അഷ്ടാവക്രഗീതാ

സുഖദുഃഖേ ജന്മമൃത്യൂ ദൈവാദേവേതി നിശ്ചയീ। സാധ്യാദര്ശീ നിരായാസഃ കുര്വന്നപി ന ലിപ്യതേ

സുഖവും ദുഃഖവും, ജനനവും മരണവും വിധിയാൽ വരുന്നതാണെന്ന് ഉറപ്പായി അറിയുന്നവൻ, ചെയ്യേണ്ടത് കാണുന്നവൻ, യാതൊരു പ്രയത്നവുമില്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ചാലും ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

ചിന്തയാ ജായതേ ദുഃഖം നാന്യഥേഹേതി നിശ്ചയീ। തയാ ഹീനഃ സുഖീ ശാന്തഃ സര്വത്ര ഗലിതസ്പൃഹഃ

ചിന്ത കൊണ്ടാണ് ദുഃഖം ഉണ്ടാകുന്നത്, മറ്റെന്തിനാലും അല്ലെന്ന് ഉറപ്പായി അറിയുന്നവൻ, ആ ചിന്തയില്ലാതെ സന്തോഷത്തോടെയും ശാന്തിയോടെയും എവിടെയും ആഗ്രഹമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നു.

നാഹം ദേഹോ ന മേ ദേഹോ ബോധോഽഹമിതി നിശ്ചയീ। കൈവല്യം ഇവ സംപ്രാപ്തോ ന സ്മരത്യകൃതം കൃതമ്

'ഞാൻ ശരീരം അല്ല, ശരീരം എന്റെതുമല്ല; ഞാൻ ബോധം മാത്രം' എന്ന് ഉറപ്പായി അറിയുന്നവൻ, മോക്ഷം ലഭിച്ചവനെപ്പോലെ ഏകാന്തതയിൽ എത്തി, ചെയ്തതോ ചെയ്യാത്തതോ ഓർക്കുന്നില്ല.

ആബ്രഹ്മസ്തംബപര്യന്തം അഹമേവേതി നിശ്ചയീ। നിര്വികല്പഃ ശുചിഃ ശാന്തഃ പ്രാപ്താപ്രാപ്തവിനിര്വൃതഃ

'ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ എല്ലാം ഞാൻ മാത്രമാണ്' എന്ന് ഉറപ്പായി അറിയുന്നവൻ, ഭേദമില്ലാത്തവനും ശുദ്ധനും ശാന്തനും, ലഭിച്ചതിനോ ലഭിക്കാത്തതിനോ ആശങ്കയില്ലാത്തവനുമാണ്.

നാശ്ചര്യമിദം വിശ്വം ന കിംചിദിതി നിശ്ചയീ। നിര്വാസനഃ സ്ഫൂര്തിമാത്രോ ന കിംചിദിവ ശാമ്യതി

'ഈ ലോകം അത്ഭുതമൊന്നുമല്ല, ഒന്നുമില്ല' എന്ന് ഉറപ്പായി അറിയുന്നവൻ, വാസനകളില്ലാതെ ബോധം മാത്രം ആയവൻ, ഒന്നുമില്ലാത്തപോലെ ശാന്തനായി ഇരിക്കുന്നു.

ജനക ഉവാച॥ കായകൃത്യാസഹഃ പൂര്വം തതോ വാഗ്വിസ്തരാസഹഃ। അഥ ചിന്താസഹസ്തസ്മാദ് ഏവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

ജനകൻ പറഞ്ഞു: ആദ്യം ശരീരപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാൻ കഴിയാതിരുന്നത്, പിന്നെ വാക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നത്, പിന്നെ ചിന്തിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നത് — ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഈ നിലയിൽ എത്തി.

പ്രീത്യഭാവേന ശബ്ദാദേരദൃശ്യത്വേന ചാത്മനഃ। വിക്ഷേപൈകാഗ്രഹൃദയ ഏവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

വാക്ക് മുതലായവയിൽ ആനന്ദം ഇല്ലാതിരിക്കുകയും, ആത്മാവ് കാണാനാവാത്തതും, മനസ്സ് ചിതറാതെ ഏകാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

സമാധ്യാസാദിവിക്ഷിപ്തൌ വ്യവഹാരഃ സമാധയേ। ഏവം വിലോക്യ നിയമം ഏവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

സമാധി പോലെയുള്ള അഭ്യാസങ്ങളും മറ്റും തന്നെ സമാധിയിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ തിരിയ്ക്കുന്ന കാര്യങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി, അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ഹേയോപാദേയവിരഹാദ് ഏവം ഹര്ഷവിഷാദയോഃ। അഭാവാദദ്യ ഹേ ബ്രഹ്മന്ന് ഏവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

എന്തും സ്വീകരിക്കാനോ ഉപേക്ഷിക്കാനോ ഒന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഉണ്ടാകുന്നില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, മഹാബ്രഹ്മമേ, ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ആശ്രമാനാശ്രമം ധ്യാനം ചിത്തസ്വീകൃതവര്ജനം। വികല്പം മമ വീക്ഷ്യൈതൈരേവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

ആശ്രമം, ആശ്രമമല്ലാത്തത്, ധ്യാനം, മനസ്സിൽ ചിന്തകളെ സ്വീകരിക്കൽ — ഇവയെല്ലാം വെറും മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കണ്ടു, അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

കര്മാനുഷ്ഠാനമജ്ഞാനാദ് യഥൈവോപരമസ്തഥാ। ബുധ്വാ സമ്യഗിദം തത്ത്വം ഏവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

അജ്ഞാനത്താൽ പ്രവർത്തികൾ അവസാനിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ സത്യത്തെ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കി ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

അചിംത്യം ചിംത്യമാനോഽപി ചിന്താരൂപം ഭജത്യസൌ। ത്യക്ത്വാ തദ്ഭാവനം തസ്മാദ് ഏവമേവാഹമാസ്ഥിതഃ

അലോചിക്കാനാവാത്തതിനെ ചിന്തിച്ചാലും അതു ചിന്തയുടെ രൂപം തന്നെ എടുക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആ ഭാവന ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ഏവമേവ കൃതം യേന സ കൃതാര്ഥോ ഭവേദസൌ। ഏവമേവ സ്വഭാവോ യഃ സ കൃതാര്ഥോ ഭവേദസൌ

ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ സഫലനാകുന്നു; ഇത്തരത്തിലുള്ള സ്വഭാവമുള്ളവനും സഫലനാകുന്നു.

ജനക ഉവാച॥ അകിംചനഭവം സ്വാസ്ഥം കൌപീനത്വേഽപി ദുര്ലഭം। ത്യാഗാദാനേ വിഹായാസ്മാദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

ജനകൻ പറഞ്ഞു: ഒന്നുമില്ലാത്ത നിലയും സ്വയം നിലകൊള്ളുന്ന അവസ്ഥയും, ഒരു കൌപ്പീനമേ ഉള്ളവർക്കും അപൂർവമാണ്; സ്വീകരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കലും വിട്ടുവിട്ട് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

കുത്രാപി ഖേദഃ കായസ്യ ജിഹ്വാ കുത്രാപി ഖേദ്യതേ। മനഃ കുത്രാപി തത്ത്യക്ത്വാ പുരുഷാര്ഥേ സ്ഥിതഃ സുഖമ്

ശരീരത്തിന് എവിടെയോ ക്ഷീണം വരാം, നാവിന് മറ്റെവിടെയോ ക്ഷീണം വരാം, മനസ്സിന് മറ്റൊരിടത്ത്; ഇവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു.

കൃതം കിമപി നൈവ സ്യാദ് ഇതി സംചിന്ത്യ തത്ത്വതഃ। യദാ യത്കര്തുമായാതി തത് കൃത്വാസേ യഥാസുഖമ്

എന്തും ഞാൻ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു സത്യമായി മനസ്സിലാക്കി, ചെയ്യേണ്ടത് എന്തെങ്കിലും വരുമ്പോൾ അത് ചെയ്തു ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

കര്മനൈഷ്കര്മ്യനിര്ബന്ധഭാവാ ദേഹസ്ഥയോഗിനഃ। സംയോഗായോഗവിരഹാദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

ശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന യോഗിക്ക് പ്രവർത്തിയിലോ നിർവൃത്തിയിലോ执ം ഇല്ല; യോജിപ്പോ വേർപാടോ ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

അര്ഥാനര്ഥൌ ന മേ സ്ഥിത്യാ ഗത്യാ ന ശയനേന വാ। തിഷ്ഠന് ഗച്ഛന് സ്വപന് തസ്മാദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

നിൽക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും എനിക്ക് ലഭ്യവും നഷ്ടവും ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

സ്വപതോ നാസ്തി മേ ഹാനിഃ സിദ്ധിര്യത്നവതോ ന വാ। നാശോല്ലാസൌ വിഹായാസ്മദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

ഉറങ്ങുമ്പോൾ എനിക്ക് നഷ്ടമില്ല, ശ്രമിക്കുമ്പോൾ സിദ്ധിയും ഇല്ല; നഷ്ടവും ആനന്ദവും ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

സുഖാദിരൂപാ നിയമം ഭാവേഷ്വാലോക്യ ഭൂരിശഃ। ശുഭാശുഭേ വിഹായാസ്മാദഹമാസേ യഥാസുഖമ്

സന്തോഷം തുടങ്ങിയ അവസ്ഥകൾ മനസ്സിൽ മാത്രം ഉണ്ടെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും മനസ്സിലാക്കി, ശുഭവും അശുഭവും ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.

ജനക ഉവാച॥ പ്രകൃത്യാ ശൂന്യചിത്തോ യഃ പ്രമാദാദ് ഭാവഭാവനഃ। നിദ്രിതോ ബോധിത ഇവ ക്ഷീണസംസ്മരണോ ഹി സഃ

ജനകൻ പറഞ്ഞു: സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ മനസ്സില്ലാത്തവൻ, അശ്രദ്ധയാൽ ഭാവങ്ങളെ ചിന്തിക്കുന്നവൻ, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുന്നവനുപോലെയാണ്, കാരണം അവന്റെ ഓർമ്മ ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ക്വ ധനാനി ക്വ മിത്രാണി ക്വ മേ വിഷയദസ്യവഃ। ക്വ ശാസ്ത്രം ക്വ ച വിജ്ഞാനം യദാ മേ ഗലിതാ സ്പൃഹാ

എനിക്ക് എവിടെയാണ് ധനം, എവിടെയാണ് സുഹൃത്തുകൾ, എവിടെയാണ് ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ? ആഗ്രഹം മുഴുവനും വിട്ടുപോയപ്പോൾ എനിക്ക് എവിടെയാണ് ശാസ്ത്രം, എവിടെയാണ് ജ്ഞാനം?

വിജ്ഞാതേ സാക്ഷിപുരുഷേ പരമാത്മനി ചേശ്വരേ। നൈരാശ്യേ ബംധമോക്ഷേ ച ന ചിംതാ മുക്തയേ മമ

സാക്ഷിപുരുഷനെയും പരമാത്മാവിനെയും ഈശ്വരനെയും അറിഞ്ഞു, ആസയവും ബന്ധവും മോചനവും ഇല്ലാത്തപ്പോൾ, എനിക്ക് മോക്ഷം സംബന്ധിച്ച് ആശങ്കയില്ല.

അംതര്വികല്പശൂന്യസ്യ ബഹിഃ സ്വച്ഛന്ദചാരിണഃ। ഭ്രാന്തസ്യേവ ദശാസ്താസ്താസ്താദൃശാ ഏവ ജാനതേ

അകത്തുള്ള ഭാവങ്ങൾ ഇല്ലാതെയും പുറത്തു സ്വേച്ഛയോടെ നടക്കുന്നവന്, ഉണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥകൾ ഭ്രാന്തനായവന്റെ അവസ്ഥകളെപ്പോലെയാണ്; അത്തരം ഒരാളാണ് അതെല്ലാം അറിയുന്നത്.

അഷ്ടാവക്ര ഉവാച॥ യഥാതഥോപദേശേന കൃതാര്ഥഃ സത്ത്വബുദ്ധിമാന്। ആജീവമപി ജിജ്ഞാസുഃ പരസ്തത്ര വിമുഹ്യതി

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു: എങ്ങനെയായാലും ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടാൽ മതിയെന്നു മനസ്സിലക്കുന്ന ജ്ഞാനിയ്ക്ക് ജീവിതം മുഴുവൻ സഫലമാണ്; പക്ഷേ, അന്വേഷകൻ അതിൽ ജീവിതം മുഴുവൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്.

മോക്ഷോ വിഷയവൈരസ്യം ബന്ധോ വൈഷയികോ രസഃ। ഏതാവദേവ വിജ്ഞാനം യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു

ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അനാസക്തി മോക്ഷമാണ്; ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമാണ് ബന്ധനം. ഇതു മാത്രം മനസ്സിലാക്കൂ—നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കൂ.

വാഗ്മിപ്രാജ്ഞാനമഹോദ്യോഗം ജനം മൂകജഡാലസം। കരോതി തത്ത്വബോധോഽയമതസ്ത്യക്തോ ബുഭുക്ഷഭിഃ

തത്വബോധം ഉണ്ടായാൽ വാഗ്മിയും ജ്ഞാനിയും ഉത്സാഹിയും ആയവരെയും മൗനനും മന്ദബുദ്ധിയും ആലസ്യവും ആക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു ലോകസുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

ന ത്വം ദേഹോ ന തേ ദേഹോ ഭോക്താ കര്താ ന വാ ഭവാന്। ചിദ്രൂപോഽസി സദാ സാക്ഷീ നിരപേക്ഷഃ സുഖം ചര

നീ ശരീരമല്ല, ശരീരം നിന്റെതുമല്ല; നീ അനുഭവിക്കുന്നവനോ ചെയ്യുന്നവനോ അല്ല. നീ സ്വയം ബോധമാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും സാക്ഷിയും അശ്രദ്ധനും ആകുന്നു—സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.

രാഗദ്വേഷൌ മനോധര്മൌ ന മനസ്തേ കദാചന। നിര്വികല്പോഽസി ബോധാത്മാ നിര്വികാരഃ സുഖം ചര

രാഗവും ദ്വേഷവും മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവങ്ങളാണ്; മനസ്സ് ഒരിക്കലും നിന്റെതല്ല. നീ വ്യത്യാസങ്ങളില്ലാത്ത ബോധം തന്നെയാണ്, മാറ്റമില്ലാത്തത്—സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ.