ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਗੀਤਾ

ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਗਹਿਰੀ ਸਾਂਤਿ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਪਾਈ। ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਧਿਆਨ, ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ—all ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ; ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਅਪਣਾਈ। ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੰਭਵ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਸੋਚ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਨਕ ਨੇ ਐਸਾ ਧਿਆਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਪਾਇਆ। ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਕੁਝ ਨਾ ਰੱਖਣਾ—ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੱਡੇ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਗੋਟੀ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰ ਅਤੇ ਤਿਆਗ, ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।" ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਥਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਭ ਕਦੇ ਥਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਨਕ ਨੇ ਸੁਖੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ; ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗੀ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਜਾਂ ਅਕਰਮ ਦੀ ਲਗਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਜਨਕ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਖੜੇ ਹੋਣ, ਜਾਣ ਜਾਂ ਲੈਟਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਜਾਂ ਘਾਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਜਨਕ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਜਤਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ; ਘਟਾਵ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਨਕ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਜਨਕ ਨੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਖ, ਦੁਖ ਆਦਿ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਜਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਥੱਕ ਚੁਕੀ ਹੈ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ, ਕਿੱਥੇ ਦੋਸਤ, ਕਿੱਥੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ੇ? ਕਿੱਥੇ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ, ਕਿੱਥੇ ਗਿਆਨ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ-ਵਿਕਾਰ ਮਿਟ ਚੁਕੇ ਹਨ?" ਜਨਕ ਨੇ ਸाक्षੀ-ਸਵਰੂਪ, ਪਰਮ-ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨ ਆਸ ਹੈ, ਨ ਬੰਧਨ, ਨ ਮੁਕਤੀ—ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਹਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮੂੜ੍ਹੇ ਵਰਗੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਪੂਰੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰਨਤਾ ਪਾ ਲੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਖੋਜੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਇਸ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਮੁਕਤੀ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਰਕਤੀ ਹੈ; ਬੰਧਨ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਰਸ ਲੈਣਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਮਝੋ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਕਰੋ। ਸੱਚ ਦੀ ਪਹਚਾਣ—even ਮਾਹਿਰ, ਗਿਆਨੀ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ—ਚੁੱਪ, ਮੂੜ੍ਹਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਨ ਸਰੀਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ; ਨ ਤੁਸੀਂ ਭੋਗੀ ਹੋ, ਨ ਕਰਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਚੇਤਨਾ ਹੋ, ਸਦਾ ਸਾਖੀ, ਅਲਗ—ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮੋ। ਲਗਾਵਟ ਤੇ ਵਿਰਕਤੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੁਣ ਹਨ; ਮਨ ਕਦੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਚੇਤਨਾ ਹੋ, ਬੇਅੰਤ, ਅਟੱਲ—ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮੋ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਓ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਚੇਤਨਾ-ਸਵਰੂਪ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਓ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖੋ, ਪਿਆਰੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖੋ—ਇੱਥੇ ਭਟਕੋ ਨਾ। ਆਤਮਾ—ਤੁਹਾਡੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ—ਗਿਆਨ ਹੈ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ, ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਸਰੀਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਨਾ ਆਉਂਦੀ, ਨਾ ਜਾਂਦੀ—ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ? ਸਰੀਰ ਚਾਹੇ ਕਲਪਾਂ ਤਕ ਰਹੇ, ਜਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਵੇ—ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾ ਵਾਧਾ, ਨਾ ਘਾਟ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ, ਅਨੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਭਰਣ ਜਾਂ ਮਿਟਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾ ਲਾਭ, ਨਾ ਘਾਟ। ਪਿਆਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੋ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਕਿਸ ਲਈ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ, ਸਵੀਕਾਰ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ, ਅਬਿਨਾਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਹੋ—ਇੱਥੇ ਜਨਮ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਉੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ; ਕੀ ਕੰਗਣ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਪੈਰ-ਬੰਦ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ? "ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ"—ਇਹ ਵੰਡ ਛੱਡ ਦੋ। ਸਮਝੋ ਕਿ ਸਭ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਓ। ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ-ਸਵਰੂਪ, ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਓ। ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ—ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ, ਭਵਿੱਖ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਾ ਬੰਧਨ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਨਾ ਕਰਨਾ, ਨਾ ਨਾ ਕਰਨਾ—ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮੋ। ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਕਰੋ, ਚੇਤਨਾ-ਸਵਰੂਪ। ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਰਹੋ, ਆਨੰਦ-ਸਵਰੂਪ। ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੋ; ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕਤ—ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਕੀ ਹਾਸਲ ਹੋਵੇਗਾ? ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਤੁਸੀਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਲਵੋ ਜਾਂ ਸੁਣ ਲਵੋ, ਪਿਆਰੇ; ਪਰ ਆਪਣੀ ਆਰਾਮ-ਹਾਲਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਭੁਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਭੋਗ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਧਿਆਨ—ਜੋ ਚਾਹੋ, ਕਰੋ, ਗਿਆਨੀ; ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਤਨ ਕਰਕੇ ਪੀੜਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਲ-ਭਰ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਲਸੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਆਨੰਦ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮਨ "ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਨਹੀਂ" ਦੀ ਦੁਵਾਦੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ, ਧਨ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਨਕ ਤੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅੰਦਰ ਦੀ ਆਰਾਮ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਹਚਾਣ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।