അഷ്ടാവക്രഗീതാ

ഉദ്ഭൂതം ജ്ഞാനദുര്മിത്രമവധാര്യാതിദുര്ബലഃ। ആശ്ചര്യം കാമമാകാങ്ക്ഷേത് കാലമന്തമനുശ്രിതഃ

ജ്ഞാനം ഉദിച്ചിട്ടും, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ശത്രു വളരെ ദുർബലമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയിട്ടും, കാലം അവസാനത്തിലേക്ക് എത്തുമ്പോഴും, ഇനിയും കാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് അത്ഭുതം തന്നെയാണ്.

ഇഹാമുത്ര വിരക്തസ്യ നിത്യാനിത്യവിവേകിനഃ। ആശ്ചര്യം മോക്ഷകാമസ്യ മോക്ഷാദ് ഏവ വിഭീഷികാ

ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും അസക്തനും, നിത്യവും അനിത്യവുമായതു തിരിച്ചറിയുന്നവനും, മോക്ഷം ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും മോക്ഷത്തെ ഭയപ്പെടുന്നത് അത്ഭുതം തന്നെയാണ്.

ധീരസ്തു ഭോജ്യമാനോഽപി പീഡ്യമാനോഽപി സര്വദാ। ആത്മാനം കേവലം പശ്യന് ന തുഷ്യതി ന കുപ്യതി

ധീരനായവൻ, ഭക്ഷണം ലഭിക്കുമ്പോഴും ദു:ഖം അനുഭവിക്കുമ്പോഴും, എല്ലായ്പ്പോഴും ആത്മാവിനെ മാത്രം കാണുന്നു; അവൻ സന്തോഷിക്കുകയോ കോപിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.

ചേഷ്ടമാനം ശരീരം സ്വം പശ്യത്യന്യശരീരവത്। സംസ്തവേ ചാപി നിന്ദായാം കഥം ക്ഷുഭ്യേത് മഹാശയഃ

തന്റെ ശരീരം മറ്റൊരാളുടേതുപോലെ കാണുന്ന മഹാത്മാവിന്, പ്രശംസയിലോ അപമാനത്തിലോ മനസ്സ് അലയുന്നില്ല.

മായാമാത്രമിദം വിശ്വം പശ്യന് വിഗതകൌതുകഃ। അപി സന്നിഹിതേ മൃത്യൌ കഥം ത്രസ്യതി ധീരധീഃ

ഈ ലോകം മായയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ആസ്വാദനമോ ആഗ്രഹമോ ഇല്ലാതായ ജ്ഞാനിക്ക്, മരണം അടുത്തിരിക്കുന്നു എന്നാലും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.

നിഃസ്പൃഹം മാനസം യസ്യ നൈരാശ്യേഽപി മഹാത്മനഃ। തസ്യാത്മജ്ഞാനതൃപ്തസ്യ തുലനാ കേന ജായതേ

ആഗ്രഹമില്ലാത്ത മനസ്സും ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തിയും ഉള്ള മഹാത്മാവിന്, നിരാശയിലായാലും, അവനുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാൻ ആരുമില്ല.

സ്വഭാവാദ് ഏവ ജാനാനോ ദൃശ്യമേതന്ന കിംചന। ഇദം ഗ്രാഹ്യമിദം ത്യാജ്യം സ കിം പശ്യതി ധീരധീഃ

സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ, കാണുന്ന എല്ലാം ശൂന്യമാണെന്ന് അറിയുന്ന ജ്ഞാനിക്ക്, എന്താണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടതോ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതോ എന്ന് വേർതിരിച്ച് കാണാൻ?

അംതസ്ത്യക്തകഷായസ്യ നിര്ദ്വന്ദ്വസ്യ നിരാശിഷഃ। യദൃച്ഛയാഗതോ ഭോഗോ ന ദുഃഖായ ന തുഷ്ടയേ

അകത്തുള്ള വാസനകൾ ഉപേക്ഷിച്ച, ദ്വന്ദങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത, പ്രതീക്ഷകളില്ലാത്തവന്, യാദൃശ്ചികമായി ലഭിക്കുന്ന അനുഭവങ്ങൾ neither ദുഃഖ nor സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ ഹന്താത്മജ്ഞാനസ്യ ധീരസ്യ ഖേലതോ ഭോഗലീലയാ। ന ഹി സംസാരവാഹീകൈര്മൂഢൈഃ സഹ സമാനതാ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ നിലകൊണ്ട ജ്ഞാനി ലോകസുഖങ്ങളിൽ കളിച്ചാലും, സംസാരത്തിൽ അകപ്പെട്ട മൂഢന്മാരോട് ഒരുപോലുമല്ല.

യത് പദം പ്രേപ്സവോ ദീനാഃ ശക്രാദ്യാഃ സര്വദേവതാഃ। അഹോ തത്ര സ്ഥിതോ യോഗീ ന ഹര്ഷമുപഗച്ഛതി

ശക്രനും മറ്റ് ദേവതകളും ആഗ്രഹിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്ന യോഗിക്ക് അതിൽ സന്തോഷം പോലും ഉണ്ടാകുന്നില്ല—എത്ര അത്ഭുതം!

തജ്ജ്ഞസ്യ പുണ്യപാപാഭ്യാം സ്പര്ശോ ഹ്യന്തര്ന ജായതേ। ന ഹ്യാകാശസ്യ ധൂമേന ദൃശ്യമാനാപി സങ്ഗതിഃ

അത് അറിയുന്നവന് പുണ്യവും പാപവും അകത്തൊന്നും സ്പർശിക്കുന്നില്ല; ആകാശം പുക കാണുന്നപോലെയാണെങ്കിലും അതിൽ യാതൊരു ബന്ധവും ഉണ്ടാകാത്തതുപോലെ.

ആത്മൈവേദം ജഗത്സര്വം ജ്ഞാതം യേന മഹാത്മനാ। യദൃച്ഛയാ വര്തമാനം തം നിഷേദ്ധും ക്ഷമേത കഃ

ഈ ലോകം മുഴുവൻ ആത്മാവാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് യാദൃശ്ചികമായി ജീവിക്കുന്ന മഹാത്മാവിനെ ആരാണ് തടയാൻ കഴിയുക?

ആബ്രഹ്മസ്തംബപര്യന്തേ ഭൂതഗ്രാമേ ചതുര്വിധേ। വിജ്ഞസ്യൈവ ഹി സാമര്ഥ്യമിച്ഛാനിച്ഛാവിവര്ജനേ

ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ, നാലു വക ജീവികളിലും, ആഗ്രഹവും ദ്വേഷവും വിട്ടുനിൽക്കാൻ കഴിവുള്ളത് ജ്ഞാനിക്ക് മാത്രമാണ്.

ആത്മാനമദ്വയം കശ്ചിജ്ജാനാതി ജഗദീശ്വരം। യദ് വേത്തി തത്സ കുരുതേ ന ഭയം തസ്യ കുത്രചിത്

ആത്മാവിനെ അദ്വിതീയനും ലോകത്തിന്റെ ഇശ്വരനുമെന്നു അറിയുന്നവൻ, അവൻ അറിയുന്നതെന്തും ചെയ്യുന്നു; അവനു എവിടെയും ഭയം ഇല്ല.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ ന തേ സംഗോഽസ്തി കേനാപി കിം ശുദ്ധസ്ത്യക്തുമിച്ഛസി। സംഘാതവിലയം കുര്വന്നേവമേവ ലയം വ്രജ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: നീ ഒരൊന്നിനും ബന്ധിച്ചിട്ടില്ല—ശുദ്ധനായവനേ, എന്തിനാണ് ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? കൂട്ടായ്മ അകറ്റി, അതിലൂടെയാണ് ലയത്തിലേക്ക് കടക്കേണ്ടത്.

ഉദേതി ഭവതോ വിശ്വം വാരിധേരിവ ബുദ്ബുദഃ। ഇതി ജ്ഞാത്വൈകമാത്മാനം ഏവമേവ ലയം വ്രജ

സമുദ്രത്തിൽ ബുഡ്ബുദം ഉയരുന്നതുപോലെ, വിശ്വം നിന്നിൽ ഉദിക്കുന്നു; ആത്മാവു ഒന്നാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അങ്ങനെ ലയത്തിലേക്ക് കടക്കുക.

പ്രത്യക്ഷമപ്യവസ്തുത്വാദ് വിശ്വം നാസ്ത്യമലേ ത്വയി। രജ്ജുസര്പ ഇവ വ്യക്തം ഏവമേവ ലയം വ്രജ

ലോകം നേരിട്ട് കാണുന്നപോലുമെങ്കിലും, ശുദ്ധനായ നിനക്കത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; കയറ്റിൽ പാമ്പ് കാണുന്നതുപോലെ; അങ്ങനെ ലയത്തിലേക്ക് കടക്കുക.

സമദുഃഖസുഖഃ പൂര്ണ ആശാനൈരാശ്യയോഃ സമഃ। സമജീവിതമൃത്യുഃ സന്നേവമേവ ലയം വ്രജ

ദുഃഖത്തിലും സുഖത്തിലും ഒരുപോലെയും, പൂർണ്ണനുമായും, പ്രതീക്ഷയിലും നിരാശയിലും സമനുമായും, ജീവനും മരണത്തിലും ഒരുപോലെയും—അങ്ങനെ ലയത്തിലേക്ക് കടക്കുക.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ ആകാശവദനന്തോഽഹം ഘടവത് പ്രാകൃതം ജഗത്। ഇതി ജ്ഞാനം തഥൈതസ്യ ന ത്യാഗോ ന ഗ്രഹോ ലയഃ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ആകാശംപോലെ അനന്തൻ; ലോകം കലശംപോലെ സ്വാഭാവികം. ഇതറിയുന്നവനു ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ ഇല്ല—ലയമേ മാത്രം.

മഹോദധിരിവാഹം സ പ്രപംചോ വീചിസഽന്നിഭഃ। ഇതി ജ്ഞാനം തഥൈതസ്യ ന ത്യാഗോ ന ഗ്രഹോ ലയഃ

ഞാൻ മഹാസമുദ്രംപോലെയാണ്; ലോകം തിരമാലപോലെയാണ്. ഇതറിയുന്നവനു ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ ഇല്ല—ലയമേ മാത്രം.

അഹം സ ശുക്തിസങ്കാശോ രൂപ്യവദ് വിശ്വകല്പനാ। ഇതി ജ്ഞാനം തഥൈതസ്യ ന ത്യാഗോ ന ഗ്രഹോ ലയഃ

ഞാൻ ശുക്തിപോലെയാണ്; ലോകം വെള്ളി കാണുന്നതുപോലെയാണ്. ഇതറിയുന്നവനു ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ ഇല്ല—ലയമേ മാത്രം.

അഹം വാ സര്വഭൂതേഷു സര്വഭൂതാന്യഥോ മയി। ഇതി ജ്ഞാനം തഥൈതസ്യ ന ത്യാഗോ ന ഗ്രഹോ ലയഃ

ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളിലും ഉണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ ജീവികളും എന്നിൽ ഉണ്ടോ എന്ന ബോധം ഉള്ളവനു ഉപേക്ഷിക്കാനും സ്വീകരിക്കാനും ലയിക്കാനും ഒന്നുമില്ല.

ജനക ഉവാച॥ മയ്യനംതമഹാംഭോധൌ വിശ്വപോത ഇതസ്തതഃ। ഭ്രമതി സ്വാംതവാതേന ന മമാസ്ത്യസഹിഷ്ണുതാ

ജനകൻ പറഞ്ഞു: അനന്തമായ മഹാസമുദ്രമായ എന്നിൽ, ലോകത്തിന്റെ കപ്പൽ അതിന്റെ മനസ്സിന്റെ കാറ്റിൽ ഇവിടെ അവിടെ ഒഴുകുന്നു; ഇതിൽ എനിക്ക് അസഹിഷ്ണുതയില്ല.

മയ്യനംതമഹാംഭോധൌ ജഗദ്വീചിഃ സ്വഭാവതഃ। ഉദേതു വാസ്തമായാതു ന മേ വൃദ്ധിര്ന ച ക്ഷതിഃ

അനന്തമായ മഹാസമുദ്രമായ എന്നിൽ, ലോകം ഒരു തിരമാലപോലെ സ്വാഭാവികമായി ഉയർന്നോ താഴ്ന്നോ വരുന്നു; അതു ഉയർന്നാലോ താഴ്ന്നാലോ എനിക്ക് നേട്ടമോ നഷ്ടമോ ഇല്ല.

മയ്യനംതമഹാംഭോധൌ വിശ്വം നാമ വികല്പനാ। അതിശാംതോ നിരാകാര ഏതദേവാഹമാസ്ഥിതഃ

അനന്തമായ മഹാസമുദ്രമായ എന്നിൽ, ലോകം വെറും ഒരു ഭാവന മാത്രമാണ്; അത്യന്തം ശാന്തവും രൂപരഹിതവുമാണ് ഞാൻ ആശ്രയിക്കുന്നത്.

നാത്മാ ഭാവേഷു നോ ഭാവസ്തത്രാനന്തേ നിരംജനേ। ഇത്യസക്തോഽസ്പൃഹഃ ശാന്ത ഏതദേവാഹമാസ്തിതഃ

ആത്മാവ് അവസ്ഥകളിൽ ഇല്ല, അവസ്ഥകൾ ആ അനന്തവും കളങ്കരഹിതവുമായതിൽ ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് അശക്തനും ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനും ശാന്തനുമാണ് ഞാൻ.

അഹോ ചിന്മാത്രമേവാഹം ഇന്ദ്രജാലോപമം ജഗത്। ഇതി മമ കഥം കുത്ര ഹേയോപാദേയകല്പനാ

അയ്യോ! ഞാൻ ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്; ലോകം ഒരു മായാജാലം പോലെയാണ്. എനിക്ക് ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ എവിടെയും എങ്ങനെയും ചിന്തിക്കാൻ എന്താണ് കാര്യം?

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ തദാ ബന്ധോ യദാ ചിത്തം കിന്ചിദ് വാംഛതി ശോചതി। കിംചിന് മുംചതി ഗൃണ്ഹാതി കിംചിദ് ദൃഷ്യതി കുപ്യതി

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: മനസ്സ് എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുമ്പോഴും ദുഃഖിക്കുമ്പോഴും, എന്തെങ്കിലും ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോഴും സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും, വ്യത്യാസം കാണുമ്പോഴും കോപപ്പെടുമ്പോഴും അതാണ് ബന്ധനം.

തദാ മുക്തിര്യദാ ചിത്തം ന വാംഛതി ന ശോചതി। ന മുംചതി ന ഗൃണ്ഹാതി ന ഹൃഷ്യതി ന കുപ്യതി

മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കാതെയും ദുഃഖിക്കാതെയും, ഉപേക്ഷിക്കാതെയും സ്വീകരിക്കാതെയും, ആനന്ദിക്കാതെയും കോപിക്കാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ അതാണ് മോക്ഷം.