ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରଗୀତା

ନ ସୁଖୀ ନ ଚ ଵା ଦୁଃଖୀ ନ ଵିରକ୍ତୋ ନ ସଂଗଵାନ୍। ନ ମୁମୁକ୍ଷୁର୍ନ ଵା ମୁକ୍ତା ନ କିଂଚିନ୍ନ୍ନ ଚ କିଂଚନ

ସେ ନ ସୁଖୀ, ନ ଦୁଃଖୀ; ନ ବିରକ୍ତ, ନ ଲଗ୍ନ; ନ ମୁକ୍ତି ଚାହେ, ନ ମୁକ୍ତ; ସେ କିଛି ନୁହେଁ, ଏବଂ କିଛି ନୁହେଁ ମଧ୍ୟ।

ଵିକ୍ଷେପେଽପି ନ ଵିକ୍ଷିପ୍ତଃ ସମାଧୌ ନ ସମାଧିମାନ୍। ଜାଡ୍ଯେଽପି ନ ଜଡୋ ଧନ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡିତ୍ଯେଽପି ନ ପଣ୍ଡିତଃ

ବିକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ନୁହେଁ; ସମାଧିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମାଧିରେ ଲିନ ନୁହେଁ; ଜଡତାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଜଡ ନୁହେଁ; ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପଣ୍ଡିତ ନୁହେଁ।

ମୁକ୍ତୋ ଯଥାସ୍ଥିତିସ୍ଵସ୍ଥଃ କୃତକର୍ତଵ୍ଯନିର୍ଵୃତଃ। ସମଃ ସର୍ଵତ୍ର ଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯାନ୍ନ ସ୍ମରତ୍ଯକୃତଂ କୃତମ୍

ମୁକ୍ତ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ, କରିଥିବା କିମ୍ବା ନ କରିଥିବା କାମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତୃଷ୍ଣା ନଥିବାରୁ ସମସ୍ତରେ ସମ, ସେ କରିଥିବା କିମ୍ବା ନ କରିଥିବା କାମକୁ ମନେ ରଖେନି।

ନ ପ୍ରୀଯତେ ଵନ୍ଦ୍ଯମାନୋ ନିନ୍ଦ୍ଯମାନୋ ନ କୁପ୍ଯତି। ନୈଵୋଦ୍ଵିଜତି ମରଣେ ଜୀଵନେ ନାଭିନନ୍ଦତି

ସେ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଲେ ଖୁସି ହୁଅନି, ନିନ୍ଦା ହେଲେ କ୍ରୁଧିତ ହୁଅନି; ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ ଭୟ ନାହିଁ, ଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ ମନାନି।

ନ ଧାଵତି ଜନାକୀର୍ଣଂ ନାରଣ୍ଯଂ ଉପଶାନ୍ତଧୀଃ। ଯଥାତଥା ଯତ୍ରତତ୍ର ସମ ଏଵାଵତିଷ୍ଠତେ

ତାଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତ, ସେ ଲୋକମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଉନି, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଉନି; ଯେପରି ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେ ସମାନ ରହନ୍ତି।

ଜନକ ଉଵାଚ॥ ତତ୍ତ୍ଵଵିଜ୍ଞାନସନ୍ଦଂଶମାଦାଯ ହୃଦଯୋଦରାତ୍। ନାଵିଧପରାମର୍ଶଶଲ୍ଯୋଦ୍ଧାରଃ କୃତୋ ମଯା

ଜନକ କହିଲେ: ମୁଁ ନିଜ ହୃଦୟରୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନର କଲାପ ନେଇ, ଅଜ୍ଞାନର କଣ୍ଟକକୁ ଦୂର କରିଛି।

କ୍ଵ ଧର୍ମଃ କ୍ଵ ଚ ଵା କାମଃ କ୍ଵ ଚାର୍ଥଃ କ୍ଵ ଵିଵେକିତା। କ୍ଵ ଦ୍ଵୈତଂ କ୍ଵ ଚ ଵାଽଦ୍ଵୈତଂ ସ୍ଵମହିମ୍ନି ସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ

ନିଜ ମହିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋ ପାଇଁ, କେଉଁଠି ଧର୍ମ, କେଉଁଠି କାମ, କେଉଁଠି ଅର୍ଥ, କେଉଁଠି ବିବେକ? କେଉଁଠି ଦ୍ୱିତୀୟତା, କେଉଁଠି ଅଦ୍ୱିତୀୟତା?

କ୍ଵ ଭୂତଂ କ୍ଵ ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ ଵା ଵର୍ତମାନମପି କ୍ଵ ଵା। କ୍ଵ ଦେଶଃ କ୍ଵ ଚ ଵା ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵମହିମ୍ନି ସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ

ନିଜ ମହିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋ ପାଇଁ, କେଉଁଠି ଗତକାଳ, କେଉଁଠି ଆଗକାଳ, କେଉଁଠି ବର୍ତ୍ତମାନ? କେଉଁଠି ସ୍ଥାନ, କେଉଁଠି ନିତ୍ୟତା?

କ୍ଵ ଚାତ୍ମା କ୍ଵ ଚ ଵାନାତ୍ମା କ୍ଵ ଶୁଭଂ କ୍ଵାଶୁଭଂ ଯଥା। କ୍ଵ ଚିନ୍ତା କ୍ଵ ଚ ଵାଚିନ୍ତା ସ୍ଵମହିମ୍ନି ସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ

ନିଜ ମହିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋ ପାଇଁ, କେଉଁଠି ଆତ୍ମା, କେଉଁଠି ଅନାତ୍ମା, କେଉଁଠି ଶୁଭ, କେଉଁଠି ଅଶୁଭ? କେଉଁଠି ଚିନ୍ତା, କେଉଁଠି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ?

କ୍ଵ ସ୍ଵପ୍ନଃ କ୍ଵ ସୁଷୁପ୍ତିର୍ଵା କ୍ଵ ଚ ଜାଗରଣଂ ତଥା। କ୍ଵ ତୁରିଯଂ ଭଯଂ ଵାପି ସ୍ଵମହିମ୍ନି ସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ

ନିଜ ମହିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋ ପାଇଁ, କେଉଁଠି ସ୍ୱପ୍ନ, କେଉଁଠି ଗଭୀର ନିଦ୍ରା, କେଉଁଠି ଜାଗ୍ରତ, କେଉଁଠି ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଭୟ?

କ୍ଵ ଦୂରଂ କ୍ଵ ସମୀପଂ ଵା ବାହ୍ଯଂ କ୍ଵାଭ୍ଯନ୍ତରଂ କ୍ଵ ଵା। କ୍ଵ ସ୍ଥୂଲଂ କ୍ଵ ଚ ଵା ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ସ୍ଵମହିମ୍ନି ସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ

ନିଜ ମହିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋ ପାଇଁ, କେଉଁଠି ଦୂର, କେଉଁଠି ନିକଟ, କେଉଁଠି ବାହ୍ୟ, କେଉଁଠି ଅନ୍ତର? କେଉଁଠି ଥୁଳ, କେଉଁଠି ସୂକ୍ଷ୍ମ?

କ୍ଵ ମୃତ୍ଯୁର୍ଜୀଵିତଂ ଵା କ୍ଵ ଲୋକାଃ କ୍ଵାସ୍ଯ କ୍ଵ ଲୌକିକଂ। କ୍ଵ ଲଯଃ କ୍ଵ ସମାଧିର୍ଵା ସ୍ଵମହିମ୍ନି ସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ

ନିଜ ମହିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋ ପାଇଁ, କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ, କେଉଁଠି ଜୀବନ, କେଉଁଠି ଲୋକ, କେଉଁଠି ଲୋକୀୟତା? କେଉଁଠି ଲୟ, କେଉଁଠି ସମାଧି?

ଅଲଂ ତ୍ରିଵର୍ଗକଥଯା ଯୋଗସ୍ଯ କଥଯାପ୍ଯଲଂ। ଅଲଂ ଵିଜ୍ଞାନକଥଯା ଵିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ମମାତ୍ମନି

ତିନିଟି ପୁରୁଷାର୍ଥ ବିଷୟର କଥା ଯଥେଷ୍ଟ, ଯୋଗ ବିଷୟର କଥା ଯଥେଷ୍ଟ; ଜ୍ଞାନ ବିଷୟର କଥା ଯଥେଷ୍ଟ, କାରଣ ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛି।

ଜନକ ଉଵାଚ॥ କ୍ଵ ଭୂତାନି କ୍ଵ ଦେହୋ ଵା କ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି କ୍ଵ ଵା ମନଃ। କ୍ଵ ଶୂନ୍ଯଂ କ୍ଵ ଚ ନୈରାଶ୍ଯଂ ମତ୍ସ୍ଵରୂପେ ନିରଂଜନେ

ଜନକ କହିଲେ: ମୋ ନିର୍ମଳ ସ୍ୱରୂପରେ, କେଉଁଠି ପଞ୍ଚଭୂତ, କେଉଁଠି ଦେହ, କେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, କେଉଁଠି ମନ? କେଉଁଠି ଶୂନ୍ୟତା, କେଉଁଠି ନିରାଶା?

କ୍ଵ ଶାସ୍ତ୍ରଂ କ୍ଵାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ କ୍ଵ ଵା ନିର୍ଵିଷଯଂ ମନଃ। କ୍ଵ ତୃପ୍ତିଃ କ୍ଵ ଵିତୃଷ୍ଣାତ୍ଵଂ ଗତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵସ୍ଯ ମେ ସଦା

ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ ଉପରେ ସଦା ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ମୋ ପାଇଁ, କେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ର, କେଉଁଠି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ, କେଉଁଠି ନିର୍ବିଷୟ ମନ? କେଉଁଠି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି, କେଉଁଠି ତୃଷ୍ଣା ନାହିଁ?

କ୍ଵ ଵିଦ୍ଯା କ୍ଵ ଚ ଵାଵିଦ୍ଯା କ୍ଵାହଂ କ୍ଵେଦଂ ମମ କ୍ଵ ଵା। କ୍ଵ ବନ୍ଧ କ୍ଵ ଚ ଵା ମୋକ୍ଷଃ ସ୍ଵରୂପସ୍ଯ କ୍ଵ ରୂପିତା

ସ୍ୱରୂପ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ରୂପରୁ ଅତିକ୍ରମ, ସେଉଁଠି କେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ, କେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାନ, କେଉଁଠି ମୁଁ, କେଉଁଠି ଏହା ମୋର? କେଉଁଠି ବନ୍ଧନ, କେଉଁଠି ମୁକ୍ତି?

କ୍ଵ ପ୍ରାରବ୍ଧାନି କର୍ମାଣି ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିରପି କ୍ଵ ଵା। କ୍ଵ ତଦ୍ ଵିଦେହକୈଵଲ୍ଯଂ ନିର୍ଵିଶେଷସ୍ଯ ସର୍ଵଦା

ସଦା ନିର୍ବିଶେଷ ଥିବା ପାଇଁ, କେଉଁଠି ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ, କେଉଁଠି ଜୀବନମୁକ୍ତି? କେଉଁଠି ଶେଷ ଦେହରହିତ କୈବଳ୍ୟ?

କ୍ଵ କର୍ତା କ୍ଵ ଚ ଵା ଭୋକ୍ତା ନିଷ୍କ୍ରିଯଂ ସ୍ଫୁରଣଂ କ୍ଵ ଵା। କ୍ଵାପରୋକ୍ଷଂ ଫଲଂ ଵା କ୍ଵ ନିଃସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ମେ ସଦା

କେଉଁଠି କର୍ତ୍ତା, କେଉଁଠି ଭୋକ୍ତା? କେଉଁଠି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଚମକ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି? କେଉଁଠି ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନୁଭବ କିମ୍ବା ତାର ଫଳ, ମୁଁ ଯେ ସଦା ନିଜର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣ ନଥିବା?

କ୍ଵ ଲୋକଂ କ୍ଵ ମୁମୁକ୍ଷୁର୍ଵା କ୍ଵ ଯୋଗୀ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ କ୍ଵ ଵା। କ୍ଵ ବଦ୍ଧଃ କ୍ଵ ଚ ଵା ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵସ୍ଵରୂପେଽହମଦ୍ଵଯେ

କେଉଁଠି ଜଗତ, କେଉଁଠି ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା, କେଉଁଠି ଯୋଗୀ, କେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ? କେଉଁଠି ବନ୍ଧା, କେଉଁଠି ମୁକ୍ତ, ମୋ ଏକତା ନିଜସ୍ୱ ରୂପରେ?

କ୍ଵ ସୃଷ୍ଟିଃ କ୍ଵ ଚ ସଂହାରଃ କ୍ଵ ସାଧ୍ଯଂ କ୍ଵ ଚ ସାଧନଂ। କ୍ଵ ସାଧକଃ କ୍ଵ ସିଦ୍ଧିର୍ଵା ସ୍ଵସ୍ଵରୂପେଽହମଦ୍ଵଯେ

କେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟି, କେଉଁଠି ସଂହାର, କେଉଁଠି ସାଧ୍ୟ, କେଉଁଠି ସାଧନ? କେଉଁଠି ସାଧକ, କେଉଁଠି ସିଦ୍ଧି, ମୋ ଏକତା ନିଜସ୍ୱ ରୂପରେ?

କ୍ଵ ପ୍ରମାତା ପ୍ରମାଣଂ ଵା କ୍ଵ ପ୍ରମେଯଂ କ୍ଵ ଚ ପ୍ରମା। କ୍ଵ କିଂଚିତ୍ କ୍ଵ ନ କିଂଚିଦ୍ ଵା ସର୍ଵଦା ଵିମଲସ୍ଯ ମେ

କେଉଁଠି ଜ୍ଞାତା, କେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଉପାୟ, କେଉଁଠି ଜ୍ଞେୟ, କେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ? କେଉଁଠି କିଛି, କେଉଁଠି କିଛି ନାହିଁ, ମୁଁ ଯେ ସଦା ଶୁଦ୍ଧ?

କ୍ଵ ଵିକ୍ଷେପଃ କ୍ଵ ଚୈକାଗ୍ର୍ଯଂ କ୍ଵ ନିର୍ବୋଧଃ କ୍ଵ ମୂଢତା। କ୍ଵ ହର୍ଷଃ କ୍ଵ ଵିଷାଦୋ ଵା ସର୍ଵଦା ନିଷ୍କ୍ରିଯସ୍ଯ ମେ

କେଉଁଠି ବିକ୍ଷେପ, କେଉଁଠି ଏକାଗ୍ରତା, କେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାନ, କେଉଁଠି ମୂଢତା? କେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ, କେଉଁଠି ବିଷାଦ, ମୁଁ ଯେ ସଦା ନିଷ୍କ୍ରିୟ?

କ୍ଵ ଚୈଷ ଵ୍ଯଵହାରୋ ଵା କ୍ଵ ଚ ସା ପରମାର୍ଥତା। କ୍ଵ ସୁଖଂ କ୍ଵ ଚ ଵା ଦୁଖଂ ନିର୍ଵିମର୍ଶସ୍ଯ ମେ ସଦା

କେଉଁଠି ଏହି ଜଗତ ଚାଳିଚାଳ, କେଉଁଠି ସେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ? କେଉଁଠି ସୁଖ, କେଉଁଠି ଦୁଃଖ, ମୁଁ ଯେ ସଦା ଚିନ୍ତା ନଥିବା?

କ୍ଵ ମାଯା କ୍ଵ ଚ ସଂସାରଃ କ୍ଵ ପ୍ରୀତିର୍ଵିରତିଃ କ୍ଵ ଵା। କ୍ଵ ଜୀଵଃ କ୍ଵ ଚ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵଦା ଵିମଲସ୍ଯ ମେ

କେଉଁଠି ମାୟା, କେଉଁଠି ସଂସାର, କେଉଁଠି ପ୍ରେମ କିମ୍ବା ବିରତି? କେଉଁଠି ଜୀବ, କେଉଁଠି ସେ ବ୍ରହ୍ମ, ମୁଁ ଯେ ସଦା ଶୁଦ୍ଧ?

କ୍ଵ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ନିର୍ଵୃତ୍ତିର୍ଵା କ୍ଵ ମୁକ୍ତିଃ କ୍ଵ ଚ ବନ୍ଧନଂ। କୂଟସ୍ଥନିର୍ଵିଭାଗସ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ମମ ସର୍ଵଦା

କେଉଁଠି କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ନିବୃତି, କେଉଁଠି ମୁକ୍ତି, କେଉଁଠି ବନ୍ଧନ? ମୁଁ ଯେ ସଦା ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଅଖଣ୍ଡ, ନିଜରେ ନିଶ୍ଚିତ?

କ୍ଵୋପଦେଶଃ କ୍ଵ ଵା ଶାସ୍ତ୍ରଂ କ୍ଵ ଶିଷ୍ଯଃ କ୍ଵ ଚ ଵା ଗୁରୁଃ। କ୍ଵ ଚାସ୍ତି ପୁରୁଷାର୍ଥୋ ଵା ନିରୁପାଧେଃ ଶିଵସ୍ଯ ମେ

କେଉଁଠି ଉପଦେଶ, କେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ର, କେଉଁଠି ଶିଷ୍ୟ, କେଉଁଠି ଗୁରୁ? କେଉଁଠି ମାନବ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ମୁଁ ଯେ ସଦା ନିର୍ଗୁଣ ଶିବ?

କ୍ଵ ଚାସ୍ତି କ୍ଵ ଚ ଵା ନାସ୍ତି କ୍ଵାସ୍ତି ଚୈକଂ କ୍ଵ ଚ ଦ୍ଵଯଂ। ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ କିଂଚିନ୍ନୋତ୍ତିଷ୍ଠତେ ମମ

କେଉଁଠି ଅସ୍ତି, କେଉଁଠି ନାସ୍ତି? କେଉଁଠି ଏକ, କେଉଁଠି ଦ୍ୱୟ? ଏଠାରେ ବହୁ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକ କଣ? ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଉଠି ଆସେନାହିଁ।