അഷ്ടാവക്രഗീതാ

അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം ഏകോഽഹം ദേഹവാനപി। ക്വചിന്ന ഗന്താ നാഗന്താ വ്യാപ്യ വിശ്വമവസ്ഥിതഃ

അയ്യോ! എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, ശരീരം ഉണ്ടെങ്കിലും ഞാൻ ഒരുവൻ മാത്രം; എവിടെയും പോകുന്നവനല്ല, വരുന്നതുമല്ല, ലോകം മുഴുവനും ഞാൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം ദക്ഷോ നാസ്തീഹ മത്സമഃ। അസംസ്പൃശ്യ ശരീരേണ യേന വിശ്വം ചിരം ധൃതമ്

അയ്യോ! എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, എനിക്ക് സമം മറ്റാരുമില്ല; ശരീരത്തെ സ്പർശിക്കാതെയും ഞാൻ ഈ ലോകം ദീർഘകാലം നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്നു.

അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം യസ്യ മേ നാസ്തി കിംചന। അഥവാ യസ്യ മേ സര്വം യദ് വാങ്മനസഗോചരമ്

അയ്യോ! എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, എനിക്ക് ഒന്നും ഇല്ല; അല്ലെങ്കിൽ വാക്കിനും മനസ്സിനും അപ്പുറമുള്ളതൊക്കെയും എന്റേതാണ്.

ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം തഥാ ജ്ഞാതാ ത്രിതയം നാസ്തി വാസ്തവം। അജ്ഞാനാദ് ഭാതി യത്രേദം സോഽഹമസ്മി നിരംജനഃ

ജ്ഞാനം, അറിയപ്പെടുന്നത്, അറിയുന്നവൻ — ഈ മൂന്നും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല; അജ്ഞാനത്താൽ ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതെന്തുമുണ്ടെങ്കിൽ, അതെല്ലാം ഞാൻ തന്നെയാണ്, പാപരഹിതൻ.

ദ്വൈതമൂലമഹോ ദുഃഖം നാന്യത്തസ്യാഽസ്തി ഭേഷജം। ദൃശ്യമേതന് മൃഷാ സര്വം ഏകോഽഹം ചിദ്രസോമലഃ

അയ്യോ! ഇരട്ടത്വം തന്നെയാണ് ദുഃഖത്തിന്റെ മൂലകാരണമായത്; അതിന് മറ്റൊരു ഔഷധമില്ല. കാണുന്നതൊക്കെയും ഭ്രമമാണ്; ഞാൻ മാത്രം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യസ്വരൂപനാണ്.

ബോധമാത്രോഽഹമജ്ഞാനാദ് ഉപാധിഃ കല്പിതോ മയാ। ഏവം വിമൃശതോ നിത്യം നിര്വികല്പേ സ്ഥിതിര്മമ

ഞാൻ ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്. അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ തന്നെ ഒരു പരിധി എന്നെക്കുറിച്ച് കരുതിയിരുന്നു. ഇങ്ങനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആലോചിച്ചാൽ, എനിക്ക് വ്യത്യാസങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത അവസ്ഥ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.

ന മേ ബന്ധോഽസ്തി മോക്ഷോ വാ ഭ്രാന്തിഃ ശാന്തോ നിരാശ്രയാ। അഹോ മയി സ്ഥിതം വിശ്വം വസ്തുതോ ന മയി സ്ഥിതമ്

എനിക്ക് ബന്ധമോ മോക്ഷമോ ഇല്ല, മായയുമില്ല; സമാധാനം ആശ്രയമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു. അത്ഭുതം, ഈ ലോകം എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു, പക്ഷേ സത്യത്തിൽ അതു എന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല.

സശരീരമിദം വിശ്വം ന കിംചിദിതി നിശ്ചിതം। ശുദ്ധചിന്മാത്ര ആത്മാ ച തത്കസ്മിന് കല്പനാധുനാ

ഈ ശരീരത്തോടുകൂടിയ ലോകം ഒന്നുമല്ലെന്നു ഉറപ്പാണ്. ആത്മാവ് ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്; അപ്പോൾ ഇനി എന്തിൽ കൽപ്പന ഉയരാൻ കഴിയും?

ശരീരം സ്വര്ഗനരകൌ ബന്ധമോക്ഷൌ ഭയം തഥാ। കല്പനാമാത്രമേവൈതത് കിം മേ കാര്യം ചിദാത്മനഃ

ശരീരം, സ്വർഗ്ഗവും നരകവും, ബന്ധവും മോക്ഷവും, ഭയവും—ഇവയെല്ലാം മനസ്സിന്റെ കൽപ്പന മാത്രമാണ്. ബോധസ്വരൂപനായ എനിക്ക് ഇതിൽ എന്ത് കാര്യമുണ്ട്?

അഹോ ജനസമൂഹേഽപി ന ദ്വൈതം പശ്യതോ മമ। അരണ്യമിവ സംവൃത്തം ക്വ രതിം കരവാണ്യഹമ്

അഹോ, ജനക്കൂട്ടത്തിനിടയിലുമെങ്കിലും എനിക്ക് രണ്ടായ്മയൊന്നും കാണുന്നില്ല. എല്ലാം മരുഭൂമിപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്; എവിടെയാണ് ഞാൻ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുക?

നാഹം ദേഹോ ന മേ ദേഹോ ജീവോ നാഹമഹം ഹി ചിത്। അയമേവ ഹി മേ ബന്ധ ആസീദ്യാ ജീവിതേ സ്പൃഹാ

ഞാൻ ശരീരം അല്ല, ശരീരം എനിക്ക് സ്വന്തമല്ല; ഞാൻ ജീവൻ അല്ല—ഞാൻ ബോധം തന്നെ. ജീവിക്കാൻ ഉള്ള ആഗ്രഹം മാത്രമാണ് എനിക്ക് ബന്ധമായിരുന്നത്.

അഹോ ഭുവനകല്ലോലൈര്വിചിത്രൈര്ദ്രാക് സമുത്ഥിതം। മയ്യനംതമഹാംഭോധൌ ചിത്തവാതേ സമുദ്യതേ

അഹോ, ഈ ലോകത്തിന്റെ തരംഗങ്ങൾ, വിവിധവും വേഗത്തിൽ ഉയരുന്നതുമാണ്, അവ എന്റെ അനന്തമായ സമുദ്രത്തിൽ, മനസ്സിന്റെ കാറ്റ് ഉണർത്തുമ്പോൾ, ഉയരുന്നു.

മയ്യനംതമഹാംഭോധൌ ചിത്തവാതേ പ്രശാമ്യതി। അഭാഗ്യാജ്ജീവവണിജോ ജഗത്പോതോ വിനശ്വരഃ

എന്റെ അനന്തമായ സമുദ്രത്തിൽ, മനസ്സിന്റെ കാറ്റ് ശമിച്ചാൽ, ജീവിതത്തിന്റെ വ്യാപാരി എന്ന ലോകനൗക ദുർഭാഗ്യവശാൽ നശിക്കുന്നു.

മയ്യനന്തമഹാംഭോധാവാശ്ചര്യം ജീവവീചയഃ। ഉദ്യന്തി ഘ്നന്തി ഖേലന്തി പ്രവിശന്തി സ്വഭാവതഃ

എന്റെ അനന്തമായ സമുദ്രത്തിൽ, ജീവികളുടെ തരംഗങ്ങൾ അത്ഭുതകരമാണ്; അവ ഉയരുന്നു, ചാടുന്നു, കളിക്കുന്നു, ഒടുവിൽ സ്വാഭാവികമായി ലയിക്കുന്നു.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ അവിനാശിനമാത്മാനം ഏകം വിജ്ഞായ തത്ത്വതഃ। തവാത്മജ്ഞാനസ്യ ധീരസ്യ കഥമര്ഥാര്ജനേ രതിഃ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: ആത്മാവ് ഒരൊറ്റതും നശിക്കാത്തതുമാണെന്ന് സത്യത്തിൽ അറിഞ്ഞാൽ, ആത്മജ്ഞാനമുള്ള ധീരന് ലോകസമ്പാദനത്തിൽ ആസക്തി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ആത്മാജ്ഞാനാദഹോ പ്രീതിര്വിഷയഭ്രമഗോചരേ। ശുക്തേരജ്ഞാനതോ ലോഭോ യഥാ രജതവിഭ്രമേ

ആത്മജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തതിനാൽ മാത്രമാണ് ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആനന്ദം തോന്നുന്നത്; അതുപോലെ, ശുക്തിയിൽ വെള്ളി കാണുന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ മൂലമാണ് ലാഭലോഭം.

വിശ്വം സ്ഫുരതി യത്രേദം തരങ്ഗാ ഇവ സാഗരേ। സോഽഹമസ്മീതി വിജ്ഞായ കിം ദീന ഇവ ധാവസി

ഈ ലോകം, സമുദ്രത്തിലെ തരംഗങ്ങൾപോലെ, അതിൽ തെളിയുന്നു. 'ഞാൻ അതാണ്' എന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, നീ എന്തിന് ദുഃഖിതനായി ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു?

ശ്രുത്വാപി ശുദ്ധചൈതന്യ ആത്മാനമതിസുന്ദരം। ഉപസ്ഥേഽത്യന്തസംസക്തോ മാലിന്യമധിഗച്ഛതി

ആത്മാവ് ശുദ്ധവും അതിസുന്ദരമായ ബോധവുമാണെന്ന് കേട്ടിട്ടും, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അതിയായി ആസക്തനായവൻ മലിനതിയെ നേടുന്നു.

സര്വഭൂതേഷു ചാത്മാനം സര്വഭൂതാനി ചാത്മനി। മുനേര്ജാനത ആശ്ചര്യം മമത്വമനുവര്തതേ

എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിനെയും, ആത്മാവിൽ എല്ലാ ജീവികളെയുംയും കാണുന്ന മുനിക്ക്, 'എനിക്ക്' എന്ന ഭാവം തുടരുന്നത് അത്ഭുതം തന്നെയാണ്.

ആസ്ഥിതഃ പരമാദ്വൈതം മോക്ഷാര്ഥേഽപി വ്യവസ്ഥിതഃ। ആശ്ചര്യം കാമവശഗോ വികലഃ കേലിശിക്ഷയാ

പരമാദ്വൈതത്തിൽ നിലകൊണ്ടവനും മോക്ഷം തേടുന്നവനും ആകുമ്പോഴും, കാമത്തിന്റെ വശംവദനായി സുഖാന്വേഷണത്തിൽ അശാന്തനായി തുടരുന്നത് അത്ഭുതം തന്നെയാണ്.

ഉദ്ഭൂതം ജ്ഞാനദുര്മിത്രമവധാര്യാതിദുര്ബലഃ। ആശ്ചര്യം കാമമാകാങ്ക്ഷേത് കാലമന്തമനുശ്രിതഃ

ജ്ഞാനം ഉദിച്ചിട്ടും, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ശത്രു വളരെ ദുർബലമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയിട്ടും, കാലം അവസാനത്തിലേക്ക് എത്തുമ്പോഴും, ഇനിയും കാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് അത്ഭുതം തന്നെയാണ്.

ഇഹാമുത്ര വിരക്തസ്യ നിത്യാനിത്യവിവേകിനഃ। ആശ്ചര്യം മോക്ഷകാമസ്യ മോക്ഷാദ് ഏവ വിഭീഷികാ

ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും അസക്തനും, നിത്യവും അനിത്യവുമായതു തിരിച്ചറിയുന്നവനും, മോക്ഷം ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും മോക്ഷത്തെ ഭയപ്പെടുന്നത് അത്ഭുതം തന്നെയാണ്.

ധീരസ്തു ഭോജ്യമാനോഽപി പീഡ്യമാനോഽപി സര്വദാ। ആത്മാനം കേവലം പശ്യന് ന തുഷ്യതി ന കുപ്യതി

ധീരനായവൻ, ഭക്ഷണം ലഭിക്കുമ്പോഴും ദു:ഖം അനുഭവിക്കുമ്പോഴും, എല്ലായ്പ്പോഴും ആത്മാവിനെ മാത്രം കാണുന്നു; അവൻ സന്തോഷിക്കുകയോ കോപിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.

ചേഷ്ടമാനം ശരീരം സ്വം പശ്യത്യന്യശരീരവത്। സംസ്തവേ ചാപി നിന്ദായാം കഥം ക്ഷുഭ്യേത് മഹാശയഃ

തന്റെ ശരീരം മറ്റൊരാളുടേതുപോലെ കാണുന്ന മഹാത്മാവിന്, പ്രശംസയിലോ അപമാനത്തിലോ മനസ്സ് അലയുന്നില്ല.

മായാമാത്രമിദം വിശ്വം പശ്യന് വിഗതകൌതുകഃ। അപി സന്നിഹിതേ മൃത്യൌ കഥം ത്രസ്യതി ധീരധീഃ

ഈ ലോകം മായയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ആസ്വാദനമോ ആഗ്രഹമോ ഇല്ലാതായ ജ്ഞാനിക്ക്, മരണം അടുത്തിരിക്കുന്നു എന്നാലും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.

നിഃസ്പൃഹം മാനസം യസ്യ നൈരാശ്യേഽപി മഹാത്മനഃ। തസ്യാത്മജ്ഞാനതൃപ്തസ്യ തുലനാ കേന ജായതേ

ആഗ്രഹമില്ലാത്ത മനസ്സും ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തിയും ഉള്ള മഹാത്മാവിന്, നിരാശയിലായാലും, അവനുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാൻ ആരുമില്ല.

സ്വഭാവാദ് ഏവ ജാനാനോ ദൃശ്യമേതന്ന കിംചന। ഇദം ഗ്രാഹ്യമിദം ത്യാജ്യം സ കിം പശ്യതി ധീരധീഃ

സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ, കാണുന്ന എല്ലാം ശൂന്യമാണെന്ന് അറിയുന്ന ജ്ഞാനിക്ക്, എന്താണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടതോ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതോ എന്ന് വേർതിരിച്ച് കാണാൻ?

അംതസ്ത്യക്തകഷായസ്യ നിര്ദ്വന്ദ്വസ്യ നിരാശിഷഃ। യദൃച്ഛയാഗതോ ഭോഗോ ന ദുഃഖായ ന തുഷ്ടയേ

അകത്തുള്ള വാസനകൾ ഉപേക്ഷിച്ച, ദ്വന്ദങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത, പ്രതീക്ഷകളില്ലാത്തവന്, യാദൃശ്ചികമായി ലഭിക്കുന്ന അനുഭവങ്ങൾ neither ദുഃഖ nor സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ ഹന്താത്മജ്ഞാനസ്യ ധീരസ്യ ഖേലതോ ഭോഗലീലയാ। ന ഹി സംസാരവാഹീകൈര്മൂഢൈഃ സഹ സമാനതാ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ നിലകൊണ്ട ജ്ഞാനി ലോകസുഖങ്ങളിൽ കളിച്ചാലും, സംസാരത്തിൽ അകപ്പെട്ട മൂഢന്മാരോട് ഒരുപോലുമല്ല.