അഷ്ടാവക്രഗീതാ

ഹേയോപാദേയതാ താവത്സംസാരവിടപാംകുരഃ। സ്പൃഹാ ജീവതി യാവദ് വൈ നിര്വിചാരദശാസ്പദമ്

തള്ളലും സ്വീകരിക്കലും എന്ന ചിന്ത, ആഗ്രഹം ജീവിക്കുന്നിടത്തോളം, ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ മുളപൊട്ടാണ്; നിർവികാരമായ അവസ്ഥയെത്തുമ്പോഴേ അതു ഇല്ലാതാവൂ.

പ്രവൃത്തൌ ജായതേ രാഗോ നിര്വൃത്തൌ ദ്വേഷ ഏവ ഹി। നിര്ദ്വന്ദ്വോ ബാലവദ് ധീമാന് ഏവമേവ വ്യവസ്ഥിതഃ

പ്രവൃത്തിയിൽ ആസക്തി ഉണ്ടാകുന്നു; നിർവൃത്തിയിൽ ദ്വേഷം. ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാത്ത ജ്ഞാനി, ബാലനെപ്പോലെ, അപ്രഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

ഹാതുമിച്ഛതി സംസാരം രാഗീ ദുഃഖജിഹാസയാ। വീതരാഗോ ഹി നിര്ദുഃഖസ്തസ്മിന്നപി ന ഖിദ്യതി

രാഗിയ്ക്ക് ദു:ഖം ഒഴിവാക്കാനാണ് ലോകം വിട്ടുപോകാൻ താൽപര്യം; വിരക്തൻ ദു:ഖരഹിതനാകയാൽ ലോകത്തിൽ തന്നെ ഇരുന്നാലും വിഷമിക്കുന്നില്ല.

യസ്യാഭിമാനോ മോക്ഷേഽപി ദേഹേഽപി മമതാ തഥാ। ന ച ജ്ഞാനീ ന വാ യോഗീ കേവലം ദുഃഖഭാഗസൌ

മോക്ഷത്തിലും അഹങ്കാരവും, ശരീരത്തിലും മമതയും ഉള്ളവൻ ജ്ഞാനിയല്ല, യോഗിയുമല്ല; അവൻ ദു:ഖം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നവനാണ്.

ഹരോ യദ്യുപദേഷ്ടാ തേ ഹരിഃ കമലജോഽപി വാ। തഥാപി ന തവ സ്വാഥ്യം സര്വവിസ്മരണാദൃതേ

ശിവൻ അല്ലെങ്കിൽ വിഷ്ണു അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മാവു പോലും ഉപദേശിച്ചാലും, എല്ലാം മറന്നാലേ മനസ്സിന് സുഖം ലഭിക്കൂ.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ തേന ജ്ഞാനഫലം പ്രാപ്തം യോഗാഭ്യാസഫലം തഥാ। തൃപ്തഃ സ്വച്ഛേന്ദ്രിയോ നിത്യം ഏകാകീ രമതേ തു യഃ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: ജ്ഞാനഫലവും യോഗാഭ്യാസഫലവും നേടിയവൻ, senses ശുദ്ധവും തൃപ്തവുമാകുമ്പോൾ, ഒരുത്തൻ എപ്പോഴും തനിച്ചിരുത്തി സന്തോഷിക്കുന്നു.

ന കദാചിജ്ജഗത്യസ്മിന് തത്ത്വജ്ഞാ ഹന്ത ഖിദ്യതി। യത ഏകേന തേനേദം പൂര്ണം ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലമ്

ഈ ലോകത്ത് സത്യജ്ഞാനിക്ക് ഒരിക്കലും ദു:ഖം വരില്ല; കാരണം, അവനാൽ തന്നെ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ പൂർണ്ണമാണ്.

ന ജാതു വിഷയാഃ കേഽപി സ്വാരാമം ഹര്ഷയന്ത്യമീ। സല്ലകീപല്ലവപ്രീതമിവേഭം നിംബപല്ലവാഃ

സ്വയം ആനന്ദിക്കുന്നവനെ വിഷയങ്ങൾ ഒരിക്കലും ആനന്ദിപ്പിക്കില്ല; സല്ലകിപല്ലവം ഇഷ്ടമുള്ള ആനയ്ക്ക് നിംബപ്പല്ലവം ഇഷ്ടമില്ലാത്തതുപോലെ.

യസ്തു ഭോഗേഷു ഭുക്തേഷു ന ഭവത്യധിവാസിതാ। അഭുക്തേഷു നിരാകാംക്ഷീ തദൃശോ ഭവദുര്ലഭഃ

ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുമ്പോൾ ആസ്വാദനമില്ലാത്തവനും, അനുഭവിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവനും വളരെ അപൂർവനാണ്.

ബുഭുക്ഷുരിഹ സംസാരേ മുമുക്ഷുരപി ദൃശ്യതേ। ഭോഗമോക്ഷനിരാകാംക്ഷീ വിരലോ ഹി മഹാശയഃ

ഈ ലോകത്ത് ആസ്വാദനത്തിനും മോക്ഷത്തിനും ആഗ്രഹമുള്ളവർ കാണാം; എന്നാൽ ഭോഗത്തിലും മോക്ഷത്തിലും ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്ത മഹാത്മാവ് വളരെ അപൂർവനാണ്.

ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷേഷു ജീവിതേ മരണേ തഥാ। കസ്യാപ്യുദാരചിത്തസ്യ ഹേയോപാദേയതാ ന ഹി

ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആനന്ദം, മോക്ഷം, ജീവൻ, മരണം — ഇതൊക്കെയിലും ഉന്നത മനസ്സുള്ളവന് സ്വീകരിക്കലോ തള്ളലോ എന്ന ചിന്തയില്ല.

വാംഛാ ന വിശ്വവിലയേ ന ദ്വേഷസ്തസ്യ ച സ്ഥിതൌ। യഥാ ജീവികയാ തസ്മാദ് ധന്യ ആസ്തേ യഥാ സുഖമ്

ലോകം നശിച്ചാലും അവനു ആഗ്രഹമില്ല, നിലനിൽക്കുമ്പോഴും വിരോധമില്ല. അവൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കുമ്പോഴോ അതുപോലെ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

കൃതാര്ഥോഽനേന ജ്ഞാനേനേത്യേവം ഗലിതധീഃ കൃതീ। പശ്യന് ശൃണ്വന് സ്പൃശന് ജിഘ്രന്ന് അശ്നന്നസ്തേ യഥാ സുഖമ്

ഈ ജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തനായി, എല്ലാ ചിന്തകളും അകറ്റി, കണ്ടു, കേട്ട്, തൊട്ട്, നക്കി, ഭക്ഷിച്ച്, അവൻ എങ്ങനെ ഇരിക്കണമോ അങ്ങനെ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

ശൂന്യാ ദൃഷ്ടിര്വൃഥാ ചേഷ്ടാ വികലാനീന്ദ്രിയാണി ച। ന സ്പൃഹാ ന വിരക്തിര്വാ ക്ഷീണസംസാരസാഗരേ

അവന്റെ കാഴ്ച ശൂന്യമാണ്, പ്രവർത്തനം വെറുതെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ശക്തിയില്ലാത്തത് പോലെ. സംസാരസമുദ്രം ഉണങ്ങിയവനിൽ ആഗ്രഹവുമില്ല, വിരക്തിയും ഇല്ല.

ന ജഗര്തി ന നിദ്രാതി നോന്മീലതി ന മീലതി। അഹോ പരദശാ ക്വാപി വര്തതേ മുക്തചേതസഃ

അവൻ ഉണരുന്നില്ല, ഉറങ്ങുന്നില്ല, കണ്ണ് തുറക്കുന്നില്ല, അടയ്ക്കുന്നില്ല. അയ്യോ, എവിടെയോ മോചിതചിത്തനുള്ളവന്റെ അത്ഭുതാവസ്ഥയാണിത്.

സര്വത്ര ദൃശ്യതേ സ്വസ്ഥഃ സര്വത്ര വിമലാശയഃ। സമസ്തവാസനാ മുക്തോ മുക്തഃ സര്വത്ര രാജതേ

എവിടെയും അവൻ സ്വസ്ഥനും, എവിടെയും മനസ്സു ശുദ്ധിയുള്ളവനും. എല്ലാ ആസക്തികളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, സ്വതന്ത്രനായി, അവൻ എവിടെയും പ്രകാശിക്കുന്നു.

പശ്യന് ശൃണ്വന് സ്പൃശന് ജിഘ്രന്ന് അശ്നന് ഗൃണ്ഹന് വദന് വ്രജന്। ഈഹിതാനീഹിതൈര്മുക്തോ മുക്ത ഏവ മഹാശയഃ

കാണുന്നു, കേൾക്കുന്നു, തൊടുന്നു, നക്കുന്നു, ഭക്ഷിക്കുന്നു, എടുക്കുന്നു, സംസാരിക്കുന്നു, നടക്കുന്നു—ചെയ്യുന്നതിലും ചെയ്യാത്തതിലും നിന്ന് മോചിതനായ മഹാത്മാവ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വതന്ത്രനാണ്.

ന നിന്ദതി ന ച സ്തൌതി ന ഹൃഷ്യതി ന കുപ്യതി। ന ദദാതി ന ഗൃണ്ഹാതി മുക്തഃ സര്വത്ര നീരസഃ

അവൻ ആരെയും കുറ്റം പറയുന്നില്ല, പ്രശംസിക്കുന്നില്ല, സന്തോഷിക്കുന്നില്ല, കോപിക്കുന്നില്ല. അവൻ കൊടുക്കുന്നില്ല, എടുക്കുന്നില്ല—മോചിതനായി എല്ലായിടത്തും അവൻ നിരാസമാണ്.

സാനുരാഗാം സ്ത്രിയം ദൃഷ്ട്വാ മൃത്യും വാ സമുപസ്ഥിതം। അവിഹ്വലമനാഃ സ്വസ്ഥോ മുക്ത ഏവ മഹാശയഃ

പ്രേമത്തോടെ ഉള്ള സ്ത്രീയെ കണ്ടാലും, മരണത്തെ നേരിട്ടാലും, അവന്റെ മനസ്സ് അശാന്തമാകുന്നില്ല, സ്വസ്ഥനായി—അങ്ങനെയാണ് മോചിതനായ മഹാത്മാവ്.

സുഖേ ദുഃഖേ നരേ നാര്യാം സംപത്സു വിപത്സു ച। വിശേഷോ നൈവ ധീരസ്യ സര്വത്ര സമദര്ശിനഃ

സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും, പുരുഷനിലോ സ്ത്രീയിലോ, ഐശ്വര്യത്തിലോ ദാരിദ്ര്യത്തിലോ, സമദർശിയായ ധീരനു എവിടെയും വ്യത്യാസമില്ല.

ന ഹിംസാ നൈവ കാരുണ്യം നൌദ്ധത്യം ന ച ദീനതാ। നാശ്ചര്യം നൈവ ച ക്ഷോഭഃ ക്ഷീണസംസരണേ നരേ

അവനിൽ ഹിംസയില്ല, കാരുണ്യവുമില്ല, അഹങ്കാരമോ നിരാശയോ ഇല്ല. അത്ഭുതമോ ഉന്മാദമോ ഇല്ല—സംസാരയാത്ര അവസാനിച്ചവനിൽ ഇവയൊന്നുമില്ല.

ന മുക്തോ വിഷയദ്വേഷ്ടാ ന വാ വിഷയലോലുപഃ। അസംസക്തമനാ നിത്യം പ്രാപ്താപ്രാപ്തമുപാശ്നുതേ

മോചിതൻ വിഷയങ്ങളെ വെറുക്കുന്നില്ല, ആഗ്രഹിക്കുന്നതുമില്ല. മനസ്സ് എപ്പോഴും അസക്തമായവൻ കിട്ടുന്നതും കിട്ടാത്തതും സമമായി അനുഭവിക്കുന്നു.

സമാധാനസമാധാനഹിതാഹിതവികല്പനാഃ। ശൂന്യചിത്തോ ന ജാനാതി കൈവല്യമിവ സംസ്ഥിതഃ

ധ്യാനവും അധ്യാനവും, നല്ലതും ചീത്തയും എന്നുള്ള ചിന്തകൾ ഇല്ലാതായി, മനസ്സ് ശൂന്യമായവൻ ഒന്നും അറിയുന്നില്ല, ഏകത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയാണ്.

നിര്മമോ നിരഹംകാരോ ന കിംചിദിതി നിശ്ചിതഃ। അന്തര്ഗലിതസര്വാശഃ കുര്വന്നപി കരോതി ന

അവനിൽ സ്വാർത്ഥതയില്ല, അഹങ്കാരവുമില്ല, 'എനിക്ക് ഒന്നുമില്ല' എന്നുറപ്പുള്ളവൻ. ഉള്ളിലെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും അകറ്റി, പ്രവർത്തിച്ചാലും യാതൊന്നും ചെയ്യുന്നതില്ല.

മനഃപ്രകാശസംമോഹസ്വപ്നജാഡ്യവിവര്ജിതഃ। ദശാം കാമപി സംപ്രാപ്തോ ഭവേദ് ഗലിതമാനസഃ

മനസ്സിന്റെ പ്രകാശവും മായയും, സ്വപ്നത്തിന്റെ മന്ദതയും ഇല്ലാത്തവൻ, എങ്ങനെയൊക്കെ അവസ്ഥയിലായാലും, മനസ്സു ലയിച്ചവനാണ്.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ യസ്യ ബോധോദയേ താവത്സ്വപ്നവദ് ഭവതി ഭ്രമഃ। തസ്മൈ സുഖൈകരൂപായ നമഃ ശാന്തായ തേജസേ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: ബോധം ഉണരുന്നതുവരെ ഭ്രമം സ്വപ്നംപോലെയാണ്. ആനന്ദസ്വരൂപനായ, ശാന്തനും പ്രകാശവാനുമായ അവനു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

അര്ജയിത്വാഖിലാന് അര്ഥാന് ഭോഗാനാപ്നോതി പുഷ്കലാന്। ന ഹി സര്വപരിത്യാജമന്തരേണ സുഖീ ഭവേത്

എല്ലാ സമ്പത്തും സമ്പാദിച്ച്, ധാരാളം ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചാലും, പൂർണ്ണമായ പരിത്യാഗം കൂടാതെ യാതൊന്നിലും യഥാർത്ഥ സുഖം ലഭിക്കില്ല.

കര്തവ്യദുഃഖമാര്തണ്ഡജ്വാലാദഗ്ധാന്തരാത്മനഃ। കുതഃ പ്രശമപീയൂഷധാരാസാരമൃതേ സുഖമ്

കർത്യവ്യത്തിന്റെ ദുഃഖം കൊണ്ട് ഉള്ളിൽ അഗ്നിപോലെ ദഹിച്ചവനു, ശാന്തിയുടെ അമൃതധാര ഒഴുകാതെ എങ്ങനെ സുഖം ഉണ്ടാകാം?

ഭവോഽയം ഭാവനാമാത്രോ ന കിംചിത് പരമര്ഥതഃ। നാസ്ത്യഭാവഃ സ്വഭാവനാം ഭാവാഭാവവിഭാവിനാമ്

ഈ ഭാവം എല്ലാം മനസ്സിന്റെ ഭാവന മാത്രം, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നുമില്ല. ഭാവവും അഭാവവും തിരിച്ചറിയുന്നവർക്കു സ്വഭാവം ഇല്ലാതാകുന്നതേയില്ല.