അഷ്ടാവക്രഗീതാ

കര്മാനുഷ്ഠാനമജ്ഞാനാദ് യഥൈവോപരമസ്തഥാ। ബുധ്വാ സമ്യഗിദം തത്ത്വം ഏവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

അജ്ഞാനത്താൽ പ്രവർത്തികൾ അവസാനിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ സത്യത്തെ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കി ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

അചിംത്യം ചിംത്യമാനോഽപി ചിന്താരൂപം ഭജത്യസൌ। ത്യക്ത്വാ തദ്ഭാവനം തസ്മാദ് ഏവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

അലോചിക്കാനാവാത്തതിനെ ചിന്തിച്ചാലും അതു ചിന്തയുടെ രൂപം തന്നെ എടുക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആ ഭാവന ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ഏവമേവ കൃതം യേന സ കൃതാര്ഥോ ഭവേദസൌ। ഏവമേവ സ്വഭാവോ യഃ സ കൃതാര്ഥോ ഭവേദസൌ

ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ സഫലനാകുന്നു; ഇത്തരത്തിലുള്ള സ്വഭാവമുള്ളവനും സഫലനാകുന്നു.

ജനക ഉവാച॥ അകിംചനഭവം സ്വാസ്ഥം കൌപീനത്വേഽപി ദുര്ലഭം। ത്യാഗാദാനേ വിഹായാസ്മാദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

ജനകൻ പറഞ്ഞു: ഒന്നുമില്ലാത്ത നിലയും സ്വയം നിലകൊള്ളുന്ന അവസ്ഥയും, ഒരു കൌപ്പീനമേ ഉള്ളവർക്കും അപൂർവമാണ്; സ്വീകരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കലും വിട്ടുവിട്ട് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

കുത്രാപി ഖേദഃ കായസ്യ ജിഹ്വാ കുത്രാപി ഖേദ്യതേ। മനഃ കുത്രാപി തത്ത്യക്ത്വാ പുരുഷാര്ഥേ സ്ഥിതഃ സുഖമ്

ശരീരത്തിന് എവിടെയോ ക്ഷീണം വരാം, നാവിന് മറ്റെവിടെയോ ക്ഷീണം വരാം, മനസ്സിന് മറ്റൊരിടത്ത്; ഇവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു.

കൃതം കിമപി നൈവ സ്യാദ് ഇതി സംചിന്ത്യ തത്ത്വതഃ। യദാ യത്കര്തുമായാതി തത് കൃത്വാസേ യഥാസുഖമ്

എന്തും ഞാൻ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു സത്യമായി മനസ്സിലാക്കി, ചെയ്യേണ്ടത് എന്തെങ്കിലും വരുമ്പോൾ അത് ചെയ്തു ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

കര്മനൈഷ്കര്മ്യനിര്ബന്ധഭാവാ ദേഹസ്ഥയോഗിനഃ। സംയോഗായോഗവിരഹാദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

ശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന യോഗിക്ക് പ്രവർത്തിയിലോ നിർവൃത്തിയിലോ执ം ഇല്ല; യോജിപ്പോ വേർപാടോ ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

അര്ഥാനര്ഥൌ ന മേ സ്ഥിത്യാ ഗത്യാ ന ശയനേന വാ। തിഷ്ഠന് ഗച്ഛന് സ്വപന് തസ്മാദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

നിൽക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും എനിക്ക് ലഭ്യവും നഷ്ടവും ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

സ്വപതോ നാസ്തി മേ ഹാനിഃ സിദ്ധിര്യത്നവതോ ന വാ। നാശോല്ലാസൌ വിഹായാസ്മദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

ഉറങ്ങുമ്പോൾ എനിക്ക് നഷ്ടമില്ല, ശ്രമിക്കുമ്പോൾ സിദ്ധിയും ഇല്ല; നഷ്ടവും ആനന്ദവും ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

സുഖാദിരൂപാ നിയമം ഭാവേഷ്വാലോക്യ ഭൂരിശഃ। ശുഭാശുഭേ വിഹായാസ്മാദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

സന്തോഷം തുടങ്ങിയ അവസ്ഥകൾ മനസ്സിൽ മാത്രം ഉണ്ടെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും മനസ്സിലാക്കി, ശുഭവും അശുഭവും ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

ജനക ഉവാച॥ പ്രകൃത്യാ ശൂന്യചിത്തോ യഃ പ്രമാദാദ് ഭാവഭാവനഃ। നിദ്രിതോ ബോധിത ഇവ ക്ഷീണസംസ്മരണോ ഹി സഃ

ജനകൻ പറഞ്ഞു: സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ മനസ്സില്ലാത്തവൻ, അശ്രദ്ധയാൽ ഭാവങ്ങളെ ചിന്തിക്കുന്നവൻ, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുന്നവനുപോലെയാണ്, കാരണം അവന്റെ ഓർമ്മ ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ക്വ ധനാനി ക്വ മിത്രാണി ക്വ മേ വിഷയദസ്യവഃ। ക്വ ശാസ്ത്രം ക്വ ച വിജ്ഞാനം യദാ മേ ഗലിതാ സ്പൃഹാ

എനിക്ക് എവിടെയാണ് ധനം, എവിടെയാണ് സുഹൃത്തുകൾ, എവിടെയാണ് ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ? ആഗ്രഹം മുഴുവനും വിട്ടുപോയപ്പോൾ എനിക്ക് എവിടെയാണ് ശാസ്ത്രം, എവിടെയാണ് ജ്ഞാനം?

വിജ്ഞാതേ സാക്ഷിപുരുഷേ പരമാത്മനി ചേശ്വരേ। നൈരാശ്യേ ബംധമോക്ഷേ ച ന ചിംതാ മുക്തയേ മമ

സാക്ഷിപുരുഷനെയും പരമാത്മാവിനെയും ഈശ്വരനെയും അറിഞ്ഞു, ആസയവും ബന്ധവും മോചനവും ഇല്ലാത്തപ്പോൾ, എനിക്ക് മോക്ഷം സംബന്ധിച്ച് ആശങ്കയില്ല.

അംതര്വികല്പശൂന്യസ്യ ബഹിഃ സ്വച്ഛന്ദചാരിണഃ। ഭ്രാന്തസ്യേവ ദശാസ്താസ്താസ്താദൃശാ ഏവ ജാനതേ

അകത്തുള്ള ഭാവങ്ങൾ ഇല്ലാതെയും പുറത്തു സ്വേച്ഛയോടെ നടക്കുന്നവന്, ഉണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥകൾ ഭ്രാന്തനായവന്റെ അവസ്ഥകളെപ്പോലെയാണ്; അത്തരം ഒരാളാണ് അതെല്ലാം അറിയുന്നത്.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ യഥാതഥോപദേശേന കൃതാര്ഥഃ സത്ത്വബുദ്ധിമാന്। ആജീവമപി ജിജ്ഞാസുഃ പരസ്തത്ര വിമുഹ്യതി

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: എങ്ങനെയായാലും ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടാൽ മതിയെന്നു മനസ്സിലക്കുന്ന ജ്ഞാനിയ്ക്ക് ജീവിതം മുഴുവൻ സഫലമാണ്; പക്ഷേ, അന്വേഷകൻ അതിൽ ജീവിതം മുഴുവൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്.

മോക്ഷോ വിഷയവൈരസ്യം ബന്ധോ വൈഷയികോ രസഃ। ഏതാവദേവ വിജ്ഞാനം യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു

ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അനാസക്തി മോക്ഷമാണ്; ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമാണ് ബന്ധനം. ഇതു മാത്രം മനസ്സിലാക്കൂ—നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കൂ.

വാഗ്മിപ്രാജ്ഞാനമഹോദ്യോഗം ജനം മൂകജഡാലസം। കരോതി തത്ത്വബോധോഽയമതസ്ത്യക്തോ ബുഭുക്ഷഭിഃ

തത്വബോധം ഉണ്ടായാൽ വാഗ്മിയും ജ്ഞാനിയും ഉത്സാഹിയും ആയവരെയും മൗനനും മന്ദബുദ്ധിയും ആലസ്യവും ആക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു ലോകസുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

ന ത്വം ദേഹോ ന തേ ദേഹോ ഭോക്താ കര്താ ന വാ ഭവാന്। ചിദ്രൂപോഽസി സദാ സാക്ഷീ നിരപേക്ഷഃ സുഖം ചര

നീ ശരീരമല്ല, ശരീരം നിന്റെതുമല്ല; നീ അനുഭവിക്കുന്നവനോ ചെയ്യുന്നവനോ അല്ല. നീ സ്വയം ബോധമാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും സാക്ഷിയും അശ്രദ്ധനും ആകുന്നു—സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

രാഗദ്വേഷൌ മനോധര്മൌ ന മനസ്തേ കദാചന। നിര്വികല്പോഽസി ബോധാത്മാ നിര്വികാരഃ സുഖം ചര

രാഗവും ദ്വേഷവും മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവങ്ങളാണ്; മനസ്സ് ഒരിക്കലും നിന്റെതല്ല. നീ വ്യത്യാസങ്ങളില്ലാത്ത ബോധം തന്നെയാണ്, മാറ്റമില്ലാത്തത്—സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

സര്വഭൂതേഷു ചാത്മാനം സര്വഭൂതാനി ചാത്മനി। വിജ്ഞായ നിരഹംകാരോ നിര്മമസ്ത്വം സുഖീ ഭവ

എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിനെ കാണുകയും, എല്ലാ ജീവികളും ആത്മാവിൽ തന്നെ ആണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്താൽ, അഹങ്കാരവും മമതയും വിട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

വിശ്വം സ്ഫുരതി യത്രേദം തരംഗാ ഇവ സാഗരേ। തത്ത്വമേവ ന സന്ദേഹശ്ചിന്മൂര്തേ വിജ്വരോ ഭവ

ഈ ലോകം സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ ഏതു ബോധത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു, അതാണ് സത്യം, സംശയമില്ല. ബോധസ്വരൂപനായവാ, ദു:ഖം വിട്ട് ശാന്തനാകൂ.

ശ്രദ്ധസ്വ താത ശ്രദ്ധസ്വ നാത്ര മോഽഹം കുരുഷ്വ ഭോഃ। ജ്ഞാനസ്വരൂപോ ഭഗവാനാത്മാ ത്വം പ്രകൃതേഃ പരഃ

വിശ്വാസം വെച്ചുകൊൾക, മകനേ, വിശ്വാസം വെച്ചുകൊൾക—ഇവിടെ ഭ്രമിക്കേണ്ട. ആത്മാവാണ് നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം, അതു ജ്ഞാനസ്വരൂപം, ദൈവം, പ്രകൃതിക്ക് അതീതം.

ഗുണൈഃ സംവേഷ്ടിതോ ദേഹസ്തിഷ്ഠത്യായാതി യാതി ച। ആത്മാ ന ഗംതാ നാഗംതാ കിമേനമനുശോചസി

ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട ശരീരം നില്ക്കുന്നു, വരുന്നു, പോകുന്നു. ആത്മാവ് വരുന്നതോ പോകുന്നതോ അല്ല—അതിനാൽ അതിനെക്കുറിച്ച് നീ എന്തിന് ദു:ഖിക്കുന്നു?

ദേഹസ്തിഷ്ഠതു കല്പാന്തം ഗച്ഛത്വദ്യൈവ വാ പുനഃ। ക്വ വൃദ്ധിഃ ക്വ ച വാ ഹാനിസ്തവ ചിന്മാത്രരൂപിണഃ

ശരീരം ഒരു കാല്പര്യാന്തം നില്ക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഇന്നുതന്നെ പോകട്ടെ—നീ ബോധം മാത്രം ആയതിനാൽ, നിനക്ക് വർദ്ധനയോ കുറവോ എവിടെയാണ്?

ത്വയ്യനംതമഹാംഭോധൌ വിശ്വവീചിഃ സ്വഭാവതഃ। ഉദേതു വാസ്തമായാതു ന തേ വൃദ്ധിര്ന വാ ക്ഷതിഃ

അനന്തമായ മഹാസമുദ്രമായ നിനക്കുള്ളിൽ, ലോകത്തിന്റെ തിരകൾ സ്വാഭാവികമായി ഉയരുന്നു; അവ ഉയർന്നാലോ അണഞ്ഞാലോ, നിനക്ക് വർദ്ധനയോ നഷ്ടമോ ഇല്ല.

താത ചിന്മാത്രരൂപോഽസി ന തേ ഭിന്നമിദം ജഗത്। അതഃ കസ്യ കഥം കുത്ര ഹേയോപാദേയകല്പനാ

മകനേ, നീ ബോധം മാത്രം തന്നെയാണ്; ഈ ലോകം നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല. അതിനാൽ, ആര്ക്ക്, എങ്ങനെയും, എവിടെയും ഉപേക്ഷിക്കലോ സ്വീകരിക്കലോ എന്ന ചിന്ത എങ്ങനെയുണ്ടാകാം?

ഏകസ്മിന്നവ്യയേ ശാന്തേ ചിദാകാശേഽമലേ ത്വയി। കുതോ ജന്മ കുതോ കര്മ കുതോഽഹംകാര ഏവ ച

ഒറ്റ, നശിക്കാത്ത, ശാന്തമായ, നിർമ്മലമായ ബോധാകാശമായ നിനക്കുള്ളിൽ ജന്മം എവിടെ? കര്‍മ്മം എവിടെ? അഹങ്കാരം പോലും എവിടെ?

യത്ത്വം പശ്യസി തത്രൈകസ്ത്വമേവ പ്രതിഭാസസേ। കിം പൃഥക് ഭാസതേ സ്വര്ണാത് കടകാംഗദനൂപുരമ്

നീ കാണുന്നിടത്തൊക്കെയും നീയേ കാണപ്പെടുന്നു. പൊന്നിൽ നിന്ന് വേറെയായി കങ്കണവും വലയും പാദസരം തിളങ്ങുന്നുവോ?

അയം സോഽഹമയം നാഹം വിഭാഗമിതി സംത്യജ। സര്വമാത്മേതി നിശ്ചിത്യ നിഃസങ്കല്പഃ സുഖീ ഭവ

‘ഇത് ഞാനാണ്, ഇത് ഞാനല്ല’ എന്ന ഭേദം ഉപേക്ഷിക്കൂ. എല്ലാം ആത്മാവാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കി, എല്ലാ ആശകളും വിട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.