ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਸਟਰ ਅਸ਼ਟਾਵਕਰਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗੀ? ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਦ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਅਸ਼ਟਾਵਕਰਾ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜहर ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਮਾਫ਼ੀ, ਸਾਦਗੀ, ਦਇਆ, ਸੰਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।" ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੋਂ। "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਖੁਸ਼, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।" "ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇੰਦ੍ਰੀ ਦਾ ਵਸਤੂ; ਤੁਸੀਂ ਬੇਰੁਖੀ, ਰੂਪਹੀਨ ਹੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ—ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।" ਅਸ਼ਟਾਵਕਰਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਗੁਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼, ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁਖ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਨਾ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ—ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਹੋ।" ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸਦਾ ਲਗਭਗ ਮੁਕਤ; ਤੁਹਾਡੀ ਬੰਨ੍ਹਨ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ। "ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, 'ਮੈਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ' ਦੇ ਬਦਲੇ 'ਮੈਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ' ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।" "ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਅਗਨ ਨਾਲ, 'ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ,' ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਲਾ ਦਿਓ; ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।" ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਰਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸੱਪ, ਉਥੇ ਸੁਪਰੀਮ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਹੋ—ਖੁਸ਼ ਰਹੋ। "ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਕਤ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਤ ਸੱਚ ਹੈ: ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ।" ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਕਿ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਦਵਿਤੀਯ ਚੇਤਨਾ ਹੈ; 'ਮੈਂ ਦਿੱਖ ਹਾਂ' ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਛਾਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। "ਤੁਸੀਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋ; 'ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ'—ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟੋ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ।" ਤੁਸੀਂ ਬੇਰੁਖੀ, ਗਤੀਹੀਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ; ਇਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬੰਨ੍ਹਨ ਹੈ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। "ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਉਤੇ ਤਾਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੱਚਮੁਚ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਿ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ ਚੇਤਨਾ ਹੈ—ਛੋਟੇ-ਮਨਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈਜੋ।" ਅਸ਼ਟਾਵਕਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਨੁਪਮ, ਬਦਲਣਹੀਨ, ਪੂਰਨ, ਠੰਡੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਗਹਿਰੇ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਬੇਹਲਾਏ ਹੋ, ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।" "ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਰੂਪਹੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦੀ ਕੋਈ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ।" ਜੈਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ! ਮੈਂ ਬੇਦਾਗ਼, ਸ਼ਾਂਤ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ।" ਹੁਣ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੁਝ ਕਲਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸੁਪਰੀਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ। "ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਫੋਮ ਅਤੇ ਬੁਬਲਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ, ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉੱਪਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ, ਜਾਂਚ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਕਪੜਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਗਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਜਾਂਚ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਚੀਨੀ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ। ਇੱਕ ਰਸ਼ਮੀ ਅਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤੀ ਚਮਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ! ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਂਦੀ ਇੱਕ ਖੋਖਲੇ ਵਿੱਚ, ਸੱਪ ਰਸ਼ਮੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ।" "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਪਜਦੀ ਹੈ, ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਰਤਨ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਕੰਗਨ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ।" "ਹੇ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਨਾਸ਼ ਦੇ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਘਾਸ ਦੇ ਤਣੇ ਤੱਕ, ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਜਿੰਨਾ ਕੌਸ਼ਲਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹੇ, ਮੈਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੈ।" "ਗਿਆਨ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਸਤੂ, ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਤ੍ਰਿਅਦਿ ਸੱਚਮੁਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ, ਬੇਦਾਗ਼।" "ਹੇ! ਦੋਵਾਂਤਾ ਦੁਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਰ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ; ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਸਥਿਤੀ ਸਦਾ ਫਰਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹਨ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਨਾ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ ਦੇ ਹੈ। ਹੇ! ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।" "ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਆਤਮਾ ਸਿਰਫ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਹੁਣ ਕਿਥੇ ਕਲਪਨਾ ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਸਰੀਰ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਨਰਕ, ਬੰਨ੍ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਡਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਹਨ। ਮੈਂ, ਜੋ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸ਼ਟਾਵਕਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।