एक ज्ञानी पुरुष, दिसायला विचारमग्न असला तरी त्याच्या मनात कोणताही विचार नसतो; त्याच्याकडे इंद्रिये असली तरी तो जणू इंद्रियांच्याही पलीकडे आहे; त्याच्याकडे बुद्धी आहे, पण तो जणू बुद्धीविना आहे; अहंकार असला तरी अहंभाव त्याच्यात नाही. तो ना सुखी ना दुःखी, ना आसक्त ना अनासक्त; ना मुक्तीची इच्छा करणारा, ना मुक्त; तो काहीच नाही, आणि काहीच नसण्यासुद्धा नाही. तो व्यत्ययाच्या गोंधळातही व्यत्ययग्रस्त होत नाही; एकाग्रतेतही एकाग्र होत नाही; जडतेतही जड नसतो; आणि विद्वत्तेतही तो विद्वान नसतो. स्वतःच्या स्वरूपात स्थित, मुक्त झालेला, जे झाले किंवा झाले नाही त्यात समाधान मानणारा, इच्छा-आकांक्षांपासून मुक्त झाल्यामुळे सर्वत्र समभाव राखणारा, तो कधीच मागे वळून पाहत नाही की काय झाले आणि काय राहिले. त्याचे मन शांत असते; स्तुती झाली तरी आनंदित होत नाही, निंदा झाली तरी रागावत नाही; मृत्यू आला तरी व्याकुळ होत नाही, जीवनातही हर्ष मानत नाही. तो गर्दीकडेही धाव घेत नाही, वनातही पळत नाही; जिथे असेल, जसा असेल, तसाच तो स्थित असतो. राजा जनक म्हणतात: माझ्या हृदयाच्या गुहेतून खरी ज्ञानरूपी कात्री घेऊन मी भ्रमरूपी काटा काढून टाकला आहे. आता माझ्यासाठी कर्तव्य, इच्छा, संपत्ती, विवेक, द्वैत, अद्वैत—या सर्वांचा प्रश्नच उरत नाही, कारण मी माझ्या स्वतःच्या तेजस्वी स्वरूपात स्थिर आहे. माझ्यासाठी भूतकाळ, भविष्यकाळ, वर्तमानकाळ, स्थान, काल—काहीच उरत नाही. माझ्या तेजस्वी स्वरूपात स्थित असताना, आत्मा किंवा अनात्मा, शुभ किंवा अशुभ, विचार किंवा विचारशून्यता—यांचा संबंधच नाही. स्वप्न, सुषुप्ति, जागृती, तुरीय अवस्था किंवा भीती—हे सर्व माझ्यासाठी अस्तित्वात नाही. दूर किंवा जवळ, बाहेर किंवा आत, स्थूल किंवा सूक्ष्म—यातील काहीच माझ्यासाठी नाही. मृत्यू, जीवन, लोक, संसार, प्रलय, लय—हेही माझ्याशी संबंधित नाही. पुरुषार्थ, योग, ज्ञान—यावर आता पुरेसे बोललो; कारण मी माझ्या आत्म्यातच विश्रांती घेतली आहे. जनक म्हणतात: पंचमहाभूत, शरीर, इंद्रिये, मन, रिक्तता किंवा निराशा—या सर्वांचा संबंध माझ्या निर्मल स्वरूपाशी नाही. शास्त्र, आत्मज्ञान, निरिच्छ मन, समाधान, तृष्णाशून्यता—याचा माझ्या द्वैतातीत स्वरूपाशी काही संबंध नाही. ज्ञान, अज्ञान, ‘मी’ किंवा ‘माझे’, बंधन किंवा मुक्ति—हे सर्व माझ्या निराकार स्वरूपात नाही. जे कर्म सुरू झाले आहे, जीवनमुक्ती, किंवा शरीररहित अंतिम मुक्ति—हीही माझ्या अद्वैत स्वरूपात नाही. कर्ता किंवा भोक्ता, निष्क्रिय तेज, प्रत्यक्षानुभव किंवा त्याचे फळ—हे माझ्या स्वरूपात कधीच नाही. जग, मुक्तीच्या शोधात असणारा, योगी, ज्ञाता, बंधनात असणारा किंवा मुक्त—या सर्वांचा माझ्या अद्वैत स्वरूपाशी संबंध नाही. सृष्टी, लय, प्राप्त्य, साधन, साधक, सिद्धी—या सर्व गोष्टी माझ्या अद्वैत स्वरूपात नाहीत. ज्ञाता, ज्ञानसाधन, ज्ञेय, ज्ञान—हे काहीच नाही; काही आहे किंवा नाही—हेही माझ्यासाठी नाही, कारण मी नेहमीच निर्मळ आहे. व्यत्यय, एकाग्रता, अज्ञान, जडता, आनंद किंवा दुःख—हे माझ्या निष्क्रिय स्वरूपात नाही. सामान्य व्यवहार किंवा परमार्थ, सुख किंवा दुःख—हे माझ्या विचाररहित स्वरूपात नाही. माया, संसारचक्र, आसक्ती किंवा अनासक्ती, जीव किंवा ब्रह्म—हे माझ्या निर्मळ स्वरूपाशी संबंधित नाही. कर्म, त्याग, मुक्ति, बंधन—या सर्वांचा माझ्या अविकारी, अद्वैत, स्वतःत स्थित स्वरूपाशी काही संबंध नाही. उपदेश, शास्त्र, शिष्य, गुरु, कोणताही पुरुषार्थ—हे माझ्या निर्गुण शिवस्वरूपात नाही. अस्तित्व किंवा अनस्तित्व, एकत्व किंवा द्वैत—या सर्वांचा माझ्याशी संबंध नाही. येथे अधिक बोलण्यास काहीच उरत नाही; माझ्यासाठी काहीच उदयाला येत नाही.