അഷ്ടാവക്രഗീതാ

തജ്ജ്ഞസ്യ പുണ്യപാപാഭ്യാം സ്പര്ശോ ഹ്യന്തര്ന ജായതേ। ന ഹ്യാകാശസ്യ ധൂമേന ദൃശ്യമാനാപി സങ്ഗതിഃ

അത് അറിയുന്നവന് പുണ്യവും പാപവും അകത്തൊന്നും സ്പർശിക്കുന്നില്ല; ആകാശം പുക കാണുന്നപോലെയാണെങ്കിലും അതിൽ യാതൊരു ബന്ധവും ഉണ്ടാകാത്തതുപോലെ.

ആത്മൈവേദം ജഗത്സര്വം ജ്ഞാതം യേന മഹാത്മനാ। യദൃച്ഛയാ വര്തമാനം തം നിഷേദ്ധും ക്ഷമേത കഃ

ഈ ലോകം മുഴുവൻ ആത്മാവാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് യാദൃശ്ചികമായി ജീവിക്കുന്ന മഹാത്മാവിനെ ആരാണ് തടയാൻ കഴിയുക?

ആബ്രഹ്മസ്തംബപര്യന്തേ ഭൂതഗ്രാമേ ചതുര്വിധേ। വിജ്ഞസ്യൈവ ഹി സാമര്ഥ്യമിച്ഛാനിച്ഛാവിവര്ജനേ

ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ, നാലു വക ജീവികളിലും, ആഗ്രഹവും ദ്വേഷവും വിട്ടുനിൽക്കാൻ കഴിവുള്ളത് ജ്ഞാനിക്ക് മാത്രമാണ്.

ആത്മാനമദ്വയം കശ്ചിജ്ജാനാതി ജഗദീശ്വരം। യദ് വേത്തി തത്സ കുരുതേ ന ഭയം തസ്യ കുത്രചിത്

ആത്മാവിനെ അദ്വിതീയനും ലോകത്തിന്റെ ഇശ്വരനുമെന്നു അറിയുന്നവൻ, അവൻ അറിയുന്നതെന്തും ചെയ്യുന്നു; അവനു എവിടെയും ഭയം ഇല്ല.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ ന തേ സംഗോഽസ്തി കേനാപി കിം ശുദ്ധസ്ത്യക്തുമിച്ഛസി। സംഘാതവിലയം കുര്വന്നേവമേവ ലയം വ്രജ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: നീ ഒരൊന്നിനും ബന്ധിച്ചിട്ടില്ല—ശുദ്ധനായവനേ, എന്തിനാണ് ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? കൂട്ടായ്മ അകറ്റി, അതിലൂടെയാണ് ലയത്തിലേക്ക് കടക്കേണ്ടത്.

ഉദേതി ഭവതോ വിശ്വം വാരിധേരിവ ബുദ്ബുദഃ। ഇതി ജ്ഞാത്വൈകമാത്മാനം ഏവമേവ ലയം വ്രജ

സമുദ്രത്തിൽ ബുഡ്ബുദം ഉയരുന്നതുപോലെ, വിശ്വം നിന്നിൽ ഉദിക്കുന്നു; ആത്മാവു ഒന്നാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അങ്ങനെ ലയത്തിലേക്ക് കടക്കുക.

പ്രത്യക്ഷമപ്യവസ്തുത്വാദ് വിശ്വം നാസ്ത്യമലേ ത്വയി। രജ്ജുസര്പ ഇവ വ്യക്തം ഏവമേവ ലയം വ്രജ

ലോകം നേരിട്ട് കാണുന്നപോലുമെങ്കിലും, ശുദ്ധനായ നിനക്കത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; കയറ്റിൽ പാമ്പ് കാണുന്നതുപോലെ; അങ്ങനെ ലയത്തിലേക്ക് കടക്കുക.

സമദുഃഖസുഖഃ പൂര്ണ ആശാനൈരാശ്യയോഃ സമഃ। സമജീവിതമൃത്യുഃ സന്നേവമേവ ലയം വ്രജ

ദുഃഖത്തിലും സുഖത്തിലും ഒരുപോലെയും, പൂർണ്ണനുമായും, പ്രതീക്ഷയിലും നിരാശയിലും സമനുമായും, ജീവനും മരണത്തിലും ഒരുപോലെയും—അങ്ങനെ ലയത്തിലേക്ക് കടക്കുക.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ ആകാശവദനന്തോഽഹം ഘടവത് പ്രാകൃതം ജഗത്। ഇതി ജ്ഞാനം തഥൈതസ്യ ന ത്യാഗോ ന ഗ്രഹോ ലയഃ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ആകാശംപോലെ അനന്തൻ; ലോകം കലശംപോലെ സ്വാഭാവികം. ഇതറിയുന്നവനു ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ ഇല്ല—ലയമേ മാത്രം.

മഹോദധിരിവാഹം സ പ്രപംചോ വീചിസഽന്നിഭഃ। ഇതി ജ്ഞാനം തഥൈതസ്യ ന ത്യാഗോ ന ഗ്രഹോ ലയഃ

ഞാൻ മഹാസമുദ്രംപോലെയാണ്; ലോകം തിരമാലപോലെയാണ്. ഇതറിയുന്നവനു ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ ഇല്ല—ലയമേ മാത്രം.

അഹം സ ശുക്തിസങ്കാശോ രൂപ്യവദ് വിശ്വകല്പനാ। ഇതി ജ്ഞാനം തഥൈതസ്യ ന ത്യാഗോ ന ഗ്രഹോ ലയഃ

ഞാൻ ശുക്തിപോലെയാണ്; ലോകം വെള്ളി കാണുന്നതുപോലെയാണ്. ഇതറിയുന്നവനു ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ ഇല്ല—ലയമേ മാത്രം.

അഹം വാ സര്വഭൂതേഷു സര്വഭൂതാന്യഥോ മയി। ഇതി ജ്ഞാനം തഥൈതസ്യ ന ത്യാഗോ ന ഗ്രഹോ ലയഃ

ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളിലും ഉണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ ജീവികളും എന്നിൽ ഉണ്ടോ എന്ന ബോധം ഉള്ളവനു ഉപേക്ഷിക്കാനും സ്വീകരിക്കാനും ലയിക്കാനും ഒന്നുമില്ല.

ജനക ഉവാച॥ മയ്യനംതമഹാംഭോധൌ വിശ്വപോത ഇതസ്തതഃ। ഭ്രമതി സ്വാംതവാതേന ന മമാസ്ത്യസഹിഷ്ണുതാ

ജനകൻ പറഞ്ഞു: അനന്തമായ മഹാസമുദ്രമായ എന്നിൽ, ലോകത്തിന്റെ കപ്പൽ അതിന്റെ മനസ്സിന്റെ കാറ്റിൽ ഇവിടെ അവിടെ ഒഴുകുന്നു; ഇതിൽ എനിക്ക് അസഹിഷ്ണുതയില്ല.

മയ്യനംതമഹാംഭോധൌ ജഗദ്വീചിഃ സ്വഭാവതഃ। ഉദേതു വാസ്തമായാതു ന മേ വൃദ്ധിര്ന ച ക്ഷതിഃ

അനന്തമായ മഹാസമുദ്രമായ എന്നിൽ, ലോകം ഒരു തിരമാലപോലെ സ്വാഭാവികമായി ഉയർന്നോ താഴ്ന്നോ വരുന്നു; അതു ഉയർന്നാലോ താഴ്ന്നാലോ എനിക്ക് നേട്ടമോ നഷ്ടമോ ഇല്ല.

മയ്യനംതമഹാംഭോധൌ വിശ്വം നാമ വികല്പനാ। അതിശാംതോ നിരാകാര ഏതദേവാഹമാസ്ഥിതഃ

അനന്തമായ മഹാസമുദ്രമായ എന്നിൽ, ലോകം വെറും ഒരു ഭാവന മാത്രമാണ്; അത്യന്തം ശാന്തവും രൂപരഹിതവുമാണ് ഞാൻ ആശ്രയിക്കുന്നത്.

നാത്മാ ഭാവേഷു നോ ഭാവസ്തത്രാനന്തേ നിരംജനേ। ഇത്യസക്തോഽസ്പൃഹഃ ശാന്ത ഏതദേവാഹമാസ്തിതഃ

ആത്മാവ് അവസ്ഥകളിൽ ഇല്ല, അവസ്ഥകൾ ആ അനന്തവും കളങ്കരഹിതവുമായതിൽ ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് അശക്തനും ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനും ശാന്തനുമാണ് ഞാൻ.

അഹോ ചിന്മാത്രമേവാഹം ഇന്ദ്രജാലോപമം ജഗത്। ഇതി മമ കഥം കുത്ര ഹേയോപാദേയകല്പനാ

അയ്യോ! ഞാൻ ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്; ലോകം ഒരു മായാജാലം പോലെയാണ്. എനിക്ക് ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ എവിടെയും എങ്ങനെയും ചിന്തിക്കാൻ എന്താണ് കാര്യം?

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ തദാ ബന്ധോ യദാ ചിത്തം കിന്ചിദ് വാംഛതി ശോചതി। കിംചിന് മുംചതി ഗൃണ്ഹാതി കിംചിദ് ദൃഷ്യതി കുപ്യതി

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: മനസ്സ് എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുമ്പോഴും ദുഃഖിക്കുമ്പോഴും, എന്തെങ്കിലും ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോഴും സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും, വ്യത്യാസം കാണുമ്പോഴും കോപപ്പെടുമ്പോഴും അതാണ് ബന്ധനം.

തദാ മുക്തിര്യദാ ചിത്തം ന വാംഛതി ന ശോചതി। ന മുംചതി ന ഗൃണ്ഹാതി ന ഹൃഷ്യതി ന കുപ്യതി

മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കാതെയും ദുഃഖിക്കാതെയും, ഉപേക്ഷിക്കാതെയും സ്വീകരിക്കാതെയും, ആനന്ദിക്കാതെയും കോപിക്കാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ അതാണ് മോക്ഷം.

തദാ ബന്ധോ യദാ ചിത്തം സക്തം കാശ്വപി ദൃഷ്ടിഷു। തദാ മോക്ഷോ യദാ ചിത്തമസക്തം സര്വദൃഷ്ടിഷു

മനസ്സ് ഏതെങ്കിലും ദൃശ്യങ്ങളിൽ ആസക്തിയുള്ളപ്പോൾ അതാണ് ബന്ധനം; മനസ്സ് എല്ലായ്പ്പോഴും ആസക്തിയില്ലാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ അതാണ് മോക്ഷം.

യദാ നാഹം തദാ മോക്ഷോ യദാഹം ബന്ധനം തദാ। മത്വേതി ഹേലയാ കിംചിന്മാ ഗൃഹാണ വിമുംച മാ

ഞാൻ ഇല്ല എന്ന ബോധം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മോക്ഷമാണ്; ഞാൻ ഉണ്ടെന്നു തോന്നുമ്പോൾ ബന്ധനമാണ്. ഇതറിയുമ്പോൾ, ഒരു കാര്യം പോലും ആലോചിക്കാതെയും ഉപേക്ഷിക്കാതെയും സ്വീകരിക്കാതെയും ഇരിക്കുക.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ കൃതാകൃതേ ച ദ്വന്ദ്വാനി കദാ ശാന്താനി കസ്യ വാ। ഏവം ജ്ഞാത്വേഹ നിര്വേദാദ് ഭവ ത്യാഗപരോഽവ്രതീ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: പ്രവർത്തിയും പ്രവർത്തിയില്ലായ്മയും എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദ്വന്ദങ്ങൾ ആര്ക്ക് എപ്പോഴാണ് ശാന്തമാകുന്നത്? ഇതറിയുമ്പോൾ, ഈ ലോകത്തിൽ നിരാസവും ഉപേക്ഷണത്തിൽ മനസ്സും വ്രതങ്ങളില്ലാതെയും ഇരിക്കുക.

കസ്യാപി താത ധന്യസ്യ ലോകചേഷ്ടാവലോകനാത്। ജീവിതേച്ഛാ ബുഭുക്ഷാ ച ബുഭുത്സോപശമഃ ഗതാഃ

അൽപഭാഗ്യവാനായ ആരെങ്കിലുമൊക്കെ ലോകത്തിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കാണുമ്പോൾ ജീവിക്കാൻ, ഭക്ഷിക്കാൻ, അറിവ് നേടാൻ ഉള്ള ആഗ്രഹവും ഉത്കണ്ഠയും എല്ലാം അകന്നുപോകുന്നു.

അനിത്യം സര്വമേവേദം താപത്രയദൂഷിതം। അസരം നിന്ദിതം ഹേയമിതി നിശ്ചിത്യ ശാമ്യതി

ഇവയെല്ലാം നശ്വരവും താപത്രയത്തിൽ മലിനമായതും, അസാരമായതും നിന്ദനീയവും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതുമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരാൾ ശാന്തനാകുന്നു.

കോഽസൌ കാലോ വയഃ കിം വാ യത്ര ദ്വന്ദ്വാനി നോ നൃണാം। താന്യുപേക്ഷ്യ യഥാപ്രാപ്തവര്തീ സിദ്ധിമവാപ്നുയാത്

ഏത് കാലത്തോ, ഏത് പ്രായത്തോ, ഏത് സാഹചര്യത്തോ മനുഷ്യർക്കു ദ്വന്ദങ്ങൾ ഇല്ലാതിരിക്കുന്നു? അവയെ അവഗണിച്ച്, ലഭിക്കുന്നതിൽ ജീവിച്ചാൽ ഒരാൾ സിദ്ധി നേടും.

നാ മതം മഹര്ഷീണാം സാധൂനാം യോഗിനാം തഥാ। ദൃഷ്ട്വാ നിര്വേദമാപന്നഃ കോ ന ശാമ്യതി മാനവഃ

മഹർഷിമാരുടെയോ സന്മാർഗ്ഗികളുടെയോ യോഗിമാരുടെയോ ഉപദേശങ്ങൾകൊണ്ടല്ല; ഇതറിഞ്ഞ് നിരാസം പ്രാപിച്ചവൻ ആരാണ് ശാന്തനാകാത്തത്?

കൃത്വാ മൂര്തിപരിജ്ഞാനം ചൈതന്യസ്യ ന കിം ഗുരുഃ। നിര്വേദസമതായുക്ത്യാ യസ്താരയതി സംസൃതേഃ

ബോധത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അറിഞ്ഞാൽ ആരാണ് ഗുരുവാകാത്തത്? നിരാസവും സമതയും ഉപയോഗിച്ച് ഒരാൾ ജനനമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റുള്ളവരെ കടത്തിവിടുന്നു.

പശ്യ ഭൂതവികാരാംസ്ത്വം ഭൂതമാത്രാന് യഥാര്ഥതഃ। തത്ക്ഷണാദ് ബന്ധനിര്മുക്തഃ സ്വരൂപസ്ഥോ ഭവിഷ്യസി

നീ ഭൗതികവസ്തുക്കളുടെ മാറ്റങ്ങൾ അവയവം മാത്രമായി യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, അതേ നിമിഷം തന്നെ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി സ്വരൂപത്തിൽ നിലനിൽക്കും.

വാസനാ ഏവ സംസാര ഇതി സര്വാ വിമുംച താഃ। തത്ത്യാഗോ വാസനാത്യാഗാത്സ്ഥിതിരദ്യ യഥാ തഥാ

വാസനകൾ മാത്രമാണ് ഈ ലോകം—അതിനാൽ അവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കണം. വാസനകൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ഇന്ന് തന്നെ നീ എങ്ങനെയായാലും നിലനിൽക്കും.