അഷ്ടാവക്രഗീതാ

ഭ്രാന്തിമാത്രമിദം വിശ്വം ന കിംചിദിതി നിശ്ചയീ। നിര്വാസനഃ സ്ഫൂര്തിമാത്രോ ന കിംചിദിവ ശാമ്യതി

ഈ ലോകം ഭ്രമ മാത്രം, മറ്റൊന്നുമില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കൂ. ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, ബോധം മാത്രം ആയവനായി, ഒന്നുമില്ലാത്തപോലെ ശാന്തനാകുന്നു.

ഏക ഏവ ഭവാംഭോധാവാസീദസ്തി ഭവിഷ്യതി। ന തേ ബന്ധോഽസ്തി മോക്ഷോ വാ കൃത്യകൃത്യഃ സുഖം ചര

ഭാവത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ ഒരൊറ്റതാണു്—അത് മുമ്പും ഇപ്പോഴും പിന്നെയും. നിനക്ക് ബന്ധനമോ മോക്ഷമോ ഇല്ല, ചെയ്യേണ്ടതോ ചെയ്യരുതതോ ഒന്നുമില്ല—സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

മാ സങ്കല്പവികല്പാഭ്യാം ചിത്തം ക്ഷോഭയ ചിന്മയ। ഉപശാമ്യ സുഖം തിഷ്ഠ സ്വാത്മന്യാനന്ദവിഗ്രഹേ

ആലോചനകളും സംശയങ്ങളും കൊണ്ട് മനസ്സിനെ അലറിക്കൊള്ളരുതേ, ബോധസ്വരൂപനായവാ. ശാന്തനായി, സ്വയം ആനന്ദരൂപനായ ആത്മാവിൽ സന്തോഷത്തോടെ നില്ക്കൂ.

ത്യജൈവ ധ്യാനം സര്വത്ര മാ കിംചിദ് ഹൃദി ധാരയ। ആത്മാ ത്വം മുക്ത ഏവാസി കിം വിമൃശ്യ കരിഷ്യസി

ധ്യാനം പോലും മുഴുവൻ വിട്ടുകളയുക; മനസ്സിൽ ഒന്നും പിടിച്ചിരുത്തരുത്. നീ ആത്മാവാണ്, നേരത്തെ തന്നെ സ്വതന്ത്രനാണ് — ആലോചിച്ചാൽ എന്ത് നേടാനാണ്?

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ ആചക്ഷ്വ ശൃണു വാ താത നാനാശാസ്ത്രാണ്യനേകശഃ। തഥാപി ന തവ സ്വാസ്ഥ്യം സര്വവിസ്മരണാദ് ഋതേ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: നീ എത്രയും ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, അതിനാൽ മനസ്സിന് സുഖം കിട്ടില്ല; എല്ലാം മറന്നാലേ അതു ലഭിക്കൂ.

ഭോഗം കര്മ സമാധിം വാ കുരു വിജ്ഞ തഥാപി തേ। ചിത്തം നിരസ്തസര്വാശമത്യര്ഥം രോചയിഷ്യതി

നീ ആസ്വദിക്കൂ, പ്രവർത്തിക്കൂ, ധ്യാനിക്കൂ — എന്ത് വേണമെങ്കിലും ചെയ്യൂ, ജ്ഞാനിയേ, എന്നാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത മനസ്സ് അതിയായി സന്തോഷിക്കും.

ആയാസാത്സകലോ ദുഃഖീ നൈനം ജാനാതി കശ്ചന। അനേനൈവോപദേശേന ധന്യഃ പ്രാപ്നോതി നിര്വൃതിമ്

ശ്രമം കൊണ്ടാണ് എല്ലാവർക്കും ദു:ഖം; ഈ സത്യം ആരും അറിയുന്നില്ല. ഈ ഉപദേശത്താൽ ഭാഗ്യവാൻ ശാന്തി നേടുന്നു.

വ്യാപാരേ ഖിദ്യതേ യസ്തു നിമേഷോന്മേഷയോരപി। തസ്യാലസ്യ ധുരീണസ്യ സുഖം നന്യസ്യ കസ്യചിത്

നിമിഷം പോലും പ്രവർത്തിയിൽ വിഷമിക്കുന്നവൻ ഏറ്റവും മന്ദനായവനാണ്; ആനന്ദം അവനാണ്, മറ്റാര്ക്കുമല്ല.

ഇദം കൃതമിദം നേതി ദ്വംദ്വൈര്മുക്തം യദാ മനഃ। ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷേഷു നിരപേക്ഷം തദാ ഭവേത്

‘ഇത് ചെയ്തു, അത് ചെയ്തില്ല’ എന്ന ഇരട്ടചിന്തകളിൽ നിന്ന് മനസ്സ് മോചിതമായാൽ, ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആനന്ദം, മോക്ഷം എന്നിവയിൽ അതിന് വ്യത്യാസമില്ല.

വിരക്തോ വിഷയദ്വേഷ്ടാ രാഗീ വിഷയലോലുപഃ। ഗ്രഹമോക്ഷവിഹീനസ്തു ന വിരക്തോ ന രാഗവാന്

വിരക്തൻ വിഷയങ്ങളെ തള്ളുന്നു; രാഗിയ്ക്ക് അവയിൽ ആസക്തിയുണ്ട്. പിടിച്ചും വിട്ടും ഇല്ലാത്തവൻ വിരക്തനും അല്ല, രാഗിയുമല്ല.

ഹേയോപാദേയതാ താവത്സംസാരവിടപാംകുരഃ। സ്പൃഹാ ജീവതി യാവദ് വൈ നിര്വിചാരദശാസ്പദമ്

തള്ളലും സ്വീകരിക്കലും എന്ന ചിന്ത, ആഗ്രഹം ജീവിക്കുന്നിടത്തോളം, ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ മുളപൊട്ടാണ്; നിർവികാരമായ അവസ്ഥയെത്തുമ്പോഴേ അതു ഇല്ലാതാവൂ.

പ്രവൃത്തൌ ജായതേ രാഗോ നിര്വൃത്തൌ ദ്വേഷ ഏവ ഹി। നിര്ദ്വന്ദ്വോ ബാലവദ് ധീമാന് ഏവമേവ വ്യവസ്ഥിതഃ

പ്രവൃത്തിയിൽ ആസക്തി ഉണ്ടാകുന്നു; നിർവൃത്തിയിൽ ദ്വേഷം. ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാത്ത ജ്ഞാനി, ബാലനെപ്പോലെ, അപ്രഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

ഹാതുമിച്ഛതി സംസാരം രാഗീ ദുഃഖജിഹാസയാ। വീതരാഗോ ഹി നിര്ദുഃഖസ്തസ്മിന്നപി ന ഖിദ്യതി

രാഗിയ്ക്ക് ദു:ഖം ഒഴിവാക്കാനാണ് ലോകം വിട്ടുപോകാൻ താൽപര്യം; വിരക്തൻ ദു:ഖരഹിതനാകയാൽ ലോകത്തിൽ തന്നെ ഇരുന്നാലും വിഷമിക്കുന്നില്ല.

യസ്യാഭിമാനോ മോക്ഷേഽപി ദേഹേഽപി മമതാ തഥാ। ന ച ജ്ഞാനീ ന വാ യോഗീ കേവലം ദുഃഖഭാഗസൌ

മോക്ഷത്തിലും അഹങ്കാരവും, ശരീരത്തിലും മമതയും ഉള്ളവൻ ജ്ഞാനിയല്ല, യോഗിയുമല്ല; അവൻ ദു:ഖം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നവനാണ്.

ഹരോ യദ്യുപദേഷ്ടാ തേ ഹരിഃ കമലജോഽപി വാ। തഥാപി ന തവ സ്വാഥ്യം സര്വവിസ്മരണാദൃതേ

ശിവൻ അല്ലെങ്കിൽ വിഷ്ണു അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മാവു പോലും ഉപദേശിച്ചാലും, എല്ലാം മറന്നാലേ മനസ്സിന് സുഖം ലഭിക്കൂ.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ തേന ജ്ഞാനഫലം പ്രാപ്തം യോഗാഭ്യാസഫലം തഥാ। തൃപ്തഃ സ്വച്ഛേന്ദ്രിയോ നിത്യം ഏകാകീ രമതേ തു യഃ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: ജ്ഞാനഫലവും യോഗാഭ്യാസഫലവും നേടിയവൻ, senses ശുദ്ധവും തൃപ്തവുമാകുമ്പോൾ, ഒരുത്തൻ എപ്പോഴും തനിച്ചിരുത്തി സന്തോഷിക്കുന്നു.

ന കദാചിജ്ജഗത്യസ്മിന് തത്ത്വജ്ഞാ ഹന്ത ഖിദ്യതി। യത ഏകേന തേനേദം പൂര്ണം ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലമ്

ഈ ലോകത്ത് സത്യജ്ഞാനിക്ക് ഒരിക്കലും ദു:ഖം വരില്ല; കാരണം, അവനാൽ തന്നെ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ പൂർണ്ണമാണ്.

ന ജാതു വിഷയാഃ കേഽപി സ്വാരാമം ഹര്ഷയന്ത്യമീ। സല്ലകീപല്ലവപ്രീതമിവേഭം നിംബപല്ലവാഃ

സ്വയം ആനന്ദിക്കുന്നവനെ വിഷയങ്ങൾ ഒരിക്കലും ആനന്ദിപ്പിക്കില്ല; സല്ലകിപല്ലവം ഇഷ്ടമുള്ള ആനയ്ക്ക് നിംബപ്പല്ലവം ഇഷ്ടമില്ലാത്തതുപോലെ.

യസ്തു ഭോഗേഷു ഭുക്തേഷു ന ഭവത്യധിവാസിതാ। അഭുക്തേഷു നിരാകാംക്ഷീ തദൃശോ ഭവദുര്ലഭഃ

ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുമ്പോൾ ആസ്വാദനമില്ലാത്തവനും, അനുഭവിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവനും വളരെ അപൂർവനാണ്.

ബുഭുക്ഷുരിഹ സംസാരേ മുമുക്ഷുരപി ദൃശ്യതേ। ഭോഗമോക്ഷനിരാകാംക്ഷീ വിരലോ ഹി മഹാശയഃ

ഈ ലോകത്ത് ആസ്വാദനത്തിനും മോക്ഷത്തിനും ആഗ്രഹമുള്ളവർ കാണാം; എന്നാൽ ഭോഗത്തിലും മോക്ഷത്തിലും ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്ത മഹാത്മാവ് വളരെ അപൂർവനാണ്.

ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷേഷു ജീവിതേ മരണേ തഥാ। കസ്യാപ്യുദാരചിത്തസ്യ ഹേയോപാദേയതാ ന ഹി

ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആനന്ദം, മോക്ഷം, ജീവൻ, മരണം — ഇതൊക്കെയിലും ഉന്നത മനസ്സുള്ളവന് സ്വീകരിക്കലോ തള്ളലോ എന്ന ചിന്തയില്ല.

വാംഛാ ന വിശ്വവിലയേ ന ദ്വേഷസ്തസ്യ ച സ്ഥിതൌ। യഥാ ജീവികയാ തസ്മാദ് ധന്യ ആസ്തേ യഥാ സുഖമ്

ലോകം നശിച്ചാലും അവനു ആഗ്രഹമില്ല, നിലനിൽക്കുമ്പോഴും വിരോധമില്ല. അവൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കുമ്പോഴോ അതുപോലെ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

കൃതാര്ഥോഽനേന ജ്ഞാനേനേത്യേവം ഗലിതധീഃ കൃതീ। പശ്യന് ശൃണ്വന് സ്പൃശന് ജിഘ്രന്ന് അശ്നന്നസ്തേ യഥാ സുഖമ്

ഈ ജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തനായി, എല്ലാ ചിന്തകളും അകറ്റി, കണ്ടു, കേട്ട്, തൊട്ട്, നക്കി, ഭക്ഷിച്ച്, അവൻ എങ്ങനെ ഇരിക്കണമോ അങ്ങനെ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

ശൂന്യാ ദൃഷ്ടിര്വൃഥാ ചേഷ്ടാ വികലാനീന്ദ്രിയാണി ച। ന സ്പൃഹാ ന വിരക്തിര്വാ ക്ഷീണസംസാരസാഗരേ

അവന്റെ കാഴ്ച ശൂന്യമാണ്, പ്രവർത്തനം വെറുതെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ശക്തിയില്ലാത്തത് പോലെ. സംസാരസമുദ്രം ഉണങ്ങിയവനിൽ ആഗ്രഹവുമില്ല, വിരക്തിയും ഇല്ല.

ന ജഗര്തി ന നിദ്രാതി നോന്മീലതി ന മീലതി। അഹോ പരദശാ ക്വാപി വര്തതേ മുക്തചേതസഃ

അവൻ ഉണരുന്നില്ല, ഉറങ്ങുന്നില്ല, കണ്ണ് തുറക്കുന്നില്ല, അടയ്ക്കുന്നില്ല. അയ്യോ, എവിടെയോ മോചിതചിത്തനുള്ളവന്റെ അത്ഭുതാവസ്ഥയാണിത്.

സര്വത്ര ദൃശ്യതേ സ്വസ്ഥഃ സര്വത്ര വിമലാശയഃ। സമസ്തവാസനാ മുക്തോ മുക്തഃ സര്വത്ര രാജതേ

എവിടെയും അവൻ സ്വസ്ഥനും, എവിടെയും മനസ്സു ശുദ്ധിയുള്ളവനും. എല്ലാ ആസക്തികളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, സ്വതന്ത്രനായി, അവൻ എവിടെയും പ്രകാശിക്കുന്നു.

പശ്യന് ശൃണ്വന് സ്പൃശന് ജിഘ്രന്ന് അശ്നന് ഗൃണ്ഹന് വദന് വ്രജന്। ഈഹിതാനീഹിതൈര്മുക്തോ മുക്ത ഏവ മഹാശയഃ

കാണുന്നു, കേൾക്കുന്നു, തൊടുന്നു, നക്കുന്നു, ഭക്ഷിക്കുന്നു, എടുക്കുന്നു, സംസാരിക്കുന്നു, നടക്കുന്നു—ചെയ്യുന്നതിലും ചെയ്യാത്തതിലും നിന്ന് മോചിതനായ മഹാത്മാവ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വതന്ത്രനാണ്.

ന നിന്ദതി ന ച സ്തൌതി ന ഹൃഷ്യതി ന കുപ്യതി। ന ദദാതി ന ഗൃണ്ഹാതി മുക്തഃ സര്വത്ര നീരസഃ

അവൻ ആരെയും കുറ്റം പറയുന്നില്ല, പ്രശംസിക്കുന്നില്ല, സന്തോഷിക്കുന്നില്ല, കോപിക്കുന്നില്ല. അവൻ കൊടുക്കുന്നില്ല, എടുക്കുന്നില്ല—മോചിതനായി എല്ലായിടത്തും അവൻ നിരാസമാണ്.

സാനുരാഗാം സ്ത്രിയം ദൃഷ്ട്വാ മൃത്യും വാ സമുപസ്ഥിതം। അവിഹ്വലമനാഃ സ്വസ്ഥോ മുക്ത ഏവ മഹാശയഃ

പ്രേമത്തോടെ ഉള്ള സ്ത്രീയെ കണ്ടാലും, മരണത്തെ നേരിട്ടാലും, അവന്റെ മനസ്സ് അശാന്തമാകുന്നില്ല, സ്വസ്ഥനായി—അങ്ങനെയാണ് മോചിതനായ മഹാത്മാവ്.