അഷ്ടാവക്രഗീതാ

ആത്മാ സാക്ഷീ വിഭുഃ പൂര്ണ ഏകോ മുക്തശ്ചിദക്രിയഃ। അസംഗോ നിഃസ്പൃഹഃ ശാന്തോ ഭ്രമാത്സംസാരവാനിവ

ആത്മാവ് സാക്ഷിയും സർവ്വവ്യാപിയും പൂർണ്ണവും ഏകവും സ്വതന്ത്രവും ബോധവും നിർക്രിയയും അസംഗിയും ആഗ്രഹരഹിതനും ശാന്തനുമാണ്; ഭ്രമം കൊണ്ടാണ് ലോകജീവിതം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നത്.

കൂടസ്ഥം ബോധമദ്വൈതമാത്മാനം പരിഭാവയ। ആഭാസോഽഹം ഭ്രമം മുക്ത്വാ ഭാവം ബാഹ്യമഥാന്തരമ്

നിന്റെ സ്വരൂപം മാറ്റമില്ലാത്ത അദ്വൈത ബോധമാണെന്ന് നിരന്തരം ചിന്തിക്കണം; 'ഞാനാണ് പ്രത്യക്ഷം' എന്ന ഭ്രമം ഉപേക്ഷിച്ച്, പുറംഭാവവും ഉള്ളഭാവവും വിട്ടുകളയണം.

ദേഹാഭിമാനപാശേന ചിരം ബദ്ധോഽസി പുത്രക। ബോധോഽഹം ജ്ഞാനഖഡ്ഗേന തഃനികൃത്യ സുഖീ ഭവ

ശരീരാഭിമാനത്തിന്റെ കയറിൽ നീ വളരെക്കാലമായി കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, മകനേ; 'ഞാനാണ് ബോധം' എന്ന അറിവിന്റെ വാൾ കൊണ്ട് അതു വെട്ടി, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്ക.

നിഃസംഗോ നിഷ്ക്രിയോഽസി ത്വം സ്വപ്രകാശോ നിരംജനഃ। അയമേവ ഹി തേ ബന്ധഃ സമാധിമനുതിഷ്ഠതി

നീ അസംഗിയും നിർക്രിയനും സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നവനും നിർമലനുമാണ്; സമാധാനം പ്രായോഗികമാക്കുന്നതാണ് നിന്റെ ഏക ബന്ധനം.

ത്വയാ വ്യാപ്തമിദം വിശ്വം ത്വയി പ്രോതം യഥാര്ഥതഃ। ശുദ്ധബുദ്ധസ്വരൂപസ്ത്വം മാ ഗമഃ ക്ഷുദ്രചിത്തതാമ്

ഈ ലോകം നിനാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇതെല്ലാം നിന്നിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. നിന്റെ സ്വഭാവം ശുദ്ധവും ഉണർന്ന ബോധവുമാണ്; ചെറുതായ ചിന്തയിൽ വീഴരുത്.

നിരപേക്ഷോ നിര്വികാരോ നിര്ഭരഃ ശീതലാശയഃ। അഗാധബുദ്ധിരക്ഷുബ്ധോ ഭവ ചിന്മാത്രവാസനഃ

നിരപേക്ഷനായി, മാറ്റമില്ലാത്തവനായി, പൂർണ്ണനായി, ശീതളമായ മനസ്സോടെ, ആഴമുള്ള ബുദ്ധിയോടെ, അശാന്തമില്ലാതെ, ബോധത്തിൽ മാത്രം മനസ്സാക്ഷി വെച്ച് ഇരിക്ക.

സാകാരമനൃതം വിദ്ധി നിരാകാരം തു നിശ്ചലം। ഏതത്തത്ത്വോപദേശേന ന പുനര്ഭവസംഭവഃ

രൂപമുള്ളതെല്ലാം അസത്യമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; രൂപരഹിതം മാത്രമാണ് അചഞ്ചലമായത്. ഈ സത്യോപദേശത്താൽ വീണ്ടും ജന്മമില്ല.

യഥൈവാദര്ശമധ്യസ്ഥേ രൂപേഽന്തഃ പരിതസ്തു സഃ। തഥൈവാഽസ്മിന് ശരീരേഽന്തഃ പരിതഃ പരമേശ്വരഃ

കണ്ണാടിയിലെ പ്രതിബിംബം അകത്തും ചുറ്റുമൊക്കെയും കാണുന്നപോലെ, ഈ ശരീരത്തിനകത്തും പുറത്തും പരമേശ്വരൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

ഏകം സര്വഗതം വ്യോമ ബഹിരന്തര്യഥാ ഘടേ। നിത്യം നിരന്തരം ബ്രഹ്മ സര്വഭൂതഗണേ തഥാ

ഒരു കുഴിയുടെ അകത്തും പുറത്തും ഒരേ ആകാശം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശാശ്വതമായ, തുടർച്ചയുള്ള ബ്രഹ്മം എല്ലാ ജീവികളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ജനക ഉവാച॥ അഹോ നിരംജനഃ ശാന്തോ ബോധോഽഹം പ്രകൃതേഃ പരഃ। ഏതാവന്തമഹം കാലം മോഹേനൈവ വിഡംബിതഃ

ജനകൻ പറഞ്ഞു: അയ്യോ! ഞാൻ പാപരഹിതനും ശാന്തനും ബോധസ്വരൂപനും പ്രകൃതിക്ക് അതീതനുമാണ്. ഇത്രയും കാലം ഞാൻ അജ്ഞാനത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി ഭ്രമിച്ചിരുന്നതാണ്.

യഥാ പ്രകാശയാമ്യേകോ ദേഹമേനം തഥാ ജഗത്। അതോ മമ ജഗത്സര്വമഥവാ ന ച കിംചന

എനിക്ക് ഈ ശരീരം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ലോകവും ഞാൻ തന്നെയാണ് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ എന്റേതാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നും എന്റേതല്ല.

സ ശരീരമഹോ വിശ്വം പരിത്യജ്യ മയാധുനാ। കുതശ്ചിത് കൌശലാദ് ഏവ പരമാത്മാ വിലോക്യതേ

ഇപ്പോൾ ശരീരവും ലോകവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒരു പ്രത്യേക കഴിവുകൊണ്ട് ഞാൻ പരമാത്മാവിനെ അനുഭവിക്കുന്നു.

യഥാ ന തോയതോ ഭിന്നാസ്തരംഗാഃ ഫേനബുദ്ബുദാഃ। ആത്മനോ ന തഥാ ഭിന്നം വിശ്വമാത്മവിനിര്ഗതമ്

തരംഗങ്ങളും നുരയും കുശബുഡ്ബുദങ്ങളും വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടാത്തതുപോലെ, ആത്മാവിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച ലോകം ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറല്ല.

തന്തുമാത്രോ ഭവേദ് ഏവ പടോ യദ്വദ് വിചാരിതഃ। ആത്മതന്മാത്രമേവേദം തദ്വദ് വിശ്വം വിചാരിതമ്

ഒരു തുണി പരിശോധിച്ചാൽ അതു നൂലുകൾ മാത്രമാണെന്നു മനസ്സിലാകുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം അന്വേഷിച്ചാൽ ആത്മാവിന്റെ സ്വരൂപം മാത്രമാണെന്ന് കാണാം.

യഥൈവേക്ഷുരസേ ക്ലൃപ്താ തേന വ്യാപ്തൈവ ശര്കരാ। തഥാ വിശ്വം മയി ക്ലൃപ്തം മയാ വ്യാപ്തം നിരന്തരമ്

ഇക്കരസത്തിൽ നിന്നാണ് പഞ്ചസാര ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിൽ മുഴുവൻ ഇക്കരസം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം എനിക്ക് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, എന്നിൽ മുഴുവനായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആത്മജ്ഞാനാജ്ജഗദ് ഭാതി ആത്മജ്ഞാനാന്ന ഭാസതേ। രജ്ജ്വജ്ഞാനാദഹിര്ഭാതി തജ്ജ്ഞാനാദ് ഭാസതേ ന ഹി

ആത്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലോകം പ്രകാശിക്കുന്നു; ആത്മജ്ഞാനം ഇല്ലെങ്കിൽ ലോകം പ്രകാശിക്കില്ല. കയറിനെ പാമ്പായി തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതുപോലെ, അറിവോടെ അതു കയറായി മാത്രം കാണാം.

പ്രകാശോ മേ നിജം രൂപം നാതിരിക്തോഽസ്മ്യഹം തതഃ। യദാ പ്രകാശതേ വിശ്വം തദാഹം ഭാസ ഏവ ഹി

പ്രകാശം തന്നെയാണ് എന്റെ സ്വഭാവം; അതിൽ നിന്ന് ഞാൻ വേറല്ല. ലോകം പ്രകാശിക്കുന്നപ്പോഴെല്ലാം പ്രകാശിക്കുന്നത് ഞാനാണ്.

അഹോ വികല്പിതം വിശ്വമജ്ഞാനാന്മയി ഭാസതേ। രൂപ്യം ശുക്തൌ ഫണീ രജ്ജൌ വാരി സൂര്യകരേ യഥാ

അയ്യോ! അജ്ഞാനത്താൽ, ഞാൻ എന്നിൽ തന്നെ ഈ ഭ്രമലോകം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ശംഖിൽ വെള്ളി, കയറിൽ പാമ്പ്, സൂര്യകിരണത്തിൽ വെള്ളം കാണുന്നതുപോലെ.

മത്തോ വിനിര്ഗതം വിശ്വം മയ്യേവ ലയമേഷ്യതി। മൃദി കുംഭോ ജലേ വീചിഃ കനകേ കടകം യഥാ

ലോകം എനിക്ക് നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്, പിന്നെ അതു എനിക്ക് തന്നെ ലയിക്കും; മണ്ണിൽ നിന്ന് കുഴി, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് തരംഗം, പൊന്നിൽ നിന്ന് കട്ടകം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.

അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം വിനാശോ യസ്യ നാസ്തി മേ। ബ്രഹ്മാദിസ്തംബപര്യന്തം ജഗന്നാശോഽപി തിഷ്ഠതഃ

അയ്യോ! എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, എനിക്ക് നാശമില്ല; ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ ഈ ലോകം നശിച്ചാലും ഞാൻ നിലനിൽക്കുന്നു.

അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം ഏകോഽഹം ദേഹവാനപി। ക്വചിന്ന ഗന്താ നാഗന്താ വ്യാപ്യ വിശ്വമവസ്ഥിതഃ

അയ്യോ! എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, ശരീരം ഉണ്ടെങ്കിലും ഞാൻ ഒരുവൻ മാത്രം; എവിടെയും പോകുന്നവനല്ല, വരുന്നതുമല്ല, ലോകം മുഴുവനും ഞാൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം ദക്ഷോ നാസ്തീഹ മത്സമഃ। അസംസ്പൃശ്യ ശരീരേണ യേന വിശ്വം ചിരം ധൃതമ്

അയ്യോ! എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, എനിക്ക് സമം മറ്റാരുമില്ല; ശരീരത്തെ സ്പർശിക്കാതെയും ഞാൻ ഈ ലോകം ദീർഘകാലം നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്നു.

അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം യസ്യ മേ നാസ്തി കിംചന। അഥവാ യസ്യ മേ സര്വം യദ് വാങ്മനസഗോചരമ്

അയ്യോ! എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, എനിക്ക് ഒന്നും ഇല്ല; അല്ലെങ്കിൽ വാക്കിനും മനസ്സിനും അപ്പുറമുള്ളതൊക്കെയും എന്റേതാണ്.

ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം തഥാ ജ്ഞാതാ ത്രിതയം നാസ്തി വാസ്തവം। അജ്ഞാനാദ് ഭാതി യത്രേദം സോഽഹമസ്മി നിരംജനഃ

ജ്ഞാനം, അറിയപ്പെടുന്നത്, അറിയുന്നവൻ — ഈ മൂന്നും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല; അജ്ഞാനത്താൽ ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതെന്തുമുണ്ടെങ്കിൽ, അതെല്ലാം ഞാൻ തന്നെയാണ്, പാപരഹിതൻ.

ദ്വൈതമൂലമഹോ ദുഃഖം നാന്യത്തസ്യാഽസ്തി ഭേഷജം। ദൃശ്യമേതന് മൃഷാ സര്വം ഏകോഽഹം ചിദ്രസോമലഃ

അയ്യോ! ഇരട്ടത്വം തന്നെയാണ് ദുഃഖത്തിന്റെ മൂലകാരണമായത്; അതിന് മറ്റൊരു ഔഷധമില്ല. കാണുന്നതൊക്കെയും ഭ്രമമാണ്; ഞാൻ മാത്രം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യസ്വരൂപനാണ്.

ബോധമാത്രോഽഹമജ്ഞാനാദ് ഉപാധിഃ കല്പിതോ മയാ। ഏവം വിമൃശതോ നിത്യം നിര്വികല്പേ സ്ഥിതിര്മമ

ഞാൻ ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്. അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ തന്നെ ഒരു പരിധി എന്നെക്കുറിച്ച് കരുതിയിരുന്നു. ഇങ്ങനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആലോചിച്ചാൽ, എനിക്ക് വ്യത്യാസങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത അവസ്ഥ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.

ന മേ ബന്ധോഽസ്തി മോക്ഷോ വാ ഭ്രാന്തിഃ ശാന്തോ നിരാശ്രയാ। അഹോ മയി സ്ഥിതം വിശ്വം വസ്തുതോ ന മയി സ്ഥിതമ്

എനിക്ക് ബന്ധമോ മോക്ഷമോ ഇല്ല, മായയുമില്ല; സമാധാനം ആശ്രയമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു. അത്ഭുതം, ഈ ലോകം എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു, പക്ഷേ സത്യത്തിൽ അതു എന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല.

സശരീരമിദം വിശ്വം ന കിംചിദിതി നിശ്ചിതം। ശുദ്ധചിന്മാത്ര ആത്മാ ച തത്കസ്മിന് കല്പനാധുനാ

ഈ ശരീരത്തോടുകൂടിയ ലോകം ഒന്നുമല്ലെന്നു ഉറപ്പാണ്. ആത്മാവ് ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്; അപ്പോൾ ഇനി എന്തിൽ കൽപ്പന ഉയരാൻ കഴിയും?

ശരീരം സ്വര്ഗനരകൌ ബന്ധമോക്ഷൌ ഭയം തഥാ। കല്പനാമാത്രമേവൈതത് കിം മേ കാര്യം ചിദാത്മനഃ

ശരീരം, സ്വർഗ്ഗവും നരകവും, ബന്ധവും മോക്ഷവും, ഭയവും—ഇവയെല്ലാം മനസ്സിന്റെ കൽപ്പന മാത്രമാണ്. ബോധസ്വരൂപനായ എനിക്ക് ഇതിൽ എന്ത് കാര്യമുണ്ട്?