അഷ്ടാവക്രഗീതാ

ജനക ഉവാച॥ പ്രകൃത്യാ ശൂന്യചിത്തോ യഃ പ്രമാദാദ് ഭാവഭാവനഃ। നിദ്രിതോ ബോധിത ഇവ ക്ഷീണസംസ്മരണോ ഹി സഃ

ജനകൻ പറഞ്ഞു: സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ മനസ്സില്ലാത്തവൻ, അശ്രദ്ധയാൽ ഭാവങ്ങളെ ചിന്തിക്കുന്നവൻ, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുന്നവനുപോലെയാണ്, കാരണം അവന്റെ ഓർമ്മ ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ക്വ ധനാനി ക്വ മിത്രാണി ക്വ മേ വിഷയദസ്യവഃ। ക്വ ശാസ്ത്രം ക്വ ച വിജ്ഞാനം യദാ മേ ഗലിതാ സ്പൃഹാ

എനിക്ക് എവിടെയാണ് ധനം, എവിടെയാണ് സുഹൃത്തുകൾ, എവിടെയാണ് ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ? ആഗ്രഹം മുഴുവനും വിട്ടുപോയപ്പോൾ എനിക്ക് എവിടെയാണ് ശാസ്ത്രം, എവിടെയാണ് ജ്ഞാനം?

വിജ്ഞാതേ സാക്ഷിപുരുഷേ പരമാത്മനി ചേശ്വരേ। നൈരാശ്യേ ബംധമോക്ഷേ ച ന ചിംതാ മുക്തയേ മമ

സാക്ഷിപുരുഷനെയും പരമാത്മാവിനെയും ഈശ്വരനെയും അറിഞ്ഞു, ആസയവും ബന്ധവും മോചനവും ഇല്ലാത്തപ്പോൾ, എനിക്ക് മോക്ഷം സംബന്ധിച്ച് ആശങ്കയില്ല.

അംതര്വികല്പശൂന്യസ്യ ബഹിഃ സ്വച്ഛന്ദചാരിണഃ। ഭ്രാന്തസ്യേവ ദശാസ്താസ്താസ്താദൃശാ ഏവ ജാനതേ

അകത്തുള്ള ഭാവങ്ങൾ ഇല്ലാതെയും പുറത്തു സ്വേച്ഛയോടെ നടക്കുന്നവന്, ഉണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥകൾ ഭ്രാന്തനായവന്റെ അവസ്ഥകളെപ്പോലെയാണ്; അത്തരം ഒരാളാണ് അതെല്ലാം അറിയുന്നത്.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ യഥാതഥോപദേശേന കൃതാര്ഥഃ സത്ത്വബുദ്ധിമാന്। ആജീവമപി ജിജ്ഞാസുഃ പരസ്തത്ര വിമുഹ്യതി

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: എങ്ങനെയായാലും ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടാൽ മതിയെന്നു മനസ്സിലക്കുന്ന ജ്ഞാനിയ്ക്ക് ജീവിതം മുഴുവൻ സഫലമാണ്; പക്ഷേ, അന്വേഷകൻ അതിൽ ജീവിതം മുഴുവൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്.

മോക്ഷോ വിഷയവൈരസ്യം ബന്ധോ വൈഷയികോ രസഃ। ഏതാവദേവ വിജ്ഞാനം യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു

ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അനാസക്തി മോക്ഷമാണ്; ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമാണ് ബന്ധനം. ഇതു മാത്രം മനസ്സിലാക്കൂ—നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കൂ.

വാഗ്മിപ്രാജ്ഞാനമഹോദ്യോഗം ജനം മൂകജഡാലസം। കരോതി തത്ത്വബോധോഽയമതസ്ത്യക്തോ ബുഭുക്ഷഭിഃ

തത്വബോധം ഉണ്ടായാൽ വാഗ്മിയും ജ്ഞാനിയും ഉത്സാഹിയും ആയവരെയും മൗനനും മന്ദബുദ്ധിയും ആലസ്യവും ആക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു ലോകസുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

ന ത്വം ദേഹോ ന തേ ദേഹോ ഭോക്താ കര്താ ന വാ ഭവാന്। ചിദ്രൂപോഽസി സദാ സാക്ഷീ നിരപേക്ഷഃ സുഖം ചര

നീ ശരീരമല്ല, ശരീരം നിന്റെതുമല്ല; നീ അനുഭവിക്കുന്നവനോ ചെയ്യുന്നവനോ അല്ല. നീ സ്വയം ബോധമാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും സാക്ഷിയും അശ്രദ്ധനും ആകുന്നു—സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

രാഗദ്വേഷൌ മനോധര്മൌ ന മനസ്തേ കദാചന। നിര്വികല്പോഽസി ബോധാത്മാ നിര്വികാരഃ സുഖം ചര

രാഗവും ദ്വേഷവും മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവങ്ങളാണ്; മനസ്സ് ഒരിക്കലും നിന്റെതല്ല. നീ വ്യത്യാസങ്ങളില്ലാത്ത ബോധം തന്നെയാണ്, മാറ്റമില്ലാത്തത്—സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

സര്വഭൂതേഷു ചാത്മാനം സര്വഭൂതാനി ചാത്മനി। വിജ്ഞായ നിരഹംകാരോ നിര്മമസ്ത്വം സുഖീ ഭവ

എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിനെ കാണുകയും, എല്ലാ ജീവികളും ആത്മാവിൽ തന്നെ ആണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്താൽ, അഹങ്കാരവും മമതയും വിട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

വിശ്വം സ്ഫുരതി യത്രേദം തരംഗാ ഇവ സാഗരേ। തത്ത്വമേവ ന സന്ദേഹശ്ചിന്മൂര്തേ വിജ്വരോ ഭവ

ഈ ലോകം സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ ഏതു ബോധത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു, അതാണ് സത്യം, സംശയമില്ല. ബോധസ്വരൂപനായവാ, ദു:ഖം വിട്ട് ശാന്തനാകൂ.

ശ്രദ്ധസ്വ താത ശ്രദ്ധസ്വ നാത്ര മോഽഹം കുരുഷ്വ ഭോഃ। ജ്ഞാനസ്വരൂപോ ഭഗവാനാത്മാ ത്വം പ്രകൃതേഃ പരഃ

വിശ്വാസം വെച്ചുകൊൾക, മകനേ, വിശ്വാസം വെച്ചുകൊൾക—ഇവിടെ ഭ്രമിക്കേണ്ട. ആത്മാവാണ് നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം, അതു ജ്ഞാനസ്വരൂപം, ദൈവം, പ്രകൃതിക്ക് അതീതം.

ഗുണൈഃ സംവേഷ്ടിതോ ദേഹസ്തിഷ്ഠത്യായാതി യാതി ച। ആത്മാ ന ഗംതാ നാഗംതാ കിമേനമനുശോചസി

ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട ശരീരം നില്ക്കുന്നു, വരുന്നു, പോകുന്നു. ആത്മാവ് വരുന്നതോ പോകുന്നതോ അല്ല—അതിനാൽ അതിനെക്കുറിച്ച് നീ എന്തിന് ദു:ഖിക്കുന്നു?

ദേഹസ്തിഷ്ഠതു കല്പാന്തം ഗച്ഛത്വദ്യൈവ വാ പുനഃ। ക്വ വൃദ്ധിഃ ക്വ ച വാ ഹാനിസ്തവ ചിന്മാത്രരൂപിണഃ

ശരീരം ഒരു കാല്പര്യാന്തം നില്ക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഇന്നുതന്നെ പോകട്ടെ—നീ ബോധം മാത്രം ആയതിനാൽ, നിനക്ക് വർദ്ധനയോ കുറവോ എവിടെയാണ്?

ത്വയ്യനംതമഹാംഭോധൌ വിശ്വവീചിഃ സ്വഭാവതഃ। ഉദേതു വാസ്തമായാതു ന തേ വൃദ്ധിര്ന വാ ക്ഷതിഃ

അനന്തമായ മഹാസമുദ്രമായ നിനക്കുള്ളിൽ, ലോകത്തിന്റെ തിരകൾ സ്വാഭാവികമായി ഉയരുന്നു; അവ ഉയർന്നാലോ അണഞ്ഞാലോ, നിനക്ക് വർദ്ധനയോ നഷ്ടമോ ഇല്ല.

താത ചിന്മാത്രരൂപോഽസി ന തേ ഭിന്നമിദം ജഗത്। അതഃ കസ്യ കഥം കുത്ര ഹേയോപാദേയകല്പനാ

മകനേ, നീ ബോധം മാത്രം തന്നെയാണ്; ഈ ലോകം നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല. അതിനാൽ, ആര്ക്ക്, എങ്ങനെയും, എവിടെയും ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ എന്ന ചിന്ത എങ്ങനെയുണ്ടാകാം?

ഏകസ്മിന്നവ്യയേ ശാന്തേ ചിദാകാശേഽമലേ ത്വയി। കുതോ ജന്മ കുതോ കര്മ കുതോഽഹംകാര ഏവ ച

ഒറ്റ, നശിക്കാത്ത, ശാന്തമായ, നിർമ്മലമായ ബോധാകാശമായ നിനക്കുള്ളിൽ ജന്മം എവിടെ? കര്‍മ്മം എവിടെ? അഹങ്കാരം പോലും എവിടെ?

യത്ത്വം പശ്യസി തത്രൈകസ്ത്വമേവ പ്രതിഭാസസേ। കിം പൃഥക് ഭാസതേ സ്വര്ണാത് കടകാംഗദനൂപുരമ്

നീ കാണുന്നിടത്തൊക്കെയും നീയേ കാണപ്പെടുന്നു. പൊന്നിൽ നിന്ന് വേറെയായി കങ്കണവും വലയും പാദസരം തിളങ്ങുന്നുവോ?

അയം സോഽഹമയം നാഹം വിഭാഗമിതി സംത്യജ। സര്വമാത്മേതി നിശ്ചിത്യ നിഃസങ്കല്പഃ സുഖീ ഭവ

‘ഇത് ഞാനാണ്, ഇത് ഞാനല്ല’ എന്ന ഭേദം ഉപേക്ഷിക്കൂ. എല്ലാം ആത്മാവാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കി, എല്ലാ ആശകളും വിട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

തവൈവാജ്ഞാനതോ വിശ്വം ത്വമേകഃ പരമാര്ഥതഃ। ത്വത്തോഽന്യോ നാസ്തി സംസാരീ നാസംസാരീ ച കശ്ചന

അജ്ഞാനത്താൽ ലോകം കാണപ്പെടുന്നു; യാഥാർത്ഥത്തിൽ നീ ഒരുത്തനാണ്. നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയായി ബന്ധനത്തിലോ മോക്ഷത്തിലോ ആരുമില്ല.

ഭ്രാന്തിമാത്രമിദം വിശ്വം ന കിംചിദിതി നിശ്ചയീ। നിര്വാസനഃ സ്ഫൂര്തിമാത്രോ ന കിംചിദിവ ശാമ്യതി

ഈ ലോകം ഭ്രമ മാത്രം, മറ്റൊന്നുമില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കൂ. ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, ബോധം മാത്രം ആയവനായി, ഒന്നുമില്ലാത്തപോലെ ശാന്തനാകുന്നു.

ഏക ഏവ ഭവാംഭോധാവാസീദസ്തി ഭവിഷ്യതി। ന തേ ബന്ധോഽസ്തി മോക്ഷോ വാ കൃത്യകൃത്യഃ സുഖം ചര

ഭാവത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ ഒരൊറ്റതാണു്—അത് മുമ്പും ഇപ്പോഴും പിന്നെയും. നിനക്ക് ബന്ധനമോ മോക്ഷമോ ഇല്ല, ചെയ്യേണ്ടതോ ചെയ്യരുതതോ ഒന്നുമില്ല—സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

മാ സങ്കല്പവികല്പാഭ്യാം ചിത്തം ക്ഷോഭയ ചിന്മയ। ഉപശാമ്യ സുഖം തിഷ്ഠ സ്വാത്മന്യാനന്ദവിഗ്രഹേ

ആലോചനകളും സംശയങ്ങളും കൊണ്ട് മനസ്സിനെ അലറിക്കൊള്ളരുതേ, ബോധസ്വരൂപനായവാ. ശാന്തനായി, സ്വയം ആനന്ദരൂപനായ ആത്മാവിൽ സന്തോഷത്തോടെ നില്ക്കൂ.

ത്യജൈവ ധ്യാനം സര്വത്ര മാ കിംചിദ് ഹൃദി ധാരയ। ആത്മാ ത്വം മുക്ത ഏവാസി കിം വിമൃശ്യ കരിഷ്യസി

ധ്യാനം പോലും മുഴുവൻ വിട്ടുകളയുക; മനസ്സിൽ ഒന്നും പിടിച്ചിരുത്തരുത്. നീ ആത്മാവാണ്, നേരത്തെ തന്നെ സ്വതന്ത്രനാണ് — ആലോചിച്ചാൽ എന്ത് നേടാനാണ്?

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ ആചക്ഷ്വ ശൃണു വാ താത നാനാശാസ്ത്രാണ്യനേകശഃ। തഥാപി ന തവ സ്വാസ്ഥ്യം സര്വവിസ്മരണാദ് ഋതേ

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: നീ എത്രയും ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, അതിനാൽ മനസ്സിന് സുഖം കിട്ടില്ല; എല്ലാം മറന്നാലേ അതു ലഭിക്കൂ.

ഭോഗം കര്മ സമാധിം വാ കുരു വിജ്ഞ തഥാപി തേ। ചിത്തം നിരസ്തസര്വാശമത്യര്ഥം രോചയിഷ്യതി

നീ ആസ്വദിക്കൂ, പ്രവർത്തിക്കൂ, ധ്യാനിക്കൂ — എന്ത് വേണമെങ്കിലും ചെയ്യൂ, ജ്ഞാനിയേ, എന്നാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത മനസ്സ് അതിയായി സന്തോഷിക്കും.

ആയാസാത്സകലോ ദുഃഖീ നൈനം ജാനാതി കശ്ചന। അനേനൈവോപദേശേന ധന്യഃ പ്രാപ്നോതി നിര്വൃതിമ്

ശ്രമം കൊണ്ടാണ് എല്ലാവർക്കും ദു:ഖം; ഈ സത്യം ആരും അറിയുന്നില്ല. ഈ ഉപദേശത്താൽ ഭാഗ്യവാൻ ശാന്തി നേടുന്നു.

വ്യാപാരേ ഖിദ്യതേ യസ്തു നിമേഷോന്മേഷയോരപി। തസ്യാലസ്യ ധുരീണസ്യ സുഖം നന്യസ്യ കസ്യചിത്

നിമിഷം പോലും പ്രവർത്തിയിൽ വിഷമിക്കുന്നവൻ ഏറ്റവും മന്ദനായവനാണ്; ആനന്ദം അവനാണ്, മറ്റാര്ക്കുമല്ല.

ഇദം കൃതമിദം നേതി ദ്വംദ്വൈര്മുക്തം യദാ മനഃ। ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷേഷു നിരപേക്ഷം തദാ ഭവേത്

‘ഇത് ചെയ്തു, അത് ചെയ്തില്ല’ എന്ന ഇരട്ടചിന്തകളിൽ നിന്ന് മനസ്സ് മോചിതമായാൽ, ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആനന്ദം, മോക്ഷം എന്നിവയിൽ അതിന് വ്യത്യാസമില്ല.