ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରଗୀତା

ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, "କିପରି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରାଯିବ? ମୋତେ ମୁକ୍ତି କେମିତି ମିଳିବ? ଓ କିପରି ବିରକ୍ତି ହାସଲ କରାଯିବ? ମୋ ମାନ୍ୟବର, ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।" ତେଣୁ, ଆଶ୍ତାବକ୍ର ବୋଲିଥିଲେ, "ମୋ ପୁତ୍ର, ଯଦି ତୁମେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଇଚ୍ଛା ବସ୍ତୁମାନେ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯେପରିକି ତୁମେ ବିଷକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ଦୟା, ସରଳତା, କରୁଣା, ସନ୍ତୋଷ, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ନେକ୍ତର ବେଳେ ଚାଷ କର।" ତାଙ୍କର କଥାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା, "ତୁମେ ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, କିମ୍ବା ଆକାଶ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଏହାର ସାକ୍ଷୀ, ତଥା ଚେତନା ନିଜେ। ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ନିଜକୁ ଶରୀରରୁ ଅଲଗା କରି, ଚେତନାରେ ବିଶ୍ରାମ କର।" "ତୁମେ କୌଣସି ଜାତି ବା ଜୀବନର କୌଣସି ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଅନ୍ୟାସନ୍ନ, ରୂପରହିତ, ବିଶ୍ୱର ସାକ୍ଷୀ—ସନ୍ତୋଷ ହୁଅ।" "ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ, ଏହା ସମସ୍ତ ମନର ନିର୍ମାଣ, ତୁମର ନୁହେଁ; ତୁମେ କେବଳ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର।" "ତୁମେ ସମସ୍ତର ସାକ୍ଷୀ, ସଦା ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ନିକଟ; ତୁମର ବନ୍ଧନ ଏହି ମାତ୍ର, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସାକ୍ଷୀକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ବୋଲି ଦେଖୁଛ।" "ମୋତେ କର୍ମ ମାନିଥିବା ମହାକାୟ ଗୁରୁତ୍ୱର ନାଗର ଦାଉଁ ଦେଖି, 'ମୁଁ କର୍ମକାରୀ' ବୋଲି ଭାବିବାରେ ମଧୁରତା ଲାଗି, 'ମୁଁ କର୍ମକାରୀ ନୁହେଁ' ବୋଲି ନେକ୍ତର ପାନ କର।" "ମୁଁ ଏକ ପବିତ୍ର ଚେତନା; ଅଜ୍ଞାନର ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହନ କର। ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅ, ସନ୍ତୋଷ ହୁଅ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଏକ କଳ୍ପନାରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେପରିକି ଏକ ରଶ୍ମିରେ ଜଳର ଚିତ୍ର; ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସି ଉଦୟ ହୁଏ; ତୁମେ ସେହି ଚେତନା—ସନ୍ତୋଷ ହୁଅ।" "ଯେହିଁ ମଣିଷ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଭାବେ, ସେ ସତରେ ମୁକ୍ତ; ଯେହିଁ ମଣିଷ ବନ୍ଧିତ ବୋଲି ଭାବେ, ସେ ବନ୍ଧିତ। ଏହି କଥା ସତ୍ୟ: ଯେପରିକି ମଣିଷର ଚିନ୍ତା, ସେପରି ତାଙ୍କର ଫଳ।" "ସ୍ୱୟଂ ହେଉଛି ସାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତରେ ବିସ୍ତୃତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏକ, ମୁକ୍ତ, ଚେତନା, ନିର୍କ୍ରିୟ, ଅନ୍ୟାସନ୍ନ, ଇଚ୍ଛାହୀନ, ଏବଂ ସନ୍ତୋଷ—କେବଳ ଭ୍ରମରେ ବିଶ୍ୱରେ ଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି।" "ନିଜକୁ ଅବିଚଳ, ଅନ୍ୟାସନ୍ନ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶିତଳ ମନରେ, ଅପରିମିତ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କର।" "ଯାହାର ଆକୃତି, ସେ ଅସତ୍ୟ; ଏବଂ ଯାହାର ରୂପ ନାହିଁ, ସେ ଅବିଚଳ; ଏହି ସତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା, ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ କେବଳ ନାହିଁ।" "ଯେପରିକି ଏକ ଦର୍ପଣରେ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ, ସେପରି, ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱ ଅବସ୍ଥାନ କରେ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତୁମରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ; ଏହା ତୁମର ମୂଳ ହେଉଛି—ପୁରାଣ ନିଜରେ ଥିବା ଅସ୍ତିତ୍ୱ।" "ଜନକ ଜଣେ ଭାବିଥିଲେ, 'ଆହ! ମୁଁ ଧୂଳିହୀନ, ସନ୍ତୋଷ ମୟ, ଚେତନା ନିଜେ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ। ମୋତେ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛି।'" "ଯେପରିକି ମୁଁ ଏହି ଶରୀରକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ସେପରି ମୁଁ ବିଶ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରେ; ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋର, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଥା, କିଛି ମୋର ନୁହେଁ।" "ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଶରୀର ଓ ବିଶ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ି, କିଛି କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱୟଂକୁ ଦେଖୁଛି।" "ତରଙ୍ଗ, ଫୋମ, ଓ ବୁବୁଲ ଜଳରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, ସେପରି, ସ୍ୱୟଂରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱୟଂରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ।" "ଯେପରିକି ଏକ ଜାରକୁ ଯାଞ୍ଚ କଲେ, ସେହି ଜାର କେବଳ ତାର ତାର ହେଉଛି, ସେପରି, ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ, ସେ କେବଳ ସ୍ୱୟଂର ସାର।" "ଚିନିଆ ଗୁଡ଼ ଗନ୍ଧକ ରସରୁ ତିଆରି ହୁଏ ଓ ତାରେ ରହିଥାଏ; ସେପରି, ବିଶ୍ୱ ମୋରୁ ତିଆରି ହୁଏ ଓ ମୋରେ ବିନା ଅବିରତ।" "ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱୟଂ-ଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱାରା ବିକାଶ ପାଇଁ, ନିଜ-ଜ୍ଞାନ ବିନା, ଏହା ଚମକ କରେ ନାହିଁ। ଏକ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ସାପ ଦେଖାଯାଉଛି; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଏହା ନିଜର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।" "ମୋର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରକାଶ; ମୁଁ ସେଥିରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ଚମକ କରେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏକାଉଁ ଚମକ କରେ।" "ଆହ! ଭ୍ରମରେ ଗଢ଼ିଥିବା ବିଶ୍ୱ ମୋରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେପରିକି ଏକ ଶେଲରେ ରାବଣୀ, ଏକ ରଶ୍ମିରେ ସାପ, କିମ୍ବା ଏକ ରଶ୍ମିରେ ଜଳ।" "ବିଶ୍ୱ, ମୋରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ, ମୋରେ ମିଶିବାକୁ ଯିବ; ଯେପରିକି ଏକ ଜାର କଳାରେ, ଏକ ତରଙ୍ଗ ଜଳରେ, କିମ୍ବା ଏକ ଗହଣା ସୁଣାରେ।" "ଆହ! ମୁଁ ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କରେ, କାରଣ ମୁଁ ନିର୍ମାଣ ହୀନ; ଯେପରିକି ବିଶ୍ୱ, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଧାନ କିମ୍ବା ଗାସର ଶାଖା, ବିଲୀନ ହୁଏ, ମୁଁ ଅବିଲମ୍ବ ରହେ।" "ଆହ! ମୁଁ ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କରେ, କାରଣ ଯଦି ମୋର ଶରୀର ଅଛି, ମୁଁ ଏକ ମାତ୍ର; କେବଳ ଆସିବା କିମ୍ବା ଯିବା ନୁହେଁ, ବିଶ୍ୱକୁ ଅବସ୍ଥାନ କରେ।" "ଆହ! ମୁଁ ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କରେ, କାରଣ କେହି ମୋତେ ଚୁଆଇବା ପରି ଦକ୍ଷ ନୁହେଁ; ଶରୀରକୁ ଚୁଆଇବା ବିନା, ମୋତେ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିଛି।" "ଆହ! ମୁଁ ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କରେ, କାରଣ କିଛି ମୋରୁ ନୁହେଁ; କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଥା, ସମସ୍ତ କଥା, ଯାହା କଥା କରିବା ଓ ମନର ଅନ୍ତର୍ଗତ, ସେହି ମୋର।" "ଜ୍ଞାନ, ଜ୍ଞାନର ଉଦ୍ଭବ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନକାରୀ—ଏହି ତିନିର ତ୍ରୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏକ ଅସତ୍ୟ; ଯାହା ଏଠାରେ ଭ୍ରମରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେହି ମୁଁ, ଧୂଳିହୀନ।" "ଆହ! ଦ୍ୱୈତତ୍ବ ଦୁଃଖର ମୂଳ; ଏହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଔଷଧ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦେଖାଯାଉଛି ମିଥ୍ୟା; ମୁଁ ଏକ ମାତ୍ର ଚେତନାର ପବିତ୍ର ସାର।" "ମୁଁ ଶୁଧ ଚେତନା; ଅଜ୍ଞାନରୁ, ମୁଁ ଏକ ସୀମା ଭାବିଥିଲି। ଏହି ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା କରି, ମୋର ଅବସ୍ଥା ସଦା ଅଲଗା ହୁଏ।" "ମୋ ପାଇଁ ନ କୌଣସି ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି, ନ କୌଣସି ଭ୍ରମ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି। ଆହ! ବିଶ୍ୱ ମୋରେ ଦେଖାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ୟରେ ମୋରେ ନାହିଁ।" "ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ବିଶ୍ୱ, ଶରୀର ସହିତ, କିଛି ନୁହେଁ। ସ୍ୱୟଂ ହେଉଛି ପବିତ୍ର ଚେତନା; ତେଣୁ, କେଉଁଥିରେ ବିରାଜ କରିବାକୁ ଭ୍ରମ କେଉଁଥିରେ?" "ଶରୀର, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତି, ଓ ଭୟ—ଏହା ସମସ୍ତ ମାତ୍ର ଭ୍ରମ। ମୁଁ ହେଉଛି ଚେତନା ନିଜେ, ମୋର କୌଣସି ଚିନ୍ତା କେଉଁଥିରେ?