨਾਸ਼ੋऽਪਿ ਤਿष੍ਠਤਃ

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ; ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਸ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਏਕੋऽਹਂ ਦੇਹਵਾਨਪਿ। ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨ ਗਨ੍ਤਾ ਨਾਗਨ੍ਤਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਮਵਸ੍ਥਿਤਃ

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ।

ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਸ੍ਤੀਹ ਮਤ੍ਸਮਃ। ਅਸਂਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਯੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਚਿਰਂ ਧृਤਮ੍

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ।

ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਨ। ਅਥਵਾ ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਵਾਙ੍ਮਨਸਗੋਚਰਮ੍

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਜਾਂ ਫਿਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਾਸ੍ਤਵਂ। ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਭਾਤਿ ਯਤ੍ਰੇਦਂ ਸੋऽਹਮਸ੍ਮਿ ਨਿਰਂਜਨਃ

ਗਿਆਨ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਹੀਂ; ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਹਾਂ।

ਦ੍ਵੈਤਮੂਲਮਹੋ ਦੁਃਖਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤਸ੍ਯਾऽਸ੍ਤਿ ਭੇषਜਂ। ਦृਸ਼੍ਯਮੇਤਨ੍ ਮृषਾ ਸਰ੍ਵਂ ਏਕੋऽਹਂ ਚਿਦ੍ਰਸੋਮਲਃ

ਹਾਏ! ਦਵੈਤ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਝੂਠ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸ ਹਾਂ।

ਬੋਧਮਾਤ੍ਰੋऽਹਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਉਪਾਧਿਃ ਕਲ੍ਪਿਤੋ ਮਯਾ। ਏਵਂ ਵਿਮृਸ਼ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੇ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਮਮ

ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ; ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨ ਮੇ ਬਨ੍ਧੋऽਸ੍ਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਵਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾ। ਅਹੋ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਨ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਹੇਰਾਨੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਵੱਸਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਨਹੀਂ।

ਸਸ਼ਰੀਰਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਕਿਂਚਿਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ। ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰ ਆਤ੍ਮਾ ਚ ਤਤ੍ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪਨਾਧੁਨਾ

ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਹੁਣ ਕਿਹੜੀ ਕਲਪਨਾ ਰਹਿ ਗਈ?

ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਰਕੌ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਭਯਂ ਤਥਾ। ਕਲ੍ਪਨਾਮਾਤ੍ਰਮੇਵੈਤਤ੍ ਕਿਂ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ

ਸਰੀਰ, ਸਵਰਗ-ਨਰਕ, ਬੰਨ੍ਹ-ਮੁਕਤੀ, ਡਰ—ਇਹ ਸਭ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਹਨ। ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ।