ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਗੀਤਾ

ਮਹਾਰਾਜ ਜਨਕ ਨੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੈਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।’’ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, ‘‘ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਨਾ ਮਿੱਤਰ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਕੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।’’ ਜਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਾਖੀ-ਸਰੂਪ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਆਸ ਹੈ, ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਣ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ—ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਵਰਗੀਆਂ ਹੀ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।’’ ਫਿਰ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ‘‘ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਖੋਜੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਭਟਕਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਅਲਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਨ। ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ—ਹੁਣ ਜੋ ਚਾਹੋ ਸੋ ਕਰੋ।’’ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ‘‘ਸੱਚ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਹੋਣ ’ਤੇ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੌਨ, ਸੁਸਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਨਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੈਂ, ਨਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੇਰਾ ਹੈ। ਨਾਂ ਤੂੰ ਭੋਗੀ ਹੈਂ, ਨਾਂ ਕਰਤਾ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਾਖੀ, ਨਿਰਲੇਪ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ ਹੈਂ—ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ।’’ ‘‘ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਲਗਾਵ ਤੇ ਵੈਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ; ਇਹ ਮਨ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਅਦਵਿਤੀਯ ਚੇਤਨ ਹੈਂ—ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਜੀਵ। ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ।’’ ‘‘ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾਂ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੱਚ ਹੈ। ਹੇ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖ—ਇੱਥੇ ਮੋਹ-ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਨਾ ਪੈ। ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਗਿਆਨ, ਚੇਤਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।’’ ‘‘ਇਹ ਸਰੀਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਨਾ ਆਉਂਦੀ, ਨਾ ਜਾਂਦੀ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਚਾਹੇ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਰਹੇ ਜਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ—ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨ ਹੈਂ—ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ।’’ ‘‘ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਠਦੀਆਂ ਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਲਾਭ, ਨਾ ਹਾਨੀ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨ ਹੈਂ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋੜਾ ਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਿਸ ਲਈ, ਕਿਵੇਂ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਕੋਈ ਸਵੀਕਾਰ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਹੋ ਸਕਦਾ?’’ ‘‘ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਜੋ ਇਕ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਚੇਤਨ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ—ਉਸ ਵਿਚ ਨਾ ਜਨਮ, ਨਾ ਕਰਮ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਜਿਥੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਗਹਿਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਨਾ ਹੀ ਹਨ, ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ। ‘ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ’—ਇਹ ਭੇਦ ਛੱਡ ਦੇ। ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ।’’ ‘‘ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੂੰ ਇੱਕ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਐਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।’’ ‘‘ਇਸ ਅਸਤੀਤਵ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ—ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ, ਭਵਿੱਖ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਨ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਣ ਜੋਗਾ, ਨਾ ਛੱਡਣ ਜੋਗਾ—ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਜੀਵ। ਹੇ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ। ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿ, ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ।’’ ‘‘ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇ; ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਰੱਖ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੈਂ—ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਕੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਂਗਾ?’’ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਤੂੰ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ, ਜਾਂ ਸੁਣ ਲੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਹੀ ਅਸਲੀ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭੋਗ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਧਿਆਨ—ਜੋ ਚਾਹੇ ਕਰ, ਪਰ ਜਦ ਮਨ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’’ ‘‘ਹਰ ਕੋਈ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਭਾਗੀ ਆਦਮੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਲਕ-ਝਪਕਣ ਜਿਤਨੀ ਵੀ ਚਲਚਲਾਹਟ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਲਸੀ ਹੈ—ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।’’ ‘‘ਜਦ ਮਨ ‘ਇਹ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ’ ਦੇ ਦੁੰਦ ਵਿਚੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਗੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਪਕੜਨ-ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਨਾ ਰਾਗੀ ਹੈ, ਨਾ ਵੈਰਾਗੀ।’’ ‘‘ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਛਾ—ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ—ਬਾਕੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਸਵੀਕਾਰ ਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਸੱਚੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲਗਾਵ, ਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯਤਾ ਵਿਚ ਵੈਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਦੁੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।’’ ‘‘ਜੋ ਰਾਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਨਾ ਯੋਗੀ—ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।’’ ‘‘ਚਾਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਆਰਾਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤਦ ਹੀ ਪਾਵੇਂਗਾ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਂਗਾ।’’ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ‘‘ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਕਦੇ ਭਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦੇ, ਜੋ ਸਲਾਕੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।’’ ‘‘ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਭੋਗਣ ’ਤੇ ਕੋਈ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।