ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੰਦੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਯਮ ਆਦਿ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਹਿਮਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਭ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਬਾਹਰੋਂ ਇੱਕ-ਰੂਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਝੜ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕਰਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਤਿਆਗ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼। ਜਿਸ ਯੋਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਿਜੀ ਸਵਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਬਹਾਦਰੀ, ਨਾ ਵਿਵੇਕ, ਨਾ ਨਿਡਰਤਾ—ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਯੋਗ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਨਾ ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਨਾ ਨਰਕ, ਨਾ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤੀ; ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਲਾਭ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ; ਉਸਦਾ ਮਨ ਠੰਡਾ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਮੰਦੇਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ; ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ; ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਾ ਮਰਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਕਤ ਆਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ, ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਉਥੇ ਸੋ ਜਾਂਦਾ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਅਡੋਲ ਮਨੁੱਖ। ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਖੜਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ, ਦੁੰਦਵਾਦ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਕੱਟ ਚੁੱਕਾ, ਜੋੜ-ਤੋੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੂਰਨ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਮਲਕਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ, ਸੋਨਾ—ਸਭ ਇਕਸਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਗੰਢਾਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਧਿਆਨਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਮੁਕਤ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਦਾ, ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਦਾ, ਬੋਲ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਦਾ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ? ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭਿੱਖਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੀ ਮਾਪ-ਤੋਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰਹਿਤ ਮੱਤ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਯੋਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਬਿਨਾ ਭਾਵ-ਭੰਗੀਮਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਨਾ ਸੰਯਮ, ਨਾ ਸੱਚ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ—ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਆਸ ਰਹਿਤ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕਹੇ ਜਾਂ ਕਿਸਨੂੰ ਦੱਸੇ? ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸੁਪਤਿ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਾਗਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਹਰ ਪਗ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਸੋਚਵਾਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਿਨਾ ਬੁੱਧੀ ਦੇ; ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ। ਉਹ ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਨਾ ਦੁਖੀ; ਨਾ ਅਲੱਗ, ਨਾ ਜੁੜਿਆ; ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸਮਾਇਆ ਨਹੀਂ; ਮੰਦਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮੰਦਾ ਨਹੀਂ; ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਨਹੀਂ। ਮੁਕਤ, ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਕੀਤਿਆਂ-ਅਕੀਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਲਾਲਸਾ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕਸਾਰ, ਉਹ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ—ਇਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮੌਤ ਆਵੇ ਤਾਂ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਨਾ ਭੀੜ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ, ਨਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ; ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਚਿਮਟੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ ਮੰਨਤਾਂ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨੂੰ ਕੱਢ ਸੁੱਟਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਨਾ ਇੱਛਾ, ਨਾ ਧਨ, ਨਾ ਵਿਵੇਕ; ਨਾ ਦੁੰਦਵਾਦ, ਨਾ ਅਦੁੰਦਵਾਦ—ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਭੂਤਕਾਲ, ਨਾ ਭਵਿੱਖ, ਨਾ ਵਰਤਮਾਨ; ਨਾ ਥਾਂ, ਨਾ ਸਦਾ-ਕਾਲ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੌਰਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਆਪ, ਨਾ ਪਰਾਇਆ, ਨਾ ਸ਼ੁਭ, ਨਾ ਅਸ਼ੁਭ; ਨਾ ਵਿਚਾਰ, ਨਾ ਅਵਿਚਾਰ—ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ। ਨਾ ਸੁਪਨਾ, ਨਾ ਸੁਪਤਿ, ਨਾ ਜਾਗਰਣ, ਨਾ ਚੌਥਾ ਅਵਸਥਾ, ਨਾ ਡਰ—ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਵਿਹੜਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਦੂਰ, ਨਾ ਨੇੜੇ, ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਅੰਦਰ; ਨਾ ਸਥੂਲ, ਨਾ ਸੂਖਮ—ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਜੀਵਨ, ਨਾ ਲੋਕ, ਨਾ ਸੰਸਾਰ; ਨਾ ਲੀਨਤਾ, ਨਾ ਸਮਾਧੀ—ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜਨਕ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਤੱਤ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਨਾ ਮਨ; ਨਾ ਖਾਲੀਪਣ, ਨਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ—ਮੇਰੀ ਨਿਰਮਲ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ। ਨਾ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਨਾ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ, ਨਾ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਮਨ; ਨਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਨਾ ਲਾਲਸਾ ਰਹਿਤਤਾ—ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੁੰਦਵਾਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਅਗਿਆਨ, ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਇਹ 'ਮੇਰਾ'; ਨਾ ਬੰਧਨ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ—ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ। ਨਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਰਮ, ਨਾ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤੀ; ਨਾ ਆਖਰੀ ਵਿਯੋਗ—ਉਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਿਰਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਨਾ ਕਰਤਾ, ਨਾ ਭੋਗਤਾ; ਨਾ ਅਕਰਮਕ ਚਮਕ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ; ਨਾ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਫਲ—ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਨਾ ਸੰਸਾਰ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ, ਨਾ ਯੋਗੀ, ਨਾ ਗਿਆਨੀ; ਨਾ ਬੰਧਿਆ, ਨਾ ਮੁਕਤ—ਮੇਰੀ ਅਦਵੈਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੁੰਦਵਾਦ, ਆਸ-ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਕਰਮ-ਅਕਰਮ, ਗਿਆਨ-ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।